paidevo.gr | parents

Το τελευταίο διάστημα πάρα πολλές ιστοσελίδες κατακλύζονται από διαφημίσεις παιχνιδιών, κουίζ, διαγωνισμών και άλλων ελκυστικών εφαρμογών για νέους και όχι μόνο. Τις συναντάμε συχνότερα με διαδραστικά banner που διαφημίζουν από τέστ ΙQ μέχρι και γεωγραφικό εντοπισμό φίλων μέσω κινητού. Κάνοντας κλικ σε αυτά μεταφερόμαστε σε ιστοσελίδα όπου για να λάβουμε μέρος σε διαγωνισμό, ή για να δούμε τα αποτελέσματα κουίζ στο οποίο απαντήσαμε, θα πρέπει να συμπληρώσουμε προσωπικά στοιχεία και ειδικότερα τον αριθμό του κινητού μας τηλεφώνου. Εκείνη τη στιγμή, εγγραφόμαστε ακούσια σε «ειδικές υπηρεσίες πολυμεσικής πληροφόρησης» όπως τα μηνύματα αυξημένης χρέωσης (PSMS).

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, κατά κανόνα, στους ιστοχώρους αυτούς, αν και υπάρχουν οι όροι χρήσης και πληροφορίες για τις χρεώσεις της εκάστοτε υπηρεσίας, αυτές δεν είναι εμφανείς και ευδιάκριτες. Θύματα της τακτικής αυτής μπορούν να πέσουν τόσο τα μικρά παιδιά που δεν είναι εξοικειωμένα με τα «ψιλά γράμματα» στις διαδικτυακές υπηρεσίες, όσο και ενήλικες.

Με σκοπό την επιβολή ρυθμίσεων στους παρόχους τέτοιων υπηρεσιών, έτσι ώστε να προστατευθεί ο καταναλωτής διεξάγεται από την ΕΕΤΤ ανοιχτή διαβούλευση που θα ολοκληρωθεί στις 29 Ιουνίου 2009 με σκοπό την τροποποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας για τις Υπηρεσίες Πολυμεσικής Πληροφόρησης.

Αρκετοί πολίτες έχουν έρθει σε επαφή το τελευταίο διάστημα με το Saferinternet.gr, καταγγέλλοντας ότι αφού συμμετείχαν σε τέτοιου είδους δραστηριότητες παρατήρησαν ιδιαίτερα αυξημένες χρεώσεις στο κινητό τους τηλέφωνο. Για το λόγο αυτό το Saferinternet.gr σας ενημερώνει:

• Εφόσον επισκεφθείτε μια τέτοια ιστοσελίδα αναζητήστε στο κάτω μέρος της σελίδας τα «ψιλά γράμματα», δηλαδή τους όρους χρήσης (αλλιώς θα τους βρείτε ως «Όροι και προϋποθέσεις»). Αν δεν υπάρχουν όροι χρήσης καλό θα ήταν να απομακρυνθείτε από τη σελίδα καθώς δεν καθορίζονται οι όροι της συναλλαγής σας με την εκάστοτε εταιρεία που διαχειρίζεται τον ιστοχώρο.
• Διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης και ειδικά το σημείο που αναφέρεται το ύψος των χρεώσεων της υπηρεσίας αλλά και ο τρόπος αποδέσμευσής σας από αυτήν.
• Αναζητήστε πληροφορίες για το αν ο αριθμός του κινητού τηλεφώνου σας και γενικότερα τα προσωπικά σας στοιχεία θα δοθεί σε τρίτους.
• Να έχετε υπόψη, ότι από τη στιγμή που συμπληρώνετε τα στοιχεία σας σε κάποια ηλεκτρονική φόρμα, αυτομάτως αποδέχεστε τους όρους χρήσης της υπηρεσίας και κατά συνέπεια και τις τυχόν χρεώσεις που προκύπτουν από αυτή.
• Τονίστε στα παιδιά σας τη σημασία της προστασίας των προσωπικών τους στοιχείων. Θα πρέπει πάντα να ζητούν την άδειά σας προτού εγγραφούν σε διαδικτυακές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστοχώρο  www.saferinternet.gr

–

Τι είναι το φίλτρο;

Τα συστήματα φιλτραρίσματος ή απλά φίλτρα ρυθμίζουν την πρόσβαση σε πληροφορίες ή υπηρεσίες στο Διαδίκτυο, σύμφωνα με καθορισμένα κριτήρια. Μπορούν να εγκατασταθούν στον υπολογιστή του χρήστη, σε έναν κεντρικό υπολογιστή που ανήκει σε κάποιο φορέα (π.χ. proxy server σε ένα σχολείο) ή στους υπολογιστές ενός παρόχου υπηρεσιών Διαδικτύου και μπορούν να αντιδράσουν ποικιλοτρόπως: να προειδοποιήσουν για προβληματικές ιστοσελίδες, να καταγράψουν λεπτομερώς τις κινήσεις ενός χρήστη στο Διαδίκτυο, να μπλοκάρουν ύποπτους ιστοχώρους, ακόμα και να κλείσουν τελείως τον υπολογιστή.

Ποιος είναι ο βασικός στόχος ενός φίλτρου;

Ο βασικός στόχος των φίλτρων, ως προς την προστασία των ανηλίκων, είναι η παροχή ενός αξιόπιστου φράγματος που αποτρέπει την πρόσβαση σε μη αποδεκτό περιεχόμενο, σε περιεχόμενο που θεωρείται επικίνδυνο ή σε περιεχόμενο που μπορεί να προκαλέσει ηθικές βλάβες στην ανάπτυξη των παιδιών. Ταυτόχρονα, το κατάλληλο για παιδιά και για νέους περιεχόμενο δεν θα πρέπει να μπλοκάρεται.

Σε ό, τι αφορά το γονικό έλεγχο, τα φίλτρα ασχολούνται και με τα δεδομένα που εξέρχονται από τον υπολογιστή, π.χ. για την αποφυγή δημοσίευσης προσωπικών στοιχείων από τα παιδιά, όπως ονόματα, διευθύνσεις σπιτιού ή σχολείου, στοιχεία πιστωτικών καρτών, κ.λπ. Αυτός ο τύπος φιλτραρίσματος είναι πολύ σημαντικός για την προστασία των νεαρών χρηστών και υπάρχουν λογισμικά προγράμματα που διατίθενται δωρεάν στο Διαδίκτυο για το συγκεκριμένο σκοπό.

Το φιλτράρισμα του περιεχομένου αρκεί;

Τα φίλτρα μπορούν να αποδειχτούν πολύτιμα εργαλεία στην προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο. Όμως, πρέπει να κατανοήσουμε ότι μπορούν να δράσουν μόνο συμπληρωματικά και πιθανώς μόνο σε μικρότερες ηλικίες. Η εκπαιδευτική επίβλεψη στο σπίτι, σε αντιστοιχία με αυτή που γίνεται στα σχολεία, μαζί με την επικοινωνία μέσα στην οικογένεια και τη γνώση των κινδύνων, είναι προτιμότερη από τα τεχνολογικά φράγματα, καθώς συμβάλλει στη σωστή εκπαίδευση των ανηλίκων, στην κατανόηση των προβλημάτων και στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης για την αντιμετώπιση αυτών.

Τι είδους φίλτρα διατίθενται;

Περιφραγμένες τοποθεσίες

Οι λεγόμενες «περιφραγμένες τοποθεσίες» (walled gardens) ή «λευκές λίστες» (white lists) είναι λίστες από ιστοσελίδες που είναι κατάλληλες για ανηλίκους και επιτρέπουν στο χρήστη να έχει πρόσβαση αποκλειστικά σε αυτές.

Λίστες «Όχι»

Συντάσσεται μια λίστα «Όχι» από ιστοσελίδες που πρέπει να αποφευχθούν (π.χ. με προσβλητικό, βίαιο ή ρατσιστικό περιεχόμενο) και αν το παιδί σας προσπαθήσει να μπει σε κάποια από αυτές, τότε μπλοκάρεται η πρόσβασή του/της. Ορισμένα προγράμματα λειτουργούν και με λίστες απαγορευμένων λέξεων. Μόλις βρεθεί κάποια από αυτές τις λέξεις σε κάποια ηλεκτρονική διεύθυνση ή στην ίδια την ιστοσελίδα, τότε μπλοκάρεται η πρόσβαση. Το πρόβλημα με τις λίστες τύπου «Όχι» είναι ότι πρέπει να αναβαθμίζονται συνεχώς.

Μπλοκάρισμα ιστοσελίδων με απαγορευμένες λέξεις

Τα πιο απλά φίλτρα της αγοράς μπλοκάρουν περιεχόμενο στο Διαδίκτυο, χρησιμοποιώντας λίστα με απαγορευμένες λέξεις. Αυτές οι λέξεις – κλειδιά δημιουργούνται και μπορούν να ανανεώνονται εύκολα και γρήγορα.

Φιλτράρισμα βάσει αυτόματης ταξινόμησης του περιεχομένου

Τα συστήματα αυτόματης ταξινόμησης αξιολογούν ολόκληρο το κείμενο που υπάρχει σε μια ιστοσελίδα. Χρησιμοποιούν για αυτό γνωστές στατιστικές μεθόδους, όπως αυτές που εφαρμόζουν τα φίλτρα ανεπιθύμητης αλληλογραφίας.

Αυτοαξιολόγηση ιστοσελίδων

Οι πάροχοι της διαδικτυακής πληροφορίας τοποθετούν εθελοντικά στον αντίστοιχο ιστοχώρο μια ετικέτα, η οποία δείχνει αν και σε ποιο βαθμό η ιστοσελίδα αυτή περιέχει συγκεκριμένο υλικό (π.χ. βία, γυμνό, τυχερά παιχνίδια, περιεχόμενο για ενηλίκους, κ.λπ.). Οι ετικέτες και οι κατηγορίες έχουν δημιουργηθεί από την Ένωση Αξιολόγησης Περιεχομένου του Διαδικτύου ICRA. Το φίλτρο διαβάζει αυτές τις ετικέτες και αποφασίζει αν θα επιτρέψει την πρόσβαση, σύμφωνα με αυτά που οι γονείς επέλεξαν να επιτρέψουν στα παιδιά τους να δουν. Το πρόβλημα με αυτό το σύστημα είναι ότι εξαρτάται από το αν οι ιδιοκτήτες των ιστοσελίδων θα αξιολογήσουν εθελοντικά τις ιστοσελίδες τους και, μέχρι στιγμής, δεν είναι πολλοί αυτοί που το κάνουν.

Συνδυασμός μεθόδων φιλτραρίσματος

Οι βασικές προσεγγίσεις στο φιλτράρισμα συνδυάζονται σήμερα με πολλούς τρόπους με σκοπό να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα, αλλά και για να διαφοροποιείται η προσβασιμότητα ανάλογα με την ηλικία.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστοχώρο  www.saferinternet.gr

–

Το Διαδίκτυο δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους χρήστες του να συνδιαμορφώσουν το περιεχόμενό του. Έτσι, παραγωγός της διαδικτυακής πληροφορίας μπορεί να είναι κάποιος επιστήμονας, αλλά και κάποιος που θεωρεί τον εαυτό του «επιστήμονα» δίχως όμως να έχει την απαιτούμενη γνώση, ή ακόμα κάποιος που επιχειρεί για διάφορους λόγους να διαδώσει παραπλανητικές πληροφορίες. Επομένως οι πληροφορίες στο Διαδίκτυο ενδέχεται να μην είναι πάντα ακριβείς.

Στο νέο αυτό τρόπο αναζήτησης και πρόσβασης στην πληροφορία έχουν προσαρμοστεί τα παιδιά που πλέον ανατρέχουν στο Διαδίκτυο για να αντλήσουν υλικό, όχι μόνο για τις εργασίες τους αλλά και για να βρουν απαντήσεις ακόμη και στις πιο απλοϊκές απορίες τους. Αρκεί απλά να το «googlάρουν» – όπως χαρακτηριστικά λένε – και θα έχουν μπροστά τους εκατομμύρια εναλλακτικές σελίδες, τις οποίες τείνουν να εμπιστεύονται.

Στα παραπάνω πρέπει να συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι στο ευρύτατο φάσμα πληροφοριών που προσφέρονται μέσω του Διαδικτύου οι αναζητήσεις μας πρέπει να είναι εξαιρετικά εύστοχες, ώστε να μας οδηγούν στα σωστά αποτελέσματα.

Για να σας βοηθήσουμε να διδάξετε στο παιδί σας να ελέγχει πάντα την αξιοπιστία μιας πληροφορίας στο Διαδίκτυο σας παραθέτουμε παρακάτω μερικές χρήσιμες συμβουλές:

• Εξηγείστε στο παιδί, στο βαθμό που μπορεί να το κατανοήσει, τη διαφορά μεταξύ βιβλίου και Διαδικτύου, όπου όλοι μπορούμε να είμαστε «συγγραφείς».
• Για να κάνετε ακόμα πιο κατανοητό το γεγονός ότι ο απλός χρήστης διαμορφώνει το διαδικτυακό περιεχόμενο, δημιουργήστε ένα blog της οικογένειας, όπου δικαίωμα ανάρτησης θα έχουν όλα τα μέλη ή κάντε μαζί με το παιδί ένα σχόλιο σε κάποιον ιστοχώρο που παρέχει τέτοια δυνατότητα. Επισκεφθείτε τον ιστοχώρο saferinternet.gr για να μάθετε πώς μπορείτε να το κάνετε αυτό.
• Προτείνετε στα παιδιά ή προσθέστε στα «Αγαπημένα» αξιόπιστες σελίδες που έχετε ελέγξει και εσείς οι ίδιοι και προτείνετέ τους να τις χρησιμοποιούν για τις εργασίες τους ή για να διασταυρώσουν πληροφορίες που έχουν βρει αλλού στο Διαδίκτυο.
• Παροτρύνετε τα παιδιά να χρησιμοποιούν περισσότερες από μία πηγές όταν αναζητούν πληροφορίες για κάποιο θέμα (ιστοσελίδες, εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, κ.λπ.) για να διασταυρώνουν την εγκυρότητα της πληροφορίας. Μάθετέ τα να συμβουλεύονται εσάς ή το δάσκαλό τους αν δεν είναι σίγουρα για την αξιοπιστία μιας διαδικτυακής πληροφορίας.

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τον ιστοχώρο www.saferinternet.gr

–

Η επικοινωνία με άλλα άτομα στο Διαδίκτυο είναι συναρπαστική, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.

Μέσω των δυνατοτήτων που μας παρέχει, ανοίγεται ένας ολόκληρος κόσμος γνωριμίας με άλλες χώρες, άλλες γλώσσες, άλλους πολιτισμούς και άλλες εμπειρίες, τις οποίες μπορούμε να μοιραστούμε.

Είναι σημαντικό να έχουμε πάντα υπόψη ότι η δραστηριοποίησή μας στο Διαδίκτυο έχει πολλά κοινά με τη ζωή μας στο φυσικό κόσμο. Και εδώ τίθεται το ζήτημα τόσο της προστασίας των προσωπικών μας δεδομένων, όσο και της ορθής και ηθικής επικοινωνίας με τη βοήθεια της τεχνολογίας, καθώς ότι και αν κάνουμε στο Διαδίκτυο αφήνει ίχνη. Για αυτό πρέπει να μεταδώσουμε στα παιδιά μας τις παρακάτω σημαντικές συμβουλές:

• «Σκέψου πριν δημοσιεύσεις!»  Από τη στιγμή που ανεβάζουμε οτιδήποτε στο Διαδίκτυο, αυτό παύει να είναι προσωπικό και γίνεται δημοσίως προσβάσιμο, οπουδήποτε στον κόσμο.

• Μέσα από διαδραστική συζήτηση, μάθετε στα παιδιά να προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα τους: να μην δίνουν σε κανένα τη διεύθυνση της κατοικίας τους, αριθμούς τηλεφώνων, το όνομα του σχολείου τους, τη φωτογραφία τους ή τους κωδικούς πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Το ίδιο ισχύει για τα δεδομένα των φίλων τους. Με τη βοήθεια μιας φωτογραφίας που θα βρείτε στο Διαδίκτυο, συζητήστε με τα παιδιά ποια στοιχεία της φωτογραφίας αυτής στοχοποιούν τα άτομα της φωτογραφίας στο φυσικό κόσμο.
• Για τα μεγαλύτερα παιδιά είναι βασικό να τονιστεί η σημασία της αποφυγής δημοσίευσης φωτογραφιών στο Διαδίκτυο, ιδιαίτερα αυτών που αντικατοπτρίζουν προσωπικές στιγμές.
• Εξηγήστε στα μεγαλύτερα παιδιά το οξύμωρο της αλόγιστης δημοσίευσης προσωπικών δεδομένων στο διαδίκτυο – με την εντύπωση ότι η δημοσίευση αυτή γίνεται μόνο προς τους φίλους τους -, σε σχέση με την απόκρυψη των δραστηριοτήτων τους στο Διαδίκτυο από τους γονείς τους, ως δικαίωμά τους στην ιδιωτική τους ζωή. Εξηγήστε τους ότι στο Διαδίκτυο τίποτα δεν παραμένει ιδιωτικό.
• Κουίζ και διαγωνισμοί στο Διαδίκτυο: εξηγείστε στα παιδιά ότι δεν πρέπει ποτέ να γράφονται σε κουίζ ή διαγωνισμούς στο Διαδίκτυο εάν δεν έχουν πρώτα ενημερώσει τους γονείς τους, εάν δεν έχουν διασταυρώσει την εγκυρότητά τους και εάν δεν έχουν διαβάσει και κατανοήσει τους όρους χρήσης και προστασίας των προσωπικών τους στοιχείων. Τέτοιου είδους δραστηριότητες μπορεί να έχουν ως μοναδικό στόχο την απόκτηση προσωπικών δεδομένων, την ακούσια εγγραφή σε υπηρεσίες με υπέρογκες χρεώσεις, την αρχή αποστολής διαφημιστικών μηνυμάτων, ή ακόμα και την εκμετάλλευση του παιδιού σε διαφημιστικά ερωτηματολόγια ή καμπάνιες. Μπορεί επίσης, να είναι ψευδείς διαγωνισμοί με στόχο την απόκτηση στο μέλλον ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων από τους ανήλικους χρήστες (μέθοδοι «Phishing») με στόχο να βλάψουν οικονομικά την οικογένεια.

Περισσότερες και αναλυτικές πληροφορίες βρίσκετε πάντα στον ιστοχώρο της Δράσης Ενημέρωσης και Επαγρύπνησης www.saferinternet.gr του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου.

–