paidevo.gr

φωτό: iStock

Μετά από εβδομάδες μελέτης για ένα σημαντικό διαγώνισμα, έρχεται η μεγάλη μέρα και τρέμεις από αγωνία μέχρι να δεις τα θέματα. Γράφοντας, βλέπεις μια ερώτηση που ενώ ξέρεις ότι κατέχεις την σωστή απάντηση, το μυαλό σου “σταματάει”. Δεν μπορείς να θυμηθείς με τίποτα την απάντηση. Τι συμβαίνει σε αυτή την περίπτωση;

Η απάντηση βρίσκεται στην περίπλοκη σχέση ανάμεσα στο στρες και την μνήμη. Υπάρχουν πολλά είδη και βαθμοί στρες, όπως και διαφορετικά είδη μνήμης. Θα εστιάσουμε στο πώς το βραχυπρόθεσμο στρες επηρεάζει τη μνήμη γεγονότων.

Αρχικά, πρέπει να καταλάβουμε το πώς λειτουργεί αυτό το είδος μνήμης. Τα γεγονότα που συναντάμε διαβάζοντας, ακούγοντας ή μελετώντας γίνονται αναμνήσεις μέσω μιας διαδικασίας τριών βασικών σταδίων.

1. Το πρώτο είναι η δημιουργία της μνήμης: η στιγμή που συναντάμε μια νέα πληροφορία. Κάθε αισθητηριακή εμπειρία ενεργοποιεί διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Προκειμένου να γίνουν μόνιμες αναμνήσεις, οι αισθητηριακές εμπειρίες πρέπει να εδραιωθούν από τον ιππόκαμπο, ο οποίος επηρεάζεται από την αμυγδαλή, που δίνει έμφαση σε εμπειρίες που συνδέονται με έντονα συναισθήματα.
2. Έπειτα είναι η κωδικοποίηση της μνήμης: ο ιππόκαμπος κωδικοποιεί τις αναμνήσεις, πιθανότατα ενδυναμώνοντας τις συνοπτικές συνδέσεις που διεγείρονται κατά τη διάρκεια της αρχικής αισθητηριακής εμπειρίας.
3. Τέλος είναι η ανάκληση της μνήμης: με το που κωδικοποιηθεί μια ανάμνηση, μπορεί να ανακληθεί αργότερα. Οι αναμνήσεις είναι αποθηκευμένες παντού στον εγκέφαλο, και για την ανάκτησή τους υπεύθυνος είναι ο προμετωπιαίος φλοιός.

Πώς λοιπόν το στρες επηρεάζει καθένα από τα στάδια μνήμης;

Στα δυο πρώτα στάδια, το στρες μέτριας έντασης μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία αναμνήσεων. Ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στα στρεσογόνα ερεθίσματα μέσω της απελευθέρωσης ορμονών γνωστών ως κορτικοστεροειδή, οι οποίες ενεργοποιούν τη διαδικασία ανίχνευσης και αντιμετώπισης απειλών στην αμυγδαλή. Η αμυγδαλή παρακινεί τον ιππόκαμπο να εδραιώσει τις αναμνήσεις που σχετίζονται με εμπειρίες που προκαλούν στρες. Στο μεταξύ, τα κορτικοστεροειδή που απελευθερώνονται λόγω του στρες, προκαλούν τη διέγερση του ιπποκάμπου, παρακινώντας και πάλι την εδραίωση αναμνήσεων.

Ωστόσο, αν και το ήπιο στρες μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο, το υπερβολικό χρόνιο στρες μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Αυτό αποδείχθηκε μέσω πειραμάτων χορήγησης ορμονών στρες σε αρουραίους. Όσο η δόση των κορτικοστεροειδών αυξανόταν βαθμιαία, η απόδοση των αρουραίων σε τεστ μνήμης αρχικά βελτιώθηκε, αλλά έπεσε όταν χορηγήθηκαν υψηλότερες δόσεις. Στους ανθρώπους, το στρες μέτριας έντασης μπορεί να έχει εξίσου θετικά αποτελέσματα. Όμως αυτό συμβαίνει μόνο όταν το στρες έχει συσχετιστεί με τη δημιουργία μιας μνήμης. Δηλαδή, η χρονική πίεση μπορεί να μας βοηθήσει στην απομνημόνευση, σε αντίθεση με το στρες που θα νιώσουμε αν κάποιος μας τρομάξει. Όταν τα επίπεδα των κορτικοστεροειδών είναι αυξημένα για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα λόγω χρόνιου στρες, ο ιππόκαμπος μπορεί να υποστεί βλάβη και η ικανότητα δημιουργίας αναμνήσεων μπορεί να μειωθεί.

Θα ήταν ωραία αν λίγο στρες μας βοηθούσε να θυμηθούμε γεγονότα, αλλά δυστυχώς ισχύει το αντίθετο.

Για την ανάκληση γεγονότων υπεύθυνος είναι ο προμετωπιαίος φλοιός, ο οποίος ρυθμίζει τη σκέψη, την προσοχή και τον συλλογισμό. Όταν η αμυγδαλή διεγείρεται εξαιτίας των κορτικοστεροειδών, προκαλεί την αναστολή ή την μείωση της δραστηριότητας του προμετωπιαίου φλοιού. Η αναστολή οφείλεται στο γεγονός ότι η αυθόρμητη αντίδραση “αντιμετώπιση ή φυγή” υπερισχύει της λογικής σκέψης όταν βρισκόσαστε μπροστά σε κίνδυνο. Σε αυτό μπορεί να οφείλεται και το ατυχές φαινόμενο του να κολλήσει το μυαλό σας ενώ γράφετε διαγώνισμα. Η καθαυτή προσπάθεια να θυμηθείτε αποτελεί στρεσογόνο παράγοντα, οδηγώντας σε έναν φαύλο κύκλο, μέσω της απελευθέρωσης κι άλλων κορτικοστεροειδών, που ελαχιστοποιούν τις πιθανότητες να θυμηθείτε.

Τι μπορείτε να κάνετε για να στρέψετε το στρες προς όφελός σας, παραμένοντας ήρεμοι και ψύχραιμοι όταν πρέπει;

• Πρώτον, όταν ξέρετε ότι πλησιάζει μια στρεσογόνος κατάσταση, προετοιμαστείτε σε συνθήκες παρόμοιες με εκείνες του στρεσογόνου περιβάλλοντος. Το “καινούργιο” μπορεί να προκαλέσει στρες. Για παράδειγμα το να εξασκείστε για το διαγώνισμα υπό χρονική πίεση, ή καθισμένοι σε γραφείο, κι όχι στον καναπέ, θα σας βοηθήσει να συνηθίσετε στις εν λόγω συνθήκες ώστε να νιώσετε λιγότερο στρες την ώρα την πραγματικής εξέτασης.
• Η άσκηση είναι επίσης ωφέλιμη. Η αύξηση του καρδιακού ρυθμού και του ρυθμού της αναπνοής συνδέεται με χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, που μπορούν να μειώσουν το άγχος και να αυξήσουν το αίσθημα ευεξίας. Λένε πως η συχνή άσκηση βελτιώνει τις συνήθειες ύπνου, κάτι που θα φανεί χρήσιμο το βράδυ πριν το διαγώνισμα.
• Την ημέρα του διαγωνίσματος, προσπαθήστε να παίρνετε βαθιές ανάσες ενάντια στη φυσική αντίδραση “αντιμετώπιση ή φυγή” του σώματός σας. Οι ασκήσεις βαθιάς αναπνοής προκαλούν σημαντική μείωση του άγχους των εξετάσεων, όπως φάνηκε από την εφαρμογή τους σε μαθητές διαφόρων ηλικιακών ομάδων.

(Πηγή: iatropedia.gr)

Το περπάτημα για τον Ηλία Τσαπακίδη είναι ανάσα ζωής

Κάθε πρωί, γύρω στις 7, φοράει τα αθλητικά του παπούτσια, τις φόρμες και το καπέλο του, παίρνει το μπαστουνάκι του στα χέρια και περπατάει χιλιόμετρα στην παραλία της Θεσσαλονίκης, αποδεικνύοντας την αγάπη του για τη ζωή. Ο Ηλίας Τσαπακίδης, σε τρεις μήνες συμπληρώνει έναν αιώνα ζωής και δικαίως του ανήκει ο τίτλος του γηραιότερου καθημερινού περιπατητή της παραλίας στη Θεσσαλονίκη.

«Κάθε μέρα περπατάω τα τελευταία τριάντα χρόνια! Τα πρώτα χρόνια έκανα μεγάλες αποστάσεις, ενώ τώρα τέσσερα χιλιόμετρα καθημερινά», αναφέρει ο ίδιος, μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, και εκμυστηρεύεται πως είναι λάτρης της ζωής. «Η ζωή είναι πολύ γλυκιά και πρέπει να τη γευόμαστε, να την αγαπάμε και να τη χαιρόμαστε όσο περισσότερο και όσο καλύτερα μπορούμε», λέει χαρακτηριστικά.

Οι συμβουλές μακροζωίας

Ο σχεδόν αιωνόβιος άνδρας, όταν το επέτρεπαν οι δυνάμεις του, ήταν δεινός σκιέρ -από τους καλύτερους στη χώρα, όπως λέει- και έχει καταφέρει να ανέβει στον Όλυμπο, μέχρι την ψηλότερη κορυφή του, τον Μύτικα πάνω από δέκα φορές. Το περπάτημα είναι γι’ αυτόν τρόπος ζωής και τον βοηθάει πολύ και όπως τον συμβουλεύει και ο γιατρός του, κάνει καλό στην καρδιά του. «Δεν έχω κανένα πρόβλημα στην καρδιά και γενικά δεν έχω σοβαρά προβλήματα υγείας. Όμως προσέχω και πάρα πολύ τη διατροφή μου. Την καρδιά πρέπει να την αφήνουμε να κάνει και λίγο «ρελαντί», να ξεκουράζεται, γι’ αυτό και εκτός από τον καθημερινό περίπατο, το βράδυ δεν τρώω ποτέ, ένα γιαουρτάκι το απόγευμα στις 6, και μετά τίποτα. Αφήνω την καρδιά μου δίχως να την ταλαιπωρώ και να την πιέζω», εξομολογείται και αποκαλύπτει πως αυτό είναι το μυστικό της μακροζωίας.

Ο Ηλίας Τσαπακίδης έζησε 20 χρόνια στο Παρίσι και ήταν αντιπρόσωπος μεγάλης αυτοκινητοβιομηχανίας στη Θεσσαλονίκη μαζί με τα δυο από τα πέντε αδέλφια του. Όπως επισημαίνει, γνώριζε παρά πολύ κόσμο. Κάποιοι από τους γνωστούς του μάλιστα, όταν τον βλέπουν να περπατάει, του λένε, «καλά έφτασες τόσα χρόνια και ακόμα περπατάς δεν κουράζεσαι;». Αυτός, όμως, τους απαντά με χαμόγελο: «Πώς να κουραστώ αφού το περπάτημα μου δίνει ζωή; Όταν περπατάω αισθάνομαι ελεύθερος, ζωντανός, βλέπω κόσμο, αλλάζει η διάθεση μου και νιώθω υγιέστατος».

«Μου αρέσει να φοράω το κοστούμι και να βγαίνω στη Θεσσαλονίκη»

«Εγώ θέλω να τιμώ τη ζωή που ζω. Μου αρέσει να φοράω το κοστούμι και να βγαίνω στη Θεσσαλονίκη. Πηγαίνω στο στέκι, στο καφε-μπαρ της γειτονιάς μου κάθε ημέρα και οι φίλοι μου, μου λένε πως με ζηλεύουν, γιατί είμαι πάντα περιποιημένος, όμορφα ντυμένος και χαμογελαστός. Όταν μάλιστα αργώ λίγο να πάω με ψάχνουν. γιατί τους φτιάχνω τη διάθεση», λέει, χαριτολογώντας.

Οι όμορφες κουβέντες και το καθημερινό χαμόγελο που εισπράττει, κάθε πρωί, από τους υπόλοιπους περιπατητές στο παραλιακό μέτωπο, όπως λέει ο 99χρονος άνδρας, του δίνουν οξυγόνο και τονώνουν, ακόμα περισσότερο, την αγάπη του για τη ζωή. Όσο τον κρατούν τα πόδια του, θα συνεχίσει αυτή την αγαπημένη του συνήθεια, που τον συντροφεύει στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Άλλωστε, όπως εξομολογείται, από αυτή τη μεγάλη βόλτα που διαρκεί σχεδόν ένα αιώνα, συμπέρανε πως «η ζωή είναι πολύ γλυκιά και πρέπει να τη γευτείς όσο μπορείς περισσότερο».

(Πηγή: in.gr)

Απολύτως υπαρκτό το ενδεχόμενο γένεσης τσουνάμι μετά από ισχυρό υποθαλάσσιο ή παράκτιο σεισμό, εξηγεί ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος.

Για το ενδεχόμενο ενός ισχυρού σεισμού που θα προκαλέσει τσουνάμι και θα πλήξει παράκτιες περιοχές τους, προετοιμάζονται και συνεργάζονται οι χώρες της Μεσογείου.

Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι όλο αυτό θα ξεκινήσει από την Ελλάδα.

Ασκήσεις ετοιμότητας και δράσεις επιμόρφωσης των πολιτών

Η Ελλάδα έχει την υψηλότερη σεισμικότητα σε όλη τη Μεσόγειο, κατά μήκος του περίφημου Ελληνικού Τόξου -ξεκινάει από τα νησιά του Ιονίου διασχίζει τον βυθό του Νοτίου Ιονίου έξω από την Πελοπόννησο και περνώντας νοτίως της Κρήτης καταλήγει στη Ρόδο- και για αυτό είναι απολύτως υπαρκτό το ενδεχόμενο γένεσης τσουνάμι μετά από ισχυρό υποθαλάσσιο ή παράκτιο σεισμό.

Λόγω της σπανιότητας του φαινομένου για πολλά χρόνια υπήρχε αμηχανία σε ό,τι αφορά την προετοιμασία αντιμετώπισης του, ωστόσο, πλέον τόσο σε εθνικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο, μέσα από τη συμμετοχή της Ελλάδας στη Διακυβερνητική Ομάδα Συντονισμού της UNESCO, έχουν καταρτιστεί τυποποιημένα πρωτόκολλα άμεσων ενεργειών, ενώ γίνονται ασκήσεις ετοιμότητας και δράσεις επιμόρφωσης των πολιτών.

Ποιος δεν θυμάται τι είχε συμβεί το 2004 στον Ινδικό Ωκεανό ή το 2011 στην Φουκοσίμα η οποία είχε χτυπηθεί από σεισμό και μετά από τεράστιο τσουνάμι με αποτέλεσμα να έχουμε πυρηνικό ατύχημα στον σταθμό ενέργειας της περιοχής, στον αντιδραστήρα που ράγισε.

Μάλιστα, όπως εξήγησε ο ερευνητής σεισμολόγος και επιστημονικός συνεργάτης της UNESCO Δρ Γεράσιμος Παπαδόπουλος, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Αθηναϊκό/ Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, στο περιθώριο των εργασιών του συνεδρίου για τις Νέες Τεχνολογίες στην Πολιτική Προστασία «SafeThessaloniki 2022», στον σεισμό των 7 Ρίχτερ την 30η Οκτωβρίου 2020, στη Σάμο, για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενεργοποιήθηκε η Υπηρεσία Επικοινωνιών Εκτάκτου Ανάγκης (Ειδοποιήσεις Συστήματος Συναγερμού Πολιτών μέσω του 112) και σήμερα το εθνικό κέντρο που παρακολουθεί και προειδοποιεί την Πολιτεία για τον κίνδυνο τσουνάμι κινητοποιείται βάσει αυστηρού πρωτοκόλλου, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένες ενέργειες εντός χρονικού διαστήματος έως 10 λεπτών από την καταγραφή της σεισμικής δόνησης.

Ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος

«Οι ‘κόκκινες’ σεισμογενείς περιοχές στην Ελλάδα»

Σε ό,τι αφορά τις σεισμογενείς περιοχές στην Ελλάδα και τις ακτές όπου είναι υψηλότερος ο κίνδυνος παραγωγής τσουνάμι ο σεισμολόγος διευκρίνισε: «Σε όλη τη Μεσόγειο έχουμε, κατά μήκος του Ελληνικού Τόξου, την υψηλότερη σεισμικότητα, η οποία είναι και υποθαλάσσια, άρα είναι αυτονόητο και το γνωρίζουμε και από τα επιστημονικά δεδομένα, ότι εκεί ακριβώς έχουμε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την παραγωγή τσουνάμι. Το τσουνάμι διαδίδεται πολύ γρήγορα, δε «σβήνει» εύκολα και απειλεί παράκτιες περιοχές σε μεγάλες αποστάσεις, αυτή είναι η ιδιαιτερότητα του φαινομένου. Μετά έχουμε μια άλλη περιοχή με πολύ υψηλό κίνδυνο, τον Κορινθιακό Κόλπο. Επίσης έχει πολύ υψηλή σεισμικότητα, όμως με τη διαφορά ότι πρόκειται για κλειστό κόλπο και δεν μπορεί, ακόμη και μεγάλο τσουνάμι, να βγει προς τα έξω και να απειλήσει άλλες περιοχές. Έπειτα, έχουμε μικρότερο κίνδυνο σε περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα και γενικότερα το Ανατολικό Αιγαίο, η Λέσβος, η Χίος».

Λιγότερο πιθανό, βάσει των δεδομένων σεισμικότητας, είναι το ενδεχόμενο να φτάσει στην Ελλάδα τσουνάμι που θα ξεκινήσει από άλλες χώρες της Μεσογείου. Αντιθέτως, άλλες χώρες όπως το Ισραήλ και η Ιταλία προετοιμάζονται συστηματικά για ένα τσουνάμι που θα μπορούσε να ξεκινήσει από το Ελληνικό Τόξο.

«Από γειτονικές χώρες απειλούμαστε ελάχιστα από την Ιταλία. Δεν υπάρχει καταγεγραμμένος μεγάλος σεισμός που να προκάλεσε τσουνάμι και να ήλθε στη δική μας πλευρά. Δεν έχουν τόσο υψηλή σεισμικότητα όσο εμείς, παρόλα αυτά στα σενάριά μας λαμβάνουμε υπόψη κι αυτό το ενδεχόμενο. Αντιθέτως στην Ιταλία φοβούνται πάρα πολύ τα τσουνάμι που μπορεί να ξεκινήσουν από την Ελλάδα κι έχουν κάνει πολλές έρευνες για αυτό το θέμα. Το ίδιο οι Ισραηλινοί. Έχουμε κάνει κοινές ασκήσεις με τους Ισραηλινούς, φοβούνται πάρα πολύ τα τσουνάμι που μπορεί να δημιουργηθούν για παράδειγμα κατά μήκος της Κρήτης, ή της Ρόδου και σε 45 λεπτά, το πολύ σε μία ώρα, θα έχουν φτάσει στο Ισραήλ», επισήμανε ο κ. Παπαδόπουλος.

«Στη Μεσόγειο ένα μεγάλο τσουνάμι μπορεί να χτυπήσει 10-15 χώρες»

Μπορούμε να είμαστε προετοιμασμένοι για την πιθανή γένεση τσουνάμι μετά από ισχυρό υποθαλάσσιο ή παράκτιο σεισμό; «Βεβαίως μπορούμε», απάντησε ο κ. Παπαδόπουλος, σημειώνοντας ότι στην προετοιμασία της ελληνικής Πολιτείας αλλά και συνολικά των χωρών της Μεσογείου, μέσα από τη Διακυβερνητική Ομάδα Συντονισμού για το Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης και Μετριασμού του Τσουνάμι στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό, τη Μεσόγειο και τις συνδεδεμένες θάλασσες (ICG/NEAMTWS) της Διακυβερνητικής Ωκεανογραφικής Επιτροπής της UNESCO (IOC-UNESCO), καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο σεισμός και το τσουνάμι του Ινδικού Ωκεανού του 2004 και οι τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και καταστροφές στις 14 χώρες που επηρέασε.

«Για το τσουνάμι κάναμε πολύ σημαντικά βήματα, ακριβώς επειδή υπήρξε η επιταγή της συνεργασίας των κρατών. Υστερούμε, παρά το ότι έχουν γίνει πρόοδοι στα τεχνολογικά συστήματα, στη διαλειτουργικότητα, δηλαδή στο πώς συνεργάζονται μεταξύ τους οι υπηρεσίες. Το τσουνάμι δεν έχει σύνορα. Στη Μεσόγειο ένα μεγάλο τσουνάμι μπορεί να χτυπήσει 10-15 χώρες. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες πρέπει να συνεργαστούν μεταξύ τους. Πολλές φορές βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση, ή δεν έχουν καλές σχέσεις, άλλοτε δεν έχουν το ίδιο τεχνολογικό επίπεδο, δεν έχουν το ίδιο πολιτιστικό επίπεδο, άρα χρειαζόμασταν έναν καταλύτη να φέρνει κοντά τις χώρες κι αυτός είναι η UNESCO», επισήμανε ο κ. Παπαδόπουλος.

Σήμερα ο πάροχος υπηρεσιών τσουνάμι (TSPs) της Ομάδας ICG/NEAMTWS υποστηρίζεται τεχνικά από πέντε εθνικά κέντρα, αυτά της Πορτογαλίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας. Σημαντικότατη πρόκληση είναι η εξασφάλιση γρήγορων και αξιόπιστων μεταδόσεων προειδοποιήσεων για τσουνάμι, τις οποίες σύμφωνα με τα πρωτόκολλα που έχουν συμφωνηθεί στην UNESCO, τα πέντε κέντρα στέλνουν με τρεις τρόπους ταυτόχρονα (email, fax και GTS) και μετά οι υπηρεσίες πολιτικής προστασίας πρέπει να χρησιμοποιούν εξίσου αξιόπιστα συστήματα, για να πάει προς τα κάτω το μήνυμα.

«Η διεθνής πρωτοπορία της Ελλάδας»

Τα πέντε κέντρα της Ομάδας ICG/NEAMTWS συνεργάζονται μεταξύ τους και έχουν καταρτιστεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα ενεργειών, από τα οποία δεν μπορεί κανείς να αποκλίνει. «Μόλις γίνει ένας σεισμός ύποπτος για τη γένεση τσουνάμι, δηλαδή μεγέθους άνω των 6, υποθαλάσσιος και επιφανειακός, αμέσως οργανώνεται ένα μήνυμα προειδοποίησης για τσουνάμι. Τα Αστεροσκοπεία της Αθήνας , της Ρώμης κ.ο.κ. στέλνουν στην Πολιτική Προστασία της χώρας τους εντός 8 έως 10 λεπτών αυτό το μήνυμα και η Πολιτική Προστασία κοιτάει πώς αυτό πάει προς τα κάτω, προς τις απειλούμενες περιοχές. Για πολλά χρόνια υπήρχε μία αμηχανία στο θέμα αυτό, δηλαδή τι μπορούμε να κάνουμε πρακτικά, δεδομένου ότι ειδικά εδώ στη Μεσόγειο το περιθώριο αντίδρασης για να προστατευθεί ο γενικός πληθυσμός είναι πολύ περιορισμένος, συχνά μόνο λίγα λεπτά», σημείωσε ο κ. Παπαδόπουλος.

Σημείωσε δε, ότι τον Φεβρουάριο του 2020, όταν ο ίδιος είχε κληθεί στη συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής για τον νέο νόμο πολιτικής προστασίας, που ψηφίστηκε και ισχύει τώρα, είχε θέσει το θέμα της προετοιμασίας της ελληνικής πολιτείας για το ενδεχόμενο τσουνάμι: «Προσέξετε το αυτό, μία φορά θα χρειαστεί η χώρα. Τότε πρέπει να είμαστε έτοιμοι», είχε πει στην παρέμβασή του και λίγους μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του 2020 στον μεγάλο σεισμό της Σάμου «για πρώτη φορά όχι μόνο στην Ελλάδα , αλλά συνολικά στον ευρωπαϊκό χώρο και στη Μεσόγειο χρησιμοποιήθηκε το 112».

«Το θεωρώ πολύ σημαντικό βήμα παρά τα μειονεκτήματα που παρατηρήθηκαν. Πρωτοπορήσαμε οι Έλληνες σε αυτό, υπάρχει τρόπος να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο το σύστημα -είμαι βέβαιος – έτσι ώστε η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος που μας δίνει τη δυνατότητα μέσα σε 10 λεπτά να στείλουμε την προειδοποίηση, να γίνει ακόμη καλύτερη από επιχειρησιακή άποψη πλέον», πρόσθεσε.

«Πότε οι πολίτες δεν πρέπει να περιμένουν το 112 και απαιτείται άμεση εκκένωση»

Σε πιο άμεσο κίνδυνο στην περίπτωση γένεσης τσουνάμι βρίσκονται οι παράκτιες περιοχές που βρίσκονται κοντά στο επίκεντρο της σεισμικής δόνησης. Εκεί, όσοι βρίσκονται κοντά σε ακτές και αισθανθούν το σεισμό θα πρέπει να απομακρυνθούν άμεσα, χωρίς να περιμένουν οποιουδήποτε είδους ενημέρωση και άρα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να το κάνουν, μέσα από επιμορφωτικές δράσεις, σε περιοχές υψηλού κινδύνου.

(Πηγή: in.gr)

Το αντικείμενο 2022 SE37 έχει διάμετρο μισού χιλιομέτρου.

Διαστημικός βράχος με διάμετρο μισού χιλιομέτρου ανακαλύφθηκε από Ρώσους αστρονόμους λίγες ημέρες πριν περάσει σε σχετικά μικρή απόσταση από τη Γη αυτή την εβδομάδα.

Το αντικείμενο 2022 SE37 καταχωρήθηκε στη λίστα των «δυνητικά επικίνδυνων αστεροειδών», δεν θα απειλήσει όμως τη Γη στο προσεχές μέλλον, ανακοίνωσε το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Μαθηματικών «Κέλντις» της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.

Για να χαρακτηριστεί «δυνητικά επικίνδυνος», ένας αστεροειδής θα πρέπει να έχει μέγεθος άνω των 140 μέτρων και να πλησιάζει τη Γη σε απόσταση μικρότερη των 750.000 χιλιομέτρων.

Αντικείμενα με διάμετρο άνω των 100 μέτρων θα μπορούσαν να καταστρέψουν μια ολόκληρη πόλη σε περίπτωση πρόσκρουσης, ενώ αστεροειδείς ή κομήτες με διάμετρο άνω του ενός χιλιομέτρου θα προκαλούσαν καταστροφές σε επίπεδο χώρας ή ηπείρου.

Ο 2022 SE37 ανακαλύφθηκε το Σαββατοκύριακο με δύο τηλεσκόπια στη Ρωσία.

Σύμφωνα με τη NASA, ένας άλλος αστεροειδής με την ονομασία 2018 ER1, ο οποίος έχει διάμετρο 26 μέτρων, προσπέρασε τη Γη στις 2 Οκτωβρίου σε απόσταση 560.0000 χιλιομέτρων, ενώ την Δευτέρα 3 Οκτωβρίου ένας βράχος με διάμετρο 10 μέτρων θα περάσει σε απόσταση 160.000 χιλιομέτρων.

Αναγνωρίζοντας ότι ο κίνδυνος μελλοντικής πρόσκρουσης στη Γη είναι υπαρκτός, η NASA πραγματοποίησε την περασμένη εβδομάδα το πρώτο πείραμα πλανητικής προστασίας, για το οποίο το σκάφος DART συνετρίβη στον αστεροειδή Δίμορφο με στόχο να αλλάξει ελαφρώς την τροχιά του.

(Πηγή: in.gr)

swri.org

Ο μεγάλος αστεροειδής που έπεσε στη Γη πριν περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια και συνέβαλε καθοριστικά στην εξαφάνιση σχεδόν όλων των δεινοσαύρων και περίπου των τριών τετάρτων όλων των ειδών ζώων και φυτών, προκάλεσε ένα αρχικό πανύψηλο τσουνάμι ύψους ενάμισι χιλιομέτρου (1.500 μέτρων) που ταξίδεψε χιλιάδες χιλιόμετρα σχεδόν σε όλους τους ωκεανούς του πλανήτη, εκτιμούν Αμερικανοί και άλλοι επιστήμονες.

Οι ερευνητές από τις ΗΠΑ, τη Νέα Ζηλανδία και τη Γκάνα, με επικεφαλής τη Μόλι Ρέιντζ του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, που έκαναν τη σχετική ανακοίνωση σε συνέδριο της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικής, βασίζουν τις εκτιμήσεις τους σε ένα νέο υπολογιστικό μοντέλο, το οποίο τροφοδότησαν με όλα τα διαθέσιμα γεωλογικά και ωκεανογραφικά δεδομένα από περίπου 100 περιοχές της Γης.

Ο αστεροειδής, που ονομάστηκε Τσιξουλούμπ, εκτιμήθηκε ότι είχε διάμετρο 10 έως 14 χιλιομέτρων και προσέκρουσε στον πλανήτη μας με ταχύτητα 12 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Έπεσε στην περιοχή του σημερινού Γιουκατάν στο Μεξικό σε γρανιτικό φλοιό πάνω από τον οποίο υπήρχαν παχιά στρώματα ιζημάτων και ρηχά νερά θάλασσας, ανοίγοντας έναν κρατήρα διαμέτρου περίπου 100 χιλιομέτρων και εκτινάσσοντας τεράστιες ποσότητες πυκνών νεφών σκόνης και αιθάλης στην ατμόσφαιρα.

Η μελέτη μοντελοποίησης συμπέρανε – με βάση τις σχετικές προσομοιώσεις – ότι δυόμισι λεπτά μετά το πλήγμα υψώθηκε από το σημείο πρόσκρουσης ένα πανύψηλο τείχος νερού ύψους 4,5 χιλιομέτρων, το οποίο γρήγορα υποχώρησε. Όμως δέκα λεπτά μετά την πρόσκρουση και σε απόσταση έως 220 χιλιομέτρων ένα κύμα τσουνάμι ύψους 1,5 χιλιομέτρου άρχισε να σαρώνει τον ωκεανό προς όλες τις κατευθύνσεις

Μία ώρα μετά το χτύπημα από τον αστεροειδή, εκτιμάται ότι το τσουνάμι είχε πια εξαπλωθεί έξω από τον Κόλπο του Μεξικού προς τον Βόρειο Ατλαντικό. Τέσσερις ώρες μετά, τα κύματα, κινούμενα με υποθαλάσσια ταχύτητα 20 εκατοστών το δευτερόλεπτο, είχαν φθάσει στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ έπειτα από 24 ώρες, έχοντας διασχίσει το μεγαλύτερο μέρος του Ειρηνικού από τα ανατολικά και του Ατλαντικού από τα δυτικά, είχαν πλέον εισέλθει στον Ινδικό Ωκεανό και από τις δύο πλευρές του. Τελικά, μετά από 48 ώρες, τσουνάμι ύψους πολλών μέτρων είχαν πλήξει τις περισσότερες ακτογραμμές του πλανήτη, πλημμυρίζοντας και διαβρώνοντας τις. Σημειωτέον ότι, όπως εκτιμά το νέο μοντέλο, η σχετικά κλειστή θάλασσα της σημερινής Μεσογείου απέφυγε τις ισχυρότερες συνέπειες του τσουνάμι.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αρχική ενέργεια του τσουνάμι ήταν 30.000 φορές μεγαλύτερη από την ενέργεια του πολύνεκρου και καταστροφικού τσουνάμι (ενός από τα μεγαλύτερα στη σύγχρονη ιστορία) που προκλήθηκε τον Δεκέμβριο 2004 μετά από υποθαλάσσιο σεισμό στον Ινδικό Ωκεανό, προκαλώντας περισσότερα από 230.000 θύματα.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Οι λεπτομέρειες για το πώς κατάφερε η γάτα να κάνει ένα τόσο μεγάλο ταξίδι παραμένουν άγνωστες. 

H Σούζαν Μουρ από την Καλιφόρνια δεν πίστευε στα αυτιά της όταν της τηλεφώνησαν για να της πουν πως βρέθηκε η γάτα της που είχε χαθεί πριν 9 ολόκληρα χρόνια.

«Βρήκαμε τη γάτα σας, τη «Χάριετ»», της είπαν από το καταφύγιο ζώων «Companions Animal Center» του Αϊντάχο. Η Χάριετ είχε εξαφανιστεί πριν από εννέα χρόνια από το ράντσο της στην Καλιφόρνια. Την είχε πάρει από ένα καταφύγιο λίγους μήνες μετά την γέννησή της. Μετακόμισαν όλοι μαζί στην εξοχή και δύο χρόνια μετά την υιοθεσία η Χάριετ εξαφανίστηκε.

Η Mούρ δήλωσε ότι έκανε τα πάντα για να την βρει. Μετά από σχεδόν 10 χρόνια βρέθηκε στη πόλη Hayden του Αϊντάχο από έναν περαστικό 1.610 χιλιόμετρα μακριά. Επειδή η γάτα φορούσε μικροτσίπ, το Κέντρο βρήκε την παλιά της οικογένεια.

«Όταν απάντησε και τους είπαμε ότι έχουμε τη γάτα τους, έμειναν άφωνοι» είπε η διευθύντρια του κέντρου Βίκι Νέλσον.

Οι λεπτομέρειες για το πώς κατάφερε η γάτα να κάνει ένα τόσο μεγάλο ταξίδι παραμένουν άγνωστες.

(Πηγή: in.gr)

Η αλλαγή του χρώματος στα φύλλα το φθινόπωρο και μετά από λίγο καιρό το θέαμα των γυμνών δέντρων, είναι μια γνώριμη εικόνα για όλους μας.

Οι επιστήμονες ωστόσο πρόσφατα απάντησαν στο ερώτημα γιατί τα φυτά δαπανούν ενέργεια για να παράξουν κόκκινη χρωστική ουσία για τα φύλλα, ενώ αυτά μετά από λίγο πρόκειται να πέσουν.

Καθώς τα φύλλα «πεθαίνουν», η χλωροφύλλη μέσα τους, που χρησιμοποιείται για την φωτοσύνθεση εξασθενεί, έτσι οι κίτρινες και πορτοκαλί χρωστικές γίνονται πιο ορατές, ωστόσο ορισμένα είδη παράγουν από μόνα τους μία νέα κοκκινωπή χρωστική.

Αν και μπορεί να φαίνεται παράλογο, το φυτό δεν αποφασίζει ξαφνικά να δαπανήσει ενέργεια δίχως λόγο, αλλά για ορισμένα αποτελεί και μέρος της επιβίωσής τους.

Δόθηκε μάλιστα απάντηση και γιατί η χρωματική σηματοδότηση των διάφορων εποχών διαφέρει ανάλογα με ποιο μέρος του κόσμου βρεθείτε.

Ο William Hoch του πανεπιστημίου της Montana, διαπίστωσε ότι η χρωστική ουσία, που ακούει στο όνομα ανθοκυάνη, είχε μια λειτουργία, η οποία επέτρεπε στα φυτά να στείλουν θρεπτικές ουσίες στις ρίζες τους για τον επακόλουθο χειμώνα. Στην περίπτωση που εμπόδισαν τα φυτά να την παράγουν, τα φύλλα τους γινόντουσαν ευάλωτα στο ηλιακό φως.

(Πηγή: perierga.gr με πληροφορίες από newsbeast.gr)

Συντάκτες: Αλεξάνδρα Τάνκα, Σοφία Χρήστου

Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά της κατάθλιψης σήμερα αλλά πρέπει να γίνουν ακόμη τόσα πολλά για την ψυχική υγεία.

«Η μέρα που σε έκανε να νιώθεις ότι σε πρόδωσε το μυαλό σου, θα μείνει χαραγμένη, όπως η μέρα που γεννήθηκες».

Αυτή ήταν η πρώτη φράση που ήρθε στο μυαλό της δημοσιογράφου και συναδέλφου Αλεξάνδρας Τάνκα, όταν αποφάσισε να μιλήσει ανοιχτά για τον αγώνα της με την κλινική κατάθλιψη.

Η φράση αυτή με έκανε να συνειδητοποιήσω πως κάποιες μέρες στη ζωή ενός ανθρώπου θα έχουν πλέον τη δική τους ξεχωριστή θέση στα «κουτάκια του μυαλού» του.

Η ημέρα αυτή για την Αλεξάνδρα ξεκίνησε με ένα απλό τρέμουλο και με έναν πόνο στο στήθος.

Την ημέρα εκείνη ο φόβος έγινε τα μάτια της και οι ζαλάδες η δεύτερη της φύση.

Εκείνη την ημέρα τα δυνατά φώτα της πόλης και του δρόμου έκαναν το κεφάλι της να βουίζει, τόσο δυνατά που το φως αργά αργά σιγόσβηνε και μέσα της μέχρι να νιώσει ότι την καταπίνει το απόλυτο σκοτάδι.

«Δεν θα περάσουν πολλές ημέρες μέχρι να νιώσεις πως βρίσκεσαι στον πάτο ενός τσουβαλιού και πως τώρα αυτή θα είναι η ζωή σου, πως δεν υπάρχει διαφυγή. Πέφτεις να κοιμηθείς και οι σκέψεις και ο φόβος σε κατατρώνε. Αποφασίζεις να πας στον γιατρό, να ζητήσεις βοήθεια και ξεκινούν τα κοκτέιλ φαρμάκων. Χάπι με το χάπι, παρενέργεια με την παρενέργεια, το σώμα σου αρχίζει και ανταποκρίνεται στη θεραπεία και νιώθεις ότι μπορείς δειλά δειλά να αρχίζεις να ξαναστέκεσαι στα πόδια σου», αναφέρει και επαναφέρει στην μνήμη της τις δικές της ημέρες.

Οι ημέρες όσων παλεύουν με την κατάθλιψη έχουν την δική τους ιστορία

Για τα άτομα που διαγνώστηκαν, αντιμετώπισαν, πάλεψαν και παλεύουν ακόμη με την κατάθλιψη, οι ημέρες έχουν τη δική τους ιστορία.

Οι πρώτες ημέρες είναι σκληρές, ωμές και για πάντα χαραγμένες στη μνήμη τους. Στη συνέχεια πολλές ημέρες είναι ίδιες. Πολλές από αυτές χωρίς νόημα κι άλλες απίστευτα σκοτεινές.

«Η κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί στη ζωή σου με πολλούς τρόπους. Με κρίσεις πανικού, με κάποια αγχώδη διαταραχή, με αϋπνία, με νευρική ανορεξία, με βουλιμία. Η γραμμή τόσο λεπτή όσο και τα όρια της εξώπορτας σου με τον “έξω κόσμο” που μοιάζει σαν μια μεγάλη γυάλα με νερό, όπου νιώθεις ότι δεν μπορείς να αναπνεύσεις», αναφέρει η Αλεξάνδρα περιγράφοντας πως ξεκινούσαν οι δικές της ημέρες.

«Σε ένα πρώτο βήμα, σηκώνεσαι από το κρεβάτι. Παίρνοντας μια βαθιά ανάσα καταφέρνεις και κανείς μια βόλτα στο τετράγωνο, έπειτα μια βόλτα στη γειτονιά κι από εκεί καταφέρνεις και ξαναγυρίσεις στην καθημερινότητά σου, σαν παιδί που κάνει τα πρώτα του βήματα».

Δεν αρκούν «Ευρωπαϊκές Ημέρες» στην περίπτωση της κατάθλιψης

Η Αλεξάνδρα μοιράστηκε μαζί μας μερικές δικές της σκέψεις για την μάχη της με την κατάθλιψη με αφορμή της Ευρωπαϊκή Ημέρα για την κατάθλιψη που είναι σήμερα.

Ωστόσο μιλώντας μας για τις δικές της ημέρες, καταλαβαίνεις πως αυτό που ονομάζουμε «Ευρωπαϊκή Ημέρα για την κατάθλιψη» δεν αγγίζει ούτε λίγο όσους αγωνίζονται για να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.

Η ωμή αλήθεια είναι πως οι «Παγκόσμιες ή Ευρωπαϊκές Ημέρες» για οτιδήποτε δεν βοηθούν πρακτικά την καθημερινότητα μας.

Όλοι θυμόμαστε το πρόβλημα, ευαισθητοποιούμαστε, συμμετέχουμε σε δρώμενα ή δημοσιεύουμε ένα σχετικό post και μετά το ξεχνάμε.

Τα προβλήματα όμως σε μία κοινωνία δεν λύνονται έτσι.

Να μην βάζουμε στόχους, να τους πετυχαίνουμε

Χρειάζεται στρατηγική, παρεμβάσεις και κονδύλια από την πλευρά της Πολιτείας και κινητοποίηση από την πλευρά της κοινωνίας και όχι «μία υπενθύμιση 24 ωρών» που θα συνοδεύεται από πολλές αναρτήσεις και εκδηλώσεις.

Η σημερινή ημέρα έχει στόχο την βελτίωση της αντίληψης της παγκόσμιας κοινότητας για την ασθένεια και την φροντίδα της.

Είναι όμως πρωταρχικός και αναγκαίος στόχος να βελτιώσουμε την αντίληψη που έχουμε για την κατάθλιψη;

Φυσικά είναι σημαντικός, ωστόσο ζώντας μία πρωτόγνωρη κοινωνική αλλαγή που επέφεραν τα συνεχόμενα lockdown και προσπαθώντας να αντιμετωπίσουμε τις κοινωνικές και ψυχολογικές πιέσεις που άφησε πίσω της η πανδημία, ο στόχος αυτός δεν είναι αρκετός.

Ψυχική υγεία, η επόμενη πανδημία

Από την πρωτόγνωρη αύξηση των περιστατικών βίας, γυναικοκτονιών και αυτοκτονιών, μέχρι το φαινόμενο της «μεγάλης παραίτησης» στον εργασιακό χώρο, ακόμη και την υψηλή θνησιμότητα των χρηστών ουσιών, είναι πασιφανές πως δεν αρκεί να θέτουμε στόχους. Πρέπει και να τους πετυχαίνουμε.

Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη πρέπει αφενός να μην νιώθουν φόβο να ζητήσουν βοήθεια και αφετέρου να έχουν ευκολότερη πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Και για να γίνει αυτό η κινητοποίηση της Πολιτείας είναι πιο αναγκαία από ποτέ.

Ο παραπάνω στόχος μάλιστα είναι μόνο ένας από τους πολλούς που πρέπει να επιτευχθούν δεδομένου πως σύμφωνα με τον ΠΟΥ η επόμενη πανδημία θα αφορά την ψυχική υγεία μας.

Άλλωστε τα δεδομένα μιλούν από μόνα τους:

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της διεθνούς έρευνας COMET-G» του ΑΠΘ και της Παγκόσμιας Ψυχιατρικής Εταιρείας, κατά τη διάρκεια της πανδημίας ένα στα τρία άτομα βίωσε είτε άγχος είτε κατάθλιψη, ενώ κατάθλιψη εμφάνισε το 12% των πολιτών, ποσοστό που είναι διπλάσιο από αυτό που έχει μετρηθεί από επιδημιολογικές μελέτες πριν από την πανδημία.»

Κι ενώ οι περιορισμοί από τον κοροναϊό αποτελούν παρελθόν, δεν συμβαίνει το ίδιο με την κατάθλιψη.

Πλέον πολλοί πολίτες παλεύουν με το σύνδρομο του long covid, το οποίο όπως αποδείχτηκε και επιστημονικά επηρεάζει πιο εύκολα όσους είχαν ήδη ψυχολογικό στρες πριν την λοίμωξη.

Την ίδια ώρα η κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο για βαρύτερη Covid-19 και κατ’ επέκταση για ανάγκη νοσηλείας, η οποία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για μακρά Covid-19.

Οι έρευνες πλέον δυστυχώς δεν αρκούνται μόνο σε όσους νόσησαν από κοροναϊό. Ερευνητές θεωρούν πως η λάθος διατροφή, η ατμοσφαιρική ρύπανσή, οι μεγάλες αλλαγές στον εργασιακό τομέα τα τελευταία δύο χρόνια σχετίζονται με την νόσο.

Είναι αναμφίβολο πως εξαιτίας της πανδημίας, η κατάθλιψη βρήκε ευκαιρία να χτυπήσει την πόρτα περισσότερων συνανθρώπων μας και ο στόχος πλέον δεν είναι να μην την αφήσεις να μπει.

Στόχος είναι να παρακινήσεις και να βοήθησεις έμπρακτα όσους έκλεισαν την πόρτα, να την ανοίξουν ξανά.

Στόχος είναι όσοι προβληματίζονται με κάποια συμπτώματα, να μη διστάσουν να αναζητήσουν την ενδεδειγμένη ιατρική βοήθεια.

Στόχος είναι όσοι δεν έχουν χρήματα να διαθέσουν για να επισκεφτούν έναν ιδιωτικό γιατρό, να μπορέσουν να το κάνουν μέσω των δημόσιων υπηρεσιών ή μέσα από το Ταμείο τους.

Στόχος είναι οι Δήμοι και οι Περιφέρειες της Ελλάδας να φέρουν περισσότερα πρόγραμμα αντιμετώπισης για τους δημότες.

Στόχος είναι να μην κοστίζουν τόσο ακριβά τα φάρμακα για όσους τα έχουν ανάγκη.

Στόχος είναι κάθε χώρος εργασίας να έχει κι έναν ψυχολόγο, έστω για κάποιες ημέρες.

Αυτοί οι στόχοι πρέπει να μας απασχολούν, όχι το τι εκδήλωση θα κάνουμε για την «Ευρωπαϊκή Ημέρα» για την κατάθλιψη.

(Πηγή: in.gr)

Τι δείχνει επιστημονική έρευνα

Η θερμοκρασία των πόλεων του πλανήτη αυξάνεται με μέσο ρυθμό μισού (0,5) βαθμού Κελσίου ανά δεκαετία, συγκεκριμένα κατά 0,56 βαθμούς την ημέρα και 0,43 τη νύχτα.

Η θερμοκρασία των πόλεων του πλανήτη αυξάνεται με μέσο ρυθμό μισού (0,5) βαθμού Κελσίου ανά δεκαετία, συγκεκριμένα κατά 0,56 βαθμούς την ημέρα και 0,43 τη νύχτα.

Η αύξηση αυτή είναι κατά 29% ταχύτερη σε σχέση με τη μέση άνοδο της θερμοκρασίας ανά δεκαετία στις περιοχές της υπαίθρου (0,4 βαθμοί τη μέρα και 0,37 τη νύχτα), δείχνει μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, την ανάγκη για περισσότερο αστικό πράσινο, με φύτεμα πιο πολλών δέντρων, επέκταση των κήπων και άλλες παρεμβάσεις, έτσι ώστε να μπει ένα «φρένο» στην επιταχυνόμενη υπερθέρμανση των αστικών κέντρων στη Γη.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους Γουενφένγκ Τσαν του Πανεπιστημίου της Ναντζίνγκ στην Κίνα και Σουχούι Λι του Πανεπιστημίου Γιέλ στις ΗΠΑ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα περιβάλλοντος «Communications Earth & Environment», ανέλυσαν δορυφορικά δεδομένα θερμοκρασιών για περισσότερα από 2.000 κέντρα πόλεων κατά την περίοδο 2002-2021 και τα σύγκριναν με θερμοκρασίες επαρχιακών-αγροτικών περιοχών.

Η μελέτη έδειξε ότι οι μεγαλουπόλεις ανεβάζουν θερμοκρασία πιο γρήγορα (0,69 βαθμοί ανά δεκαετία κατά μέσο όρο) από τις μικρότερες πόλεις (0,41 βαθμοί). Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή εκτιμάται ότι είναι ο παράγοντας που συμβάλλει περισσότερο σε αυτή την υπερθέρμανση των αστικών συγκροτημάτων (στο 90% των περιπτώσεων), καθώς επίσης η ολοένα μεγαλύτερη επέκταση των τελευταίων, ιδίως στις πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, την Κίνα και την Ινδία.

Γενικότερα, οι πόλεις στην Ασία – την ήπειρο με τις περισσότερες μεγαλουπόλεις – είναι αυτές που θερμαίνονται πιο γρήγορα παγκοσμίως, τόσο την η μέρα όσο και τη νύχτα. Οι πόλεις στην Ευρώπη είναι αυτές με τη μικρότερη ημερήσια άνοδο της θερμοκρασίας διαχρονικά.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το πρασίνισμα των ευρωπαϊκών πόλεων αντισταθμίζει κατά 0,13 βαθμούς Κελσίου την μέση άνοδο της θερμοκρασίας ανά δεκαετία, κάτι που δείχνει τη δυνατότητα των χώρων αστικού πρασίνου να αποτελέσουν αντίβαρο στην κλιματική αλλαγή και στην άνοδο της θερμοκρασίας στις πόλεις.

Η μελέτη επισημαίνει ότι οι κάτοικοι των πόλεων βιώνουν ακόμη μεγαλύτερη θερμική έκθεση στα διάρκεια των καυσώνων λόγω του φαινομένου της «αστικής θερμικής νησίδας».

(Πηγή: enikos.gr)

Γράφει η Ίλντα Τόσκα*

Ο Έντουαρντ ήταν γιος του Άλμπερντ Αϊνστάιν. Μπορεί ο πατέρας του να ήταν ιδιοφυία αλλά εκείνος έπασχε από σχιζοφρένεια. Κλείστηκε σε άσυλο ενώ ο Αϊνστάιν τον αντιμετώπιζε πάντα σαν ένα «άλυτο πρόβλημα».

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είναι ένας από τους διασημότερους επιστήμονες στην ιστορία. Το όνομά του έχει γίνει συνώνυμος όρος της ιδιοφυΐας.

Θεωρείται ως ο μεγαλύτερος φυσικός όλων των εποχών ενώ το έργο του στη θεωρητική φυσική και η ανακάλυψη του νόμου του φωτοηλεκτρικού φαινομένου του χάρισαν το βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 1921. Αυτό θα ήταν μόνο ένα από τα πολλά επιτεύγματά κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Όμως, αν και σχεδόν όλοι έχουν ακούσει για τον φυσικό και το αξιοσημείωτο έργο του, λίγοι γνωρίζουν για την τραγική ιστορία του γιου του. Η ιδιωτική ζωή του Αϊνστάιν αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμών πολλές φορές εξαιτίας των σκανδάλων και του δράματος της οικογένειας.

Ο ένας εκ των δυο γιων του όμως, ο Έντουαρντ, έμεινε ξεχασμένος από όλους – κυρίως από τον πατέρα του – και κλεισμένος σε άσυλο για πάνω από 30 χρόνια. Έπασχε από σχιζοφρένεια και ο Άλμπερτ Αϊνστάιν θεωρούσε πως «είναι το μόνο πρόβλημα που παραμένει άλυτο».

Η οικογένεια Αϊνστάιν

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν παντρεύτηκε δυο φορές και έκανε τρία παιδιά. Η Μίλεβα Μάριτς ήταν η πρώτη του σύζυγος και η μητέρα των παιδιών του. Οι δυο τους γνωρίστηκαν στο πανεπιστήμιο φυσικής της Ζυρίχης το 1896 – όπου η Μίλεβα ήταν η μοναδική γυναίκα – και το 1901 παντρεύτηκαν. Το πρώτο παιδί της οικογένειας ήταν ένα κοριτσάκι, το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει γνωστό που βρίσκεται καθώς υπάρχει το ενδεχόμενο να δόθηκε για υιοθεσία. Ακολούθησε ο Χάνς και στη συνέχεια ο μικρότερος γιος της οικογένειας, ο Έντουαρντ.

Το ζευγάρι όμως, αντιμετώπιζε πολλά προβλήματα στον γάμο τους, με αποτέλεσμα το 1919 να πάρουν διαζύγιο. Ο Άλμπερντ Αϊνστάιν διατηρούσε σχέση με την ξαδέλφη του, Έλσα, ήδη από το 1912, την οποία παντρεύτηκε αμέσως μετά το διαζύγιο. Ο χωρισμός επηρέασε και τους δυο γιους αλλά κυρίως τον Έντουαρντ.

Ο πατέρας τους μετανάστευσε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’30 μετά την άνοδο του Χίτλερ λόγω εβραϊκής καταγωγής, με αποτέλεσμα ο μικρός του γιος να μην τον συγχωρήσει ποτέ.

Η σχιζοφρένεια και ο εγκλεισμός

Ο Έντουαρντ όμως, δεν ήταν ένα παιδί σαν τα άλλα! Ο μικρός Έντουαρντ ήταν από την αρχή ένα ασθενικό παιδί και τα πρώτα του χρόνια σημαδεύτηκαν από περιόδους ασθένειας που τον καθιστούσαν πολύ αδύναμο. Ήταν όμως, πολύ καλός μαθητής έγραφε ποιήματα και έπαιζε πιάνο. Η μεγάλη του αγάπη ήταν τα βιβλία και η ψυχιατρική. Διάβαζε από πολύ μικρός όσα βιβλία είχε στη βιβλιοθήκη ο πατέρας του, Καντ, Νίτσε, Σαίξπηρ αλλά ο αγαπημένος του ήταν ο Φρόιντ. Θέλησε να σπουδάσει ιατρική και γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης αλλά το όνειρο του θα κοβόταν απότομα.

Σε ηλικία 20 ετών διαγνώστηκε με σχιζοφρένεια και οδηγήθηκε στη ψυχιατρική κλινική Μπουργκχέλτσλι. Εικάζεται ότι οι σκληρές θεραπείες της εποχής επιδείνωσαν αντί να διευκολύνουν την κατάστασή του, σε σημείο που τελικά επηρέασε την ομιλία και τις γνωστικές του ικανότητες.

Ο ίδιος ο Έντουαρντ είχε πει κάποια στιγμή για την κατάσταση της υγείας του:

«Τις νύχτες δεν κοιμάμαι και οι μέρες είναι ακόμα χειρότερες. Μόλις ανοίγω τα μάτια μου, τα αντικείμενα μετακινούνται και παίρνουν παράξενα σχήματα. Τα πρόσωπα λιώνουν στον τοίχο. Φωνές ψιθυρίζουν στο αυτί μου και όταν χτυπάει η πόρτα, δεν είναι κανείς εκεί τελικά. Μετά το ηλεκτροσόκ μιλάω πιο αργά  και δυσκολεύομαι να εκφράσω τη σκέψη μου. Συν τοις άλλοις, έχω παχύνει».

Το τέλος

Το 1930 έκανε απόπειρα αυτοκτονίας και όταν ο πατέρας του μετανάστευσε στις ΗΠΑ, του απαγορεύτηκε να πάει μαζί του λόγω της επιδεινούμενης ψυχικής κατάστασης της υγείας του. Πριν μεταναστεύσει, ο Άλμπερτ πήγε να επισκεφθεί για τελευταία φορά τον γιο του στο άσυλο όπου τον φρόντιζαν. Παρόλο που ο Άλμπερτ θα διατηρούσε αλληλογραφία και θα συνέχιζε να στέλνει χρήματα για τη φροντίδα του γιου του, οι δυο τους δεν θα συναντιόντουσαν ξανά.

Η μητέρα του έμεινε δίπλα του μέχρι το τέλος της ζωής της το 1948. Όταν πληροφορήθηκε για τον θάνατο της μητέρας του, η μόνη ερώτηση του Έντουαρντ ήταν: «Θα έρθει να με δει ο πατέρας μου;». Τον Απρίλιο του 1955, ο Άλμπερντ Αϊνστάιν θα φύγει από τη ζωή. Ο Έντουαρντ  τότε θα πει: «Ο θάνατος του πατέρα μου δεν αλλάζει τίποτα στη ζωή μου. Για εμένα έχει πεθάνει εδώ και πολύ καιρό αλλά δεν του κρατάω κακία. Πάνε χρόνια που έχω διακόψει κάθε συναισθηματική σχέση μαζί του».

Σύμφωνα με τον βιογράφο του φυσικού, Καρλ Ζέελιγκ, ο Αϊνστάιν είχε πει για τον γιο του πως είναι το μόνο πρόβλημα που παραμένει άλυτο.

«Όταν έβλεπε τον γιο του, του ήταν πιο δύσκολο από το να μην τον βλέπει. Δεν είχε το κουράγιο να έρθει αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Γνώριζε την αλήθεια αλλά φοβόταν την πραγματικότητα.

Το 1965 ο Έντουαρντ Αϊνστάιν θα άφηνε την τελευταία του πνοή. Ένας δημοσιογράφος που τον είχε συναντήσει θα γράψει στην νεκρολογία:

«Ο Έντουαρντ έμοιαζε πολύ στον πατέρα του. Είχε βαθιά μάτια, μικρού παιδιού. Μου εξήγησε πως ήθελε να εξασκηθεί στο πιάνο, αλλά αυτό ενοχλούσε τους άλλους τρόφιμους. Στο τέλος μου εξομολογήθηκε πως το να έχεις για πατέρα τη μεγαλοφυΐα του αιώνα, δεν του χρησίμεψε σε τίποτα».

-.-

*Η Ίλντα Τόσκα σπουδάζει στη New Media Studies

(Πηγή: in.gr)

Συντάκτης: Στέφανος Νικήτας

Οι ανθρώπινες μνήμες αποθηκεύονται σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου. Ο πιο σημαντικός είναι ο ιππόκαμπος.

Shopping concept design

Η μνήμη είναι ένα από τα δομικά στοιχεία του εγκεφάλου και αποτελεί τη βάση των ταυτοτήτων μας και των αφηγήσεων για τη ζωή μας.

Πώς λοιπόν ο εγκέφαλος αποθηκεύει τις αναμνήσεις και τις ανακτά;

Η πιο απλή απάντηση είναι ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αναδιαμορφώνεται με κάθε νέα ανάμνηση. Αυτό συμβαίνει μέσω των ενεργειών των συνάψεων, ή των μικροσκοπικών χασμάτων μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων. Τα εγκεφαλικά κύτταρα, ή νευρώνες, επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω ενός καλαίσθητου ηλεκτροχημικού συστήματος, αναφέρει το Livescience.

Μια αλλαγή στο ηλεκτρικό φορτίο ενός κυττάρου πυροδοτεί την απελευθέρωση χημικών ουσιών που ονομάζονται νευροδιαβιβαστές στις συνάψεις. Οι νευροδιαβιβαστές στη συνέχεια προσλαμβάνονται από τον νευρώνα στην άλλη πλευρά του κενού, όπου προκαλούν ηλεκτρικές αλλαγές σε αυτό το κύτταρο.

«Τελικά, οι μνήμες κωδικοποιούνται σε κυκλώματα και οι συνάψεις είναι απλώς ένα μέσο για την χάραξη αυτών των κυκλωμάτων», δήλωσε ο Ντον Άρνολντ, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια. «Αυτό αλλάζει στον εγκέφαλο όταν δημιουργείται μια μνήμη, έχετε αυτό το νέο κύκλωμα που κωδικοποιεί τη μνήμη.»

Όταν ένας νευρώνας διεγείρει συνεχώς έναν άλλον, η σύνδεσή τους ενισχύεται, που σημαίνει ότι γίνεται ευκολότερο και ευκολότερο για αυτούς να διεγείρουν ο ένας τον άλλον όσο περνάει ο καιρός. Όταν σπάνια επικοινωνούν, ο δεσμός τους εξασθενεί και μερικές φορές σταματούν να επικοινωνούν εντελώς. Στο πιο βασικό επίπεδο, ο εγκέφαλος μπορεί να αποθηκεύσει μνήμες ενισχύοντας τις συνδέσεις μεταξύ δικτύων νευρώνων.

Πού αποθηκεύονται οι αναμνήσεις στον εγκέφαλο;

Οι ανθρώπινες μνήμες αποθηκεύονται σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου. Ο πιο σημαντικός είναι ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι στην πραγματικότητα ένα ζεύγος περιοχών που είναι σφιγμένα βαθιά στον εγκέφαλο και κουλουριασμένα μέσα τους σαν ιππόκαμποι. Αυτές οι περιοχές είναι σημαντικές για τον αρχικό σχηματισμό μνήμης και παίζουν βασικό ρόλο στη μεταφορά των μνημών από τη βραχυπρόθεσμη αποθήκευση στη μακροπρόθεσμη αποθήκευση.

Η βραχυπρόθεσμη μνήμη διαρκεί μόλις 20 ή 30 δευτερόλεπτα πριν εξαφανιστεί. Για παράδειγμα, μπορεί να θυμάστε έναν νέο αριθμό τηλεφώνου για το χρόνο που χρειάζεται για να τον καλέσετε, αλλά αν δεν επαναλάβετε τον αριθμό ξανά και ξανά, τα νευρωνικά κυκλώματα που σχημάτισαν αυτή τη βραχυπρόθεσμη μνήμη θα σταματήσουν να ενεργοποιούνται μαζί και η μνήμη θα εξασθενίσει .

Όταν κάνετε πρόβες πληροφοριών ή προσπαθείτε να τις θυμηθείτε, ο ιππόκαμπος μπαίνει για να ενισχύσει τα κυκλώματα. Με την πάροδο του χρόνου, οι πιο μακροχρόνιες μνήμες μεταφέρονται στον νεοφλοιό, το εξωτερικό ρυτιδωμένο μέρος του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για μεγάλο μέρος της συνειδητής μας εμπειρίας. (Αν και επειδή τίποτα στον εγκέφαλο δεν είναι απλό, μια μελέτη του 2017 που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science διαπίστωσε ότι ορισμένα υπολείμματα αυτών των μακροχρόνιων αναμνήσεων παραμένουν επίσης στον ιππόκαμπο.)

Η αμυγδαλή, μια περιοχή σε σχήμα αμυγδάλου του ανθρώπινου εγκεφάλου που βοηθά στην επεξεργασία συναισθημάτων όπως ο φόβος, παίζει επίσης ρόλο στη μνήμη. Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, ο Άρνολντ και οι συνεργάτες του, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν τα ψάρια έμαθαν να συνδέουν το φως με μια οδυνηρή αίσθηση, ανέπτυξαν νέες συνάψεις σε ένα μέρος μιας περιοχής του εγκεφάλου που ονομάζεται παλλιομ. και έχασαν συνάψεις σε άλλο τμήμα του παλλίου.

Το πάλλιο είναι παρόμοιο με την αμυγδαλή και το τμήμα του παλλίου των ψαριών όπου οι συνάψεις ενισχύθηκαν στη μελέτη είναι γεμάτο νευρώνες που εμπλέκονται στην επεξεργασία επώδυνων ερεθισμάτων, ενώ τα ψάρια έχασαν συνάψεις μεταξύ των νευρώνων που επεξεργάζονται θετικά ή ουδέτερα ερεθίσματα, είπε ο Άρνολντ.

Το συναίσθημα είναι ένα σημαντικό συστατικό της δημιουργίας μνήμης, είπε ο Άβισεκ Αντικάρι, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες. Τόσο οι θετικές όσο και οι αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις θυμούνται καλύτερα από ουδέτερα γεγονότα, πιθανότατα για λόγους επιβίωσης: Είναι πιθανώς σημαντικό να θυμάστε πράγματα που ήταν είτε πολύ καλά για εσάς είτε πολύ άσχημα.

Ο εγκέφαλος απελευθερώνει υψηλότερες συγκεντρώσεις ορισμένων νευροδιαβιβαστών σε σενάρια υψηλού συναισθήματος, είπε ο Αντικάρι στο Live Science, και η παρουσία αυτών των νευροδιαβιβαστών μπορεί να ενισχύσει τα κυκλώματα μνήμης στον ιππόκαμπο.

Άλλες περιοχές που εμπλέκονται στη μνήμη είναι τα βασικά γάγγλια και η παρεγκεφαλίδα, που χειρίζονται την κινητική μνήμη που απαιτείται για να παίξετε, για παράδειγμα, ένα κομμάτι πιάνου, και ο προμετωπιαίος φλοιός, ο οποίος βοηθά στη «εργαζόμενη μνήμη», η οποία εμπλέκεται όταν χρειάζεται να κρατήσετε πληροφορίες στο κεφάλι σας αρκετά για να το χειριστείτε, για παράδειγμα όταν λύνετε ένα μαθηματικό πρόβλημα, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ.

.STEPHANIE GRELLA, RAMIREZ GROUP, BOSTON UNIVERSITY, LICENSED UNDER ATTRIBUTION-NONCOMMERCIAL 2.0 GENERIC (CC BY-NC 2.0)

Τα μυστήρια της μνήμης

Ο σχηματισμός νέων νευρώνων παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην αποθήκευση της μνήμης, ακόμη και σε εγκεφάλους ενηλίκων. Οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο εγκέφαλος σταμάτησε να παράγει νέους νευρώνες μετά την εφηβεία, αλλά η έρευνα των τελευταίων δύο δεκαετιών έδειξε ότι όχι μόνο ο εγκέφαλος των ενηλίκων παράγει νέους νευρώνες, αλλά αυτοί οι νευρώνες είναι κλειδί για τη μάθηση και τη μνήμη.

Μια μελέτη του 2019 στο περιοδικό Cell Stem Cell διαπίστωσε ότι ο ιππόκαμπος συνεχίζει να δημιουργεί νέους νευρώνες ακόμη και σε άτομα που είναι στα 80 και στα 90 τους.

Είναι δύσκολο να παρατηρήσετε το σχηματισμό και την επεξεργασία της μνήμης σε έναν εγκέφαλο που λειτουργεί. Οι συνάψεις είναι μικροσκοπικές και πολυάριθμες (υπάρχουν περίπου ένα τρισεκατομμύριο στον εγκέφαλο ενός ενήλικου ανθρώπου) και είναι δύσκολο να γίνει απεικόνιση πέρα ​​από την επιφάνεια του εγκεφάλου, είπε ο Άρνολντ στο Live Science. Οι μέθοδοι απεικόνισης πρέπει επίσης να είναι σε θέση να αποφεύγουν την παρεμβολή στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ωστόσο, η νέα τεχνολογία επιτρέπει νέες ανακαλύψεις. Για παράδειγμα, για να κοιτάξουν στον εγκέφαλο του ψαριού ζέβρα ενώ μαθαίνει να συσχετίζει ένα φως που αναβοσβήνει με μια δυσάρεστη αίσθηση, ο Άρνολντ και οι συνεργάτες του αλλάζουν το γονιδίωμα του ψαριού έτσι ώστε να εμφανίζει φθορίζουσες πρωτεΐνες στις συνάψεις του. Οι ερευνητές μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιήσουν ένα εξειδικευμένο μικροσκόπιο για να τραβήξουν εικόνες από αυτές τις συνάψεις και να τις παρακολουθήσουν για αλλαγές.

Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της μνήμης είναι σημαντική για τη μετάβαση προς τη θεραπεία ασθενειών όπως το Αλτσχάιμερ, που προκαλεί απώλεια μνήμης. Η κατανόηση ορισμένων από τις ιδιορρυθμίες της μνήμης μπορεί επίσης να βοηθήσει στη βελτίωση της μνήμης. Για παράδειγμα, ο ιππόκαμπος δεν εμπλέκεται μόνο στην ενίσχυση της μνήμης, αλλά στην πλοήγηση σε μέρη – κάτι που είναι λογικό, δεδομένης της σημασίας του να θυμάστε πού βρίσκεστε και πού ήσασταν όταν προσπαθείτε να μετακινηθείτε.

Άνθρωποι που επιτυγχάνουν εκπληκτικά επιτεύγματα απομνημόνευσης , όπως το να θυμόμαστε το pi σε δεκάδες χιλιάδες ψηφία, συχνά δανείζονται τις ικανότητες χωρικής μνήμης του ιππόκαμπου για να το κάνουν. Θα συσχετίσουν νοερά κάθε αντικείμενο που θέλουν να θυμούνται με μια τοποθεσία σε ένα φανταστικό μέρος – ένα κόλπο που ονομάζεται παλάτι μνήμης. Φαντάζοντας αυτό το μέρος στο μυαλό του, ένα άτομο που εξασκείται σε αυτήν την τεχνική μπορεί να ανακαλέσει μεγάλες ποσότητες πληροφοριών.

«Είναι πολύ περίεργο πράγμα», είπε ο Αντικάρι, «αλλά ο λόγος που λειτουργεί είναι επειδή ο ιππόκαμπος είναι ιδιαίτερα καλός και επιρρεπής στη χαρτογράφηση χωρικών διαδρομών».

(Πηγή: huffingtonpost.gr)

Αποκαλυπτική έρευνα

Αλλαγές στην προσωπικότητα των ανθρώπων έφερε ο κορονοϊός, σύμφωνα με νέα αμερικανο-γαλλική επιστημονική έρευνα για τις ψυχολογικές επιπτώσεις της πανδημίας.

Οι αλλαγές, σε σχέση με την περίοδο προ πανδημίας αφορούν στην εξωστρέφεια/κοινωνικότητα, την φιλικότητα/συνεργατικότητα, τη δεκτικότητα/διαθεσιμότητα για νέες εμπειρίες και την ευσυνειδησία. Σε όλα αυτά καταγράφεται μια σχετική υποχώρηση μετά την πανδημία, ιδίως μεταξύ των νεότερων.

Παρά τη διαδεδομένη αντίληψη ότι τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης προσωπικότητας είναι σχετικά σταθερά παρά τις όποιες περιβαλλοντικές/κοινωνικές πιέσεις, η πανδημία φαίνεται να επηρέασε αρκετούς ανθρώπους, ιδίως τους νεότερους, σύμφωνα με τη νέα μελέτη. Προηγούμενες μελέτες είχαν γενικά βρει ότι συλλογικά στρεσογόνα συμβάντα όπως σεισμοί και τυφώνες δεν επηρεάζουν την προσωπικότητα, όμως η πανδημία Covid-19 επηρέασε όλη τη Γη και σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής, μην αφήνοντας ανεπηρέαστη σε ένα βαθμό και την ίδια την προσωπικότητα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη δρα Αντζελίνα Σούτιν του Κολλεγίου Ιατρικής του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Φλόριντα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό “PLoS One”, ανέλυσαν αξιολογήσεις της προσωπικότητας 7.109 ανθρώπων άνω των 18 ετών και ιδιαίτερα των πέντε βασικών παραγόντων της: νευρωτισμός, εξωστρέφεια, διαθεσιμότητα για νέες εμπειρίες, φιλικότητα, ευσυνειδησία. Σχετικές αξιολογήσεις των ίδιων ανθρώπων είχαν γίνει διαδοχικά τόσο κατά τα έτη προ πανδημίας (2014-Φεβρουάριος 2020), όσο και στη διάρκεια της (Μάρτιος 2020-2022).

Η σύγκριση του πρώτου έτους της πανδημίας (2020) με την περίοδο προ πανδημίας έδειξε σχετικά λίγες αλλαγές στην προσωπικότητα, με μόνο μια μικρή μείωση στον νευρωτισμό. Όμως η σύγκριση των επόμενων δύο πανδημικών ετών (2021-22) με τα προπανδημικά έτη έδειξε μεγαλύτερες μειώσεις στην εξωστρέφεια/κοινωνικότητα (κατά μέσο όρο μείωση περίπου δύο φορές μεγαλύτερη από την τυπική προ πανδημίας), στη δεκτικότητα/διαθεσιμότητα για νέα πράγματα (μείωση κατά 2,5 φορές σε σχέση με τη συνήθη), στη φιλικότητα/συνεργατικότητα (μείωση κατά μιάμιση φορά) και στην ευσυνειδησία (μείωση σχεδόν τριπλάσια της αναμενόμενης).

Υπολογίστηκε ότι, συνολικά, εν καιρώ πανδημίας η μέση προσωπικότητα άλλαξε όσο θα άλλαζε μέσα σε μια κανονική – χωρίς κορονοϊό – δεκαετία. Η αλλαγή ήταν πιο αισθητή στους νεαρούς ενήλικες που εμφάνισαν σημάδια μικρότερης ωριμότητας, με τη μορφή αυξημένου νευρωτισμού και μειωμένης φιλικότητας και ευσυνειδησίας (στους κάτω των 30 ετών η μείωση της ευσυνειδησίας εν μέσω πανδημίας υπολογίστηκε ότι ήταν ισοδύναμη με δύο δεκαετίες φυσιολογικής αλλαγής). Από την άλλη, οι ηλικιωμένοι δεν εμφάνισαν κάποια – στατιστικά άξια λόγου – μεταβολή στη βασική δομή της προσωπικότητας τους.

Οι ερευνητές συμπέραναν ότι αν αυτές οι αλλαγές στους νεότερους αποδειχθούν πιο μόνιμες και όχι πρόσκαιρες (κάτι που μένει να φανεί), τότε αποδεικνύεται ότι σημαντικά γεγονότα που προκαλούν στρες σε επίπεδο γενικού πληθυσμού, όπως μια πανδημία, μπορούν όντως να επηρεάσουν – έστω σε ένα μικρό βαθμό- την πορεία της προσωπικότητας ενός ανθρώπου.

Όπως αναφέρουν, “στην αρχή της πανδημίας υπήρχε μια περιορισμένη αλλαγή στην προσωπικότητα, αλλά εντυπωσιακές αλλαγές άρχισαν από το 2021. Η προσωπικότητα των νέων ενηλίκων είναι αυτή που άλλαξε περισσότερο, με αποτέλεσμα να γίνουν πιο δύσθυμοι και επιρρεπείς στο στρες, λιγότερο συνεργάσιμοι και αξιόπιστοι, λιγότερο συγκρατημένοι και υπεύθυνοι”.

(Πηγή: enikos.gr)

Συντάκτης: Κώστας Μανιάτης

Όλο και περισσότερα παιδιά βλέπουν χειρότερα απ’ τους γονείς τους και παρότι η αιτία του φαινομένου μοιάζει ως προφανής, δεν είναι.

Στην Ευρώπη επίσης οι νεαροί ενήλικες είναι περισσότερο πιθανό να χρειάζονται γυαλιά για τη μακρινή τους όραση από ό,τι χρειάστηκαν οι γονείς ή οι παππούδες τους. AP

Με σχεδόν δέκα χρόνια καριέρας στον χώρο της οπτομετρίας, η Μαρίνα Σου, άρχισε να παρατηρεί κάτι ασυνήθιστο στα παιδιά που επισκέπτονταν το ιατρείο της στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με όσα είπε στον Atlantic, τα περισσότερα από αυτά χρειάζονταν γυαλιά, και μάλιστα σε ολοένα και μικρότερες ηλικίες, τη στιγμή που πολλά απ’ αυτά είχαν γονείς με τέλεια όραση. Και αυτό ήταν κάτι που η Σου δεν μπορούσε να το εξηγήσει.

Στη σχολή οπτομετρίας, της είχαν διδάξει -όπως διδάσκουν τα αμερικανικά εγχειρίδια εδώ και δεκαετίες- ότι η μυωπία είναι ένα γενετικό νόσημα. Αν ένας γονέας είχε μυωπία τότε οι πιθανότητες να χρειαζόταν το παιδί του γυαλιά, διπλασιάζονταν. Αν είχαν και οι δύο γονείς μυωπία, τότε οι πιθανότητες πενταπλασιάζονταν. Και πράγματι με τα χρόνια, η Σου διέγνωσε μυωπία σε πολλά παιδιά που είχαν μυωπικούς γονείς.

Όμως κάτι είχε αρχίσει να αλλάζει. Μια γενιά παιδιών είχε αρχίσει ξαφνικά να βλέπει χειρότερα από τους γονείς της.

Αυτό που η ίδια παρατήρησε στο ιατρείο της στη Νέα Υόρκη πριν από μερικά χρόνια, φαίνεται ότι τώρα συμβαίνει πράγματι σε όλο τον κόσμο. Στην ανατολική και νοτιοανατολική Ασία, όπου αυτό το φαινόμενο είναι πιο δραματικό, το ποσοστό των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων με μυωπία έχει αυξηθεί από περίπου 25% σε περισσότερο από 80% σε λίγο περισσότερο από 50 χρόνια.

AP PHOTOS

Στην Κίνα, η μυωπία είναι τόσο διαδεδομένη που πλέον εγείρει ανησυχία ακόμη και σε θέματα εθνικής ασφάλειας: ο στρατός ανησυχεί ότι ίσως δεν θα μπορεί να βρει και να εντάξει στο δυναμικό του πιλότους με καθαρή όραση -και μιλάμε για μία χώρα με 1,4 δισεκατομμυρία ανθρώπους. Μάλιστα, τα πρόσφατα lockdown λόγω της πανδημίας φαίνεται να έχουν κάνει ακόμη χειρότερη την όραση των παιδιών στην Κίνα.

Στις ΗΠΑ, το 42% των ατόμων ηλικίας 12 έως 54 ετών είχαν διαγνωστεί με μυωπία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 -την τελευταία φορά που διεξήχθη εθνική έρευνα για τη μυωπία- σε αντίθεση με το 25% που είχε διαγνωστεί τη δεκαετία του 1970. Αν και πιο πρόσφατες έρευνες μεγάλης κλίμακας δεν είναι διαθέσιμες, όταν η δημοσιογράφος του Atlantic, Σάρα Τσανγκ, ρώτησε μία σειρά από Αμερικανούς οφθαλμίατρους αν συναντούσαν πλέον περισσότερα παιδιά με μυωπία, οι απαντήσεις ήταν κάτι του στιλ: “Απολύτως. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό”.

Και στην Ευρώπη επίσης οι νεαροί ενήλικες είναι περισσότερο πιθανό να χρειάζονται γυαλιά για τη μακρινή τους όραση από ό,τι χρειάστηκαν οι γονείς ή οι παππούδες τους. Αντιθέτως, μερικά από τα χαμηλότερα ποσοστά μυωπίας παρατηρούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής.

Αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, σύμφωνα με μια μελέτη, ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός θα έχει μυωπία μέχρι το 2050.

Οι συνέπειες αυτής της τάσης είναι πιο επικίνδυνες από το γεγονός ότι απλώς κάποιοι από εμάς θα πρέπει να φοράμε γυαλιά. Τα μυωπικά μάτια γίνονται πιο επιρρεπή σε σοβαρά προβλήματα στη μέση ηλικία όπως το γλαύκωμα και η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, καταστάσεις που με τη σειρά τους μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη τύφλωση. Και σε όσο νεότερη ηλικία εμφανίζεται η μυωπία, τόσο πιθανότερο είναι κάποιο απ’ αυτά τα προβλήματα να παρουσιαστεί μια μέρα.

Η αιτία αυτής της αξιοσημείωτης επιδείνωσης της όρασης μοιάζει αρκετά προφανής: αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας για να δούμε αμέτρητα παιδιά απορροφημένα σε τηλέφωνα, tablet και φορητούς υπολογιστές. AP

Το 2019, η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας συγκάλεσε ειδική ομάδα για να αναγνωρίσει τη μυωπία ως επείγον παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Όπως είπε ο Μάικλ Ρέπκα, καθηγητής οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins: “Προσπαθείς να αποτρέψεις μια επιδημία τύφλωσης που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες”.

Η αιτία αυτής της αξιοσημείωτης επιδείνωσης της όρασης μοιάζει αρκετά προφανής: αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας για να δούμε αμέτρητα παιδιά απορροφημένα σε τηλέφωνα, tablet και φορητούς υπολογιστές. Και δεν θα ήμασταν οι πρώτοι που θα συμπεράναμε ότι το να κρατάει κανείς μία οθόνη μόλις μερικά εκατοστά από το πρόσωπό του είναι κάτι κακό για την μακρινή όραση. Πριν από τέσσερις αιώνες, ο Γερμανός αστρονόμος, Γιοχάνες Κέπλερ, κατηγόρησε ως αιτία για τη δική του κακή όραση τις ώρες που αφιέρωσε στη μελέτη.

Ιστορικά μιλώντας, οι Βρετανοί γιατροί είχαν παρατηρήσει ότι η μυωπία ήταν πολύ πιο συχνή μεταξύ των φοιτητών της Οξφόρδης παρά μεταξύ των νεοσύλλεκτων στρατιωτών, πράγμα το οποίο συνέβαινε και στα “πιο αυστηρά” σχολεία της πόλης από ό,τι σε εκείνα των χωριών. Υπήρχε και ένα εγχειρίδιο οφθαλμολογίας στα τέλη του 19ου αιώνα που πρότεινε ως θεραπεία για τη μυωπία την αλλαγή αέρα και την αποφυγή κάθε εργασίας με τα μάτια.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι ειδικοί συνενώνονταν γύρω από την ιδέα ότι η μυωπία προκαλούταν από το να εργάζεσαι πάνω από ένα κείμενο σε πολύ κοντινή απόσταση, κάτι που σήμερα ταιριάζει και σε συνήθειες όπως το να βλέπει κανείς τηλεόραση από πολύ κοντά ή να σκρολάρει στο Instagram.

Στην Κίνα, οι αρχές έχουν ανησυχήσει τόσο πολύ, που έχουν προτείνει κοινωνικές αλλαγές μεγάλης κλίμακας για τον περιορισμό της μυωπίας στα παιδιά. Έτσι, οι γραπτές εξετάσεις είναι πλέον περιορισμένες πριν από την τρίτη δημοτικού, όπως και τα video games.

“Πολλά χρόνια πριν, οι άνθρωποι ήταν κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες”, λέει η Λιάντρα Γιουνγκ, οπτομέτρης στο Σαν Φρανσίσκο. Βασιστήκαμε στην οξεία όρασή μας για να παρακολουθήσουμε το θήραμα μας και να εντοπίσουμε τα ώριμα φρούτα. Τώρα οι ζωές μας αναλώνονται περισσότερο μέσα σε κλειστούς εσωτερικούς χώρους. “Για να βρούμε τροφή, απλώς ψάχνουμε στο κινητό μας τι να παραγγείλουμε”, συνεχίζει.

WWW.JOHNPAULGRECO.COM

Κάτι, λοιπόν, σχετικό με τη σύγχρονη ζωή καταστρέφει την ικανότητά μας να βλέπουμε μακριά, αλλά ποιο είναι αυτό;

Οι εξηγήσεις που “κατηγορούν” τις οθόνες και το να τις κοιτάς από μικρή απόσταση, δείχνουν περισσότερο ως διαισθητικές εξηγήσεις παρά ως ασφαλείς.

“Για κάθε μελέτη που δείχνει την επίδραση της κοντινής εργασίας στη μυωπία, υπάρχει μια άλλη μελέτη που δεν τη δείχνει”, λέει στον Atlantic, ο Τόμας Άλλερ, οπτομέτρης στο Σαν Μπρούνο της Καλιφόρνια. Η άθροιση του αριθμού των ωρών που αφιερώνουμε μπροστά από ένα βιβλίο ή μία οθόνη δεν φαίνεται να δικαιολογεί την έναρξη ή την εξέλιξη της μυωπίας.

Μια σειρά από θεωρίες έσπευσαν να καλύψουν αυτό το συγκεχυμένο κενό. Ίσως τα δεδομένα στις μελέτες να είναι λανθασμένα, για παράδειγμα οι συμμετέχοντες να μην κατέγραψαν με ακρίβεια τις ώρες εργασίας τους. Ή ίσως η συνολική διάρκεια της εργασίας από μικρή απόσταση να είναι λιγότερο σημαντική από το αν διακόπτεται από μικρά διαλείμματα. Ή ίσως να μην είναι η ίδια η δουλειά που καταστρέφει τα μάτια αλλά το γεγονός ότι στερεί από τα παιδιά χρόνο σε εξωτερικούς χώρους.

Οι επιστήμονες που υποστηρίζουν τη σημασία του εξωτερικού χώρου υποδιαιρούνται περαιτέρω σε δύο στρατόπεδα: εκείνους που πιστεύουν ότι το έντονο ηλιακό φως προάγει τη σωστή ανάπτυξη των ματιών έναντι εκείνων που πιστεύουν ότι αυτό το κάνουν οι ανοιχτοί χώροι.

Το σίγουρο είναι πάντως ότι οι επιστήμονες έχουν ξεπεράσει την εσφαλμένη υπόθεση ότι η μυωπία είναι καθαρά γενετική. Αυτή η ιδέα ήταν πολύ διαδεδομένη στη δεκαετία του ’60, όταν μελέτες έδειξαν ότι τα μονοζυγωτικά δίδυμα είχαν περισσότερα παρόμοια μοτίβα μυωπίας από τα διζυγωτικά, και συνέχισαν να το πιστεύουν αυτό στον ακαδημαϊκό κόσμο για δεκαετίες.

Τα γυαλιά, οι φακοί και η χειρουργική επέμβαση με λέιζερ βοηθούν τους μυωπικούς να βλέπουν καλύτερα αλλά καμία από αυτές τις διορθώσεις δεν διορθώνει το υποκείμενο ανατομικό πρόβλημα της μυωπίας. Ενώ ένα υγιές μάτι έχει σχήμα σχεδόν σαν σφαίρα, ένα μυωπικό μοιάζει περισσότερο με ελιά.

Για να επιβραδύνουμε την εξέλιξη της μυωπίας θα πρέπει να σταματήσουμε την επιμήκυνση του βολβού του ματιού, κάτι για το οποίο υπάρχουν όντως θεραπείες.

“Δεν μπορείτε να κάνετε έναν βολβό ματιού μικρότερο”, συμπλήρωσε η Λιου. Αλλά μπορείτε να διακόψετε την ανάπτυξη αντισταθμίζοντας αυτά τα ελαττωματικά σήματα. AP

Η πλειοψηφία των μωρών γεννιέται με υπερμετρωπία. Αρχικά, τα μάτια μας είναι ελαφρώς μικρά και αργότερα, στην παιδική ηλικία, μεγαλώνουν στο σωστό μήκος, όπου και παραμένουν ίδια μέχρι το τέλος της ζωής μας. Αυτή η στάνταρ διαδικασία έχει προκύψει μετά από εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης.

Όταν όμως τα σήματα που στέλνει το περιβάλλον δεν ταιριάζουν με αυτά που το μάτι εξελίχθηκε για να περιμένει -είτε αυτό οφείλεται σε υπερβολικά κοντινή ανάγνωση είτε στο ότι δεν ξοδεύει αρκετό χρόνο σε ανοιχτούς χώρους είτε οτιδήποτε-, τότε το μάτι συνεχίζει να μεγαλώνει. Και αυτή η διαδικασία είναι μη αναστρέψιμη.

“Δεν μπορείτε να κάνετε έναν βολβό ματιού μικρότερο”, συμπλήρωσε η Λιου. Αλλά μπορείτε να διακόψετε την ανάπτυξη αντισταθμίζοντας αυτά τα ελαττωματικά σήματα.

Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακριβώς πώς οι οθόνες και το να ξοδεύουμε τόσο πολύ χρόνο σε εσωτερικούς χώρους μάς επηρεάζουν ή ποιο απ’ τα δύο κάνει μεγαλύτερη ζημιά αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο: η μυωπία έρχεται ξεκάθαρα ως μία συνέπεια της ζωής που κάνουμε και βρίσκεται σε αντίθεση με τη βιολογία μας.

(Πηγή: news247.gr)

shutterstock

Δεν είναι μόνο η χειρωνακτική εργασία που μπορεί να εξαντλήσει κάποιον, αλλά και η πολλή σκέψη. Η συγκέντρωση και η νοητική εργασία για αρκετές ώρες δημιουργεί επίσης ένα αίσθημα εξάντλησης, σύμφωνα με Γάλλους επιστήμονες, οι οποίοι βρήκαν νέα στοιχεία που εξηγούν γιατί αυτό συμβαίνει. Όπως τονίζουν, το αίσθημα κόπωσης λόγω της έντονης σκέψης δεν είναι κάτι φανταστικό που υπάρχει μόνο στο μυαλό κάποιου, αλλά είναι κάτι απολύτως υπαρκτό και οφείλεται στη συσσώρευση «τοξινών» στον εγκέφαλο. 

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Ματίας Πεσιγκλιόνε του Πανεπιστημίου Pitié-Salpêtrière του Παρισιού, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας «Current Biology», διαπίστωσαν ότι η πολύωρη γνωστική εργασία δημιουργεί τοξικά υποπροϊόντα (κυρίως γλουταμάτη) στον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου. Αυτό με τη σειρά του επιφέρει αλλαγές στον έλεγχο που έχει κάποιος πάνω στις αποφάσεις του, με αποτέλεσμα σταδιακά να στρέφεται σε δράσεις χαμηλού «κόστους» που δεν απαιτούν πολλή προσπάθεια.

«Θεωρίες με επιρροή είχαν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι αυτή η κόπωση είναι ένα είδος ψευδαίσθησης που γεννιέται από τον εγκέφαλο για να σταματήσουμε ό,τι κάνουμε και να στραφούμε σε μια πιο ικανοποιητική δραστηριότητα. Όμως τα ευρήματα μας δείχνουν ότι η γνωστική εργασία έχει ως συνέπεια μια πραγματική λειτουργική μεταβολή, μια συσσώρευση τοξικών ουσιών, με αποτέλεσμα το αίσθημα κόπωσης να αποτελεί ένα σήμα που θα μας κάνει να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε αλλά για διαφορετικό λόγο: για να διατηρήσουμε την ακεραιότητα της λειτουργίας του εγκεφάλου», δήλωσε ο Πεσιγκλιόνε.

Ενώ οι μηχανές μπορούν να κάνουν συνεχώς υπολογισμούς, ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί. Η κούραση του σχετίζεται με την ανάγκη ανακύκλωσης τοξικών ουσιών που προκύπτουν από τη νευρωνική γνωστική δραστηριότητα, όπως δείχνει και η νέα μελέτη, που κατέγραψε -με τη χρήση μαγνητικής φασματοσκοπίας- την χημεία του εγκεφάλου στην πορεία της μέρας.

Εξετάστηκαν δύο ομάδες ανθρώπων: μία που σκεφτόταν σκληρά και μία που σκεφτόταν χαλαρά. Σημάδια κόπωσης, όπως η μειωμένη διαστολή στις κόρες των ματιών, παρατηρήθηκαν μόνο στην πρώτη ομάδα που σκεφτόταν πολύ. Οι άνθρωποι της ίδιας ομάδας είχαν επίσης υψηλότερα επίπεδα γλουταμάτης στις συνάψεις του προμετωπιαίου φλοιού. Η συσσώρευση γλουταμάτης καθιστά πιο δύσκολο τον γνωστικό έλεγχο μετά από την πολλή σκέψη.

Το «αντίδοτο» στο αίσθημα κόπωσης του εγκεφάλου είναι, σύμφωνα, με τους ερευνητές, «ξεκούραση και ύπνος». Ακόμη συνιστούν να αποφεύγονται οι σημαντικές αποφάσεις όταν κανείς είναι κουρασμένος μετά από σκληρή νοητική εργασία.

ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΔΩ

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Αρχικά οι ιδιοκτήτες του σπιτιού στα Ιωάννινα ανησύχησαν με την παρουσία της μικρής αλεπούς, αλλά στη συνέχεια άλλαξαν γνώμη.

Η αλεπού δεν είναι από τα κατοικίδια ζώα. Έλα, όμως, που ένα αλεπουδάκι στο χωριό Κουκλιοί στα Ιωάννινα έχει άλλη άποψη.

Με την επιμονή του κατάφερε να «επιβάλει» την παρουσία του ως κατοικίδιο σε ένα από τα σπίτια του χωριού.

Μπορεί οι ιδιοκτήτες του σπιτιού στην αρχή να αναστατώθηκαν από τον μικρό απρόσκλητο επισκέπτη (σε αντίθεση με τον γάτο του σπιτιού που όπως θα δείτε και στο βίντεο από το Up Stories από την αρχή μοιράστηκε το φαγητό μαζί του) στη συνέχεια όμως άρχισαν να ζουν αρμονικά μαζί του και να το φροντίζουν.

Σήμερα σχεδόν ένα μήνα μετά από την πρώτη του παρουσία, το μικρό αλεπουδάκι εξακολουθεί τα βράδια να επισκέπτεται το συγκεκριμένο σπίτι προκειμένου να φάει την τροφή που του έχουν εξασφαλίσει οι ιδιοκτήτες του σπιτιού.

Δείτε το αποκαλυπτικό βίντεο

(Πηγή: in.gr)