Ιός του Δυτικού Νείλου: Ο εχθρός στην πόρτα μας

Συντάκτης: Θεοδώρα Τσώλη

Στην όαση του κήπου μπορεί να φιλοξενούνται κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, ο οποίος δύναται να είναι άκρως επικίνδυνος κυρίως για τα ηλικιωμένα άτομα

Στην όαση του κήπου μπορεί να φιλοξενούνται κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, ο οποίος δύναται να είναι άκρως επικίνδυνος κυρίως για τα ηλικιωμένα άτομα

Ένας «απρόβλεπτος» στη συμπεριφορά επισκέπτης (όχι άγνωστός μας όμως, αφού μας έχει επισκεφθεί ξανά στο πρόσφατο παρελθόν) που κυριολεκτικώς δεν τον πιάνει το μάτι μας, ζει μια «αιώνια εφηβεία» και, σύμφωνα με τους ειδήμονες, είναι πλέον μόνιμος κάτοικος Ελλάδος, έχει προκαλέσει συναγερμό σε ό,τι αφορά τη δημόσια υγεία το τελευταίο διάστημα.

Ένας «απρόβλεπτος» στη συμπεριφορά επισκέπτης (όχι άγνωστός μας όμως, αφού μας έχει επισκεφθεί ξανά στο πρόσφατο παρελθόν) που κυριολεκτικώς δεν τον πιάνει το μάτι μας, ζει μια «αιώνια εφηβεία» και, σύμφωνα με τους ειδήμονες, είναι πλέον μόνιμος κάτοικος Ελλάδος, έχει προκαλέσει συναγερμό σε ό,τι αφορά τη δημόσια υγεία το τελευταίο διάστημα. Και όχι αδίκως, αφού ο ιός του Δυτικού Νείλου, περί ου ο λόγος, έχει ήδη προκαλέσει εφέτος 178 κρούσματα αλλά και 21 θανάτους και, όπως όλα δείχνουν, θα συνεχίσει ακάθεκτος τις επόμενες εβδομάδες την (επικίνδυνη) δραστηριότητά του με την… αμέριστη συμπαράσταση των κλιματικών συνθηκών. Και αυτό διότι τα κουνούπια που τον μεταφέρουν και τον μεταδίδουν στους ανθρώπους έκαναν… πάρτι (και συνεχίζουν να κάνουν με τους πληθυσμούς τους να έχουν εκτοξευθεί σε αριθμό) χάρη στις ευνοϊκές για αυτά ζεστές και υγρές συνθήκες του εφετινού καλοκαιριού αλλά και του φθινοπώρου που μόλις ξεκίνησε. Και όσο τα κουνούπια θεριεύουν τόσο αυξάνεται η απειλή για τον πληθυσμό. Αυτό αποδεικνύεται από τα αμείλικτα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία τα εφετινά κρούσματα και οι θάνατοι πλησιάζουν εκείνα της πιο βεβαρημένης επιδημιολογικώς μέχρι σήμερα χρονιάς, εκείνης του 2010, όταν είχαν καταγραφεί 262 κρούσματα και 35 θάνατοι εξαιτίας του ιού και με την ανησυχία να κορυφώνεται ότι μπορεί το 2018 να είναι «χρονιά ρεκόρ» σε ό,τι αφορά τα περιστατικά μόλυνσης αλλά και τα θύματα του ιού. Είναι επόμενο ότι (ιο)ξέσπασμα όπως αυτό γεννά ερωτήματα σχετικά με τα πώς και τα γιατί φθάσαμε ως εδώ αλλά και σχετικά με το τι πρέπει να πράξουμε στο μέλλον. «Το Βήμα» σκιαγραφεί σήμερα με τη βοήθεια έγκριτων ειδικών την έως τώρα κατάσταση στη χώρα μας με τον ιό του Δυτικού Νείλου δίνοντας επίσης απαντήσεις σε καίρια επιστημονικά ερωτήματα σχετικά με τον ιογενή «εχθρό» και παρουσιάζοντας τα τελευταία ερευνητικά δεδομένα που τον αφορούν. Πρόκειται για ένα θέμα (κυριολεκτικώς και μεταφορικώς) καυτό αφού ο καθένας μας μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με τον ανεπιθύμητο «μουσαφίρη».

Πάμε για χρονιά ρεκόρ;

Όπως προαναφέραμε, ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι άγνωστος στον ελληνικό πληθυσμό αλλά και στις αρμόδιες αρχές (που οφείλουν να προστατεύουν τον ελληνικό πληθυσμό). Είχε προκαλέσει κρούσματα τους θερινούς μήνες κατά τα έτη 2010-2014 αλλά και το 2017 σε διάφορες περιοχές της χώρας – με το 2010 να αποτελεί, όπως ήδη διαβάσατε, τη χρονιά με τα περισσότερα κρούσματα αλλά και θανάτους ως τώρα. Και λέμε ως τώρα, διότι υπάρχουν φόβοι ότι το τώρα αλλά και οι εβδομάδες που θα ακολουθήσουν είναι πιθανό να χαρίσουν στο 2018 τον αρνητικό τίτλο της «χρονιάς του ιού του Δυτικού Νείλου». Κατ’ αρχάς, σύμφωνα με ανακοίνωση του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) που εξεδόθη στις 3 Σεπτεμβρίου, ο κατάλογος των επηρεαζόμενων περιοχών της χώρας μας από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι μεγάλος, με την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος. Κατά δεύτερον, τα κρούσματα (μεταξύ των οποίων και θανατηφόρα) συνεχώς αυξάνονται. Με όλα αυτά τα δεδομένα η ανησυχία που έχει επικρατήσει κάθε άλλο παρά παράλογη είναι. Το «καμπανάκι του κινδύνου» έφθασε μάλιστα προσφάτως στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, καθώς στις 23 Αυγούστου η αμερικανική πρεσβεία ανήρτησε στην ιστοσελίδα της ανακοίνωση στην οποία εφιστά την προσοχή των αμερικανών πολιτών που βρίσκονται στη χώρα μας ή σκοπεύουν να την επισκεφθούν (η ανακοίνωση μάλιστα εξεδόθη όταν ο αριθμός των θυμάτων του ιού ήταν μόλις πέντε και όχι 21 που έχει φθάσει σήμερα). Η πρεσβεία κάλεσε τους αμερικανούς πολίτες να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα, όπως να χρησιμοποιούν εντομοαπωθητικά, να φορούν μακριά ρούχα ή να αποφεύγουν περιοχές με στάσιμα νερά. Παράλληλα τους προέτρεψε να παρακολουθούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για νεότερες εξελίξεις. Να σημειωθεί πάντως ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει (και)… αμερικανικό διαβατήριο εδώ και χρόνια. Συγκεκριμένα, από το 1999 ως σήμερα μόνο στη Βόρεια Αμερική έχουν καταγραφεί περί τις 20.000 περιπτώσεις λοιμώξεων σε ανθρώπους και σχεδόν 2.000 θάνατοι.

Γιατί φθάσαμε όμως σε αυτόν τον «συναγερμό» για τη δημόσια υγεία; Τις ή τι πταίει; Σίγουρα, ένας από τους βασικούς παράγοντες ήταν ο…  κακός μας ο καιρός ουκ ολίγες ημέρες αυτό το καλοκαίρι (θα θυμάστε τις ατελείωτες βροχές που παρέπεμπαν σε κλίμα τροπικό). Όπως αναφέρει στο «Βήμα» ο αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικός σύμβουλος του ΚΕΕΛΠΝΟ κ. Σωτήρης Τσιόδρας «ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι ένας ιός απρόβλεπτος, η δυναμική εξάπλωσης του οποίου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ένας από τους κύριους είναι οι βροχερές περίοδοι, όπως αυτές που βιώσαμε εφέτος το καλοκαίρι, καθώς οικοδομούν ένα περιβάλλον πολύ πρόσφορο για τα κουνούπια πολλαπλασιάζοντας τους πληθυσμούς τους. Ωστόσο πρέπει όλοι να κατανοήσουν ότι δεν χρειάζονται μόνο μεγάλες εστίες στάσιμου νερού για να γίνει πολλαπλασιασμός των κουνουπιών. Ακόμη και το καπάκι από ένα μπουκάλι μπορεί να αποτελέσει σημείο πολλαπλασιασμού τους!».

Άλλοι παράγοντες που δίνουν στον ιό σημαντική χείρα βοηθείας ώστε να εξαπλωθεί είναι η επαφή των άγριων πτηνών με τα κουνούπια, η οποία μάλιστα, σύμφωνα με τον καθηγητή, «αυξάνεται σε περιόδους ξηρασίας καθώς πτηνά και έντομα πίνουν νερό από τις ίδιες πηγές για να ξεδιψάσουν» αλλά και η μετανάστευση των άγριων πτηνών ελέω και της κλιματικής αλλαγής η οποία αναγκάζει τα κουνούπια «να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες, να αλλάξουν το «μενού» τους με αποτέλεσμα να τσιμπούν περισσότερο τους ανθρώπους ελλείψει άλλων θυμάτων. Σημαντικό ρόλο παίζει και η εξάπλωση του ιού στα αστικά περιβάλλοντα, καθώς στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι ευκολότερο ένα μολυσμένο κουνούπι να τσιμπήσει περισσότερα άτομα». Σε αυτή τη «δύσκολη εξίσωση» σχετικά με τους ενόχους της εξάπλωσης του ιού του Δυτικού Νείλου υπάρχει και ο «μεγάλος άγνωστος Χ» επισημαίνει ο κ. Τσιόδρας, ο οποίος αφορά την ανοσία του πληθυσμού. «Θεωρητικώς, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, μετά τη νόσηση και με δεδομένο ότι η πλειονότητα των κρουσμάτων αφορά ασυμπτωματικά άτομα, εμφανίζεται μακροχρόνια ανοσία. Ωστόσο δεν έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα μελέτες σε ανθρώπους ώστε να αποδειχθεί κάτι τέτοιο».

Για αυτό λοιπόν το πολυπαραγοντικό ζήτημα το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες φαρμακευτικές προληπτικές ούτε θεραπευτικές λύσεις. «Είναι τεράστιο ζήτημα ότι δεν υπάρχουν εμβόλια ούτε συγκεκριμένα φάρμακα για τον ιό» σημειώνει ο κ. Τσιόδρας. Εξηγεί ότι σήμερα υφίστανται στις ΗΠΑ τέσσερα αδειοδοτημένα εμβόλια ενάντια στον ιό του Δυτικού Νείλου για χορήγηση μόνο σε άλογα (εμβολιασμοί σε άλογα για τον ιό γίνονται και στο Ισραήλ). «Σε ό,τι αφορά τους ανθρώπους υπάρχουν κάποια πειραματικά εμβόλια σε κλινικές μελέτες. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ωστόσο είναι νωρίς ακόμη για να μιλήσουμε για έγκριση εμβολίου που θα χορηγείται σε ανθρώπους». Τα πειραματικά αυτά εμβόλια, διευκρινίζει ο καθηγητής, περιέχουν υποτύπους του ιού χαμηλής λοιμογονικότητας με στόχο να επιτευχθεί ανοσία χωρίς σοβαρές παρενέργειες. «Με δεδομένο ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή εμβόλια και θεραπείες, είναι ευτυχές το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται με τον ιό είναι ασυμπτωματικοί ή νοσούν ελαφρά από αυτόν».

Πόσοι είναι όμως οι υπότυποι του ιού του Δυτικού Νείλου; Την απάντηση δίνει η κυρία Άννα Παπά, καθηγήτρια Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και υπεύθυνη του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Αρμποϊών και Αιμορραγικών Πυρετών. «Υπάρχουν τουλάχιστον επτά γενεαλογικές ομάδες του ιού και τα στελέχη που κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή στη χώρα μας – όχι μόνο στη Βόρεια Ελλάδα αλλά και στην Αττική, καθώς έχουμε διεξαγάγει σχετικές αναλύσεις – ανήκουν στη γενεαλογική ομάδα 2. Πρόκειται για τα ίδια στελέχη που κυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια σε όλα τα Βαλκάνια. Για επιδημίες ενοχοποιούνται τα στελέχη των γενεαλογικών ομάδων 1 και 2».

Ευρωπαϊκό πρόβλημα

Η κυρία Παπά τονίζει ότι το εφετινό πρόβλημα με τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί ελληνικό… προνόμιο, αλλά απασχολεί και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Τα περιστατικά είναι πράγματι αυξημένα εφέτος στην Ελλάδα – πλησιάζουμε τα νούμερα της μέχρι σήμερα χρονιάς-ρεκόρ, που δεν είναι άλλη από το 2010. Ωστόσο τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC)  δείχνουν ξεκάθαρα ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ιταλία κατέγραψε περί τα 150 κρούσματα μέσα σε μόλις μία εβδομάδα».

Και κατά την καθηγήτρια, οι κλιματικές συνθήκες που επικράτησαν εφέτος έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της σημερινής (ιο)κατάστασης. «Είχαμε έντονες βροχοπτώσεις από τον Μάρτιο, αυξημένες θερμοκρασίες από τον Απρίλιο και βέβαια ένα ζεστό και υγρό καλοκαίρι. Όλα αυτά λειτούργησαν υπέρ του πολλαπλασιασμού των πληθυσμών των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό». Μήπως υπέρ των κουνουπιών λειτούργησε και η ανθρώπινη ανεπάρκεια και δη αυτή των αρμοδίων φορέων; ρωτήσαμε την ειδικό. Όπως ανέφερε «δεν γνωρίζω τι μέτρα ελήφθησαν στην κάθε περιφέρεια. Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πάντως οι ψεκασμοί άρχισαν στις 14 Απριλίου με συγκεκριμένο πρόγραμμα ενώ τώρα λόγω του προβλήματος διεξάγονται και συμπληρωματικοί ψεκασμοί. Το σίγουρο είναι πως κάθε χρονιά που ερχόμαστε αντιμέτωποι με τέτοια σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας κατακτούμε πολύτιμη γνώση για καλύτερο σχεδιασμό στο μέλλον. Είναι άκρως σημαντικό πάντως να προβλέπουμε καταστάσεις και να δρούμε προληπτικά. Πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι έπειτα από έναν ήπιο χειμώνα θα υπάρχει αύξηση των πληθυσμών των κουνουπιών και να πράττουμε αναλόγως».

Για το… χρονικό μιας προαναγγελθείσης αύξησης των κουνουπιών εφέτος το καλοκαίρι κάνει λόγο στο «Βήμα» και ο καθηγητής Μικροβιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αθανάσιος Τσακρής.  «Με τις κλιματικές συνθήκες που ζήσαμε το εφετινό καλοκαίρι, με τόσες βροχές, ήταν αναμενόμενη η αύξηση των πληθυσμών των κουνουπιών. Έπρεπε να υπάρχει εγρήγορση. Και το κλειδί είναι πάντα η πρόληψη. Σε ό,τι αφορά τους αρμοδίους φορείς, η πρόληψη αφορά τους κατάλληλους ψεκασμούς. Οι ψεκασμοί έπρεπε – όπως πρέπει πάντα – να ξεκινήσουν νωρίς την άνοιξη όταν εμφανίζονται οι προνύμφες ώστε να γίνεται προνυμφοκτονία και να συνεχίζονται σε τακτά διαστήματα. Επίσης είναι απολύτως απαραίτητο να γίνονται μελέτες σχετικά με τη διασπορά του ιού όχι μόνο στις «κόκκινες» περιοχές σε ό,τι αφορά τα κουνούπια αλλά και σε πτηνά και ιπποειδή, τα οποία επίσης προσβάλλονται από τον ιό του Δυτικού Νείλου». Η πρόληψη όμως, σύμφωνα με τον κ. Τσακρή, ενάντια στον ιό είναι και προσωπική υπόθεση. «Πρέπει να υπάρξει σωστή και εκτενής ενημέρωση, ιδιαιτέρως προς τα άτομα υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση, όπως οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι καθώς και τα άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Και οφείλει και ο πληθυσμός να φροντίζει να λαμβάνει μέτρα προστασίας. Δεν πρέπει να αφήνει στάσιμα νερά με οργανική ύλη ούτε στον κήπο του ούτε στις γλάστρες του στο μπαλκόνι».

(Πηγή: tovima.gr)

Share
Κατηγορίες: ΕΙΔΗΣΟΥΛΕΣ. Προσθήκη στους σελιδοδείκτες.