paidevo.gr | teachers

Συνέντευξη με την εκπρόσωπο της Ένωσης Αφρικανών Γυναικών στην Αθήνα κ. Καντίτζα Σάνκο

Παιδεύω: Στο ταξίδι για την Ελλάδα ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν οι Αφρικανοί μετανάστες; Ποιες είναι οι προσδοκίες και τα όνειρα τους για τη νέα χώρα που επέλεξαν να ζήσουν;

Καντίτζα Σάνκο: Oι δυσκολίες ξεκινούν από το γεγονός ότι αφήνουν πίσω τους τους ανθρώπους που αγαπάνε, για να έρθουν σε μια άγνωστη χώρα. Με τον ερχoμό τους στην Ελλάδα έρχονται αντιμέτωποι με μια διαφορετική γλώσσα και κουλτούρα, έναν άλλο κόσμο. Ορισμένοι έρχονται με  πλοία χωρίς τίποτα μαζί τους, και όλο αυτό με την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή που όμως δύσκολα βρίσκει κανείς – αν τη βρει ποτέ. Οι προσδοκίες τους είναι να μπορέσουν να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση και να βοηθήσουν την οικογένειά τους πίσω στην Αφρική. Μια άλλη δυσκολία είναι το να παραμείνουν νόμιμα στην Ελλάδα.

Παιδεύω: Πόσα είναι αυτή τη στιγμή τα παιδιά Αφρικανών που ζουν και  μεγαλώνουν στην Ελλάδα;

Καντίτζα Σάνκο: Δεν γνωρίζω με ακρίβεια, άλλα περίπου 300 (αυτά είναι παιδιά που είτε έχουν γεννηθεί εδώ, είτε έχουν έρθει σε πολύ μικρή ηλικία).

Παιδεύω: Σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο – και σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης – τα παιδιά των Αφρικανών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στην Ελλάδα δεν κατοχυρώνουν αυτόματα το δικαίωμα στην ιθαγένεια. Τι συνέπειες έχει αυτό στη ζωή τους;

Καντίτζα Σάνκο: Είναι δραματική η κατάσταση, είναι μια κοροϊδία. Με την ενηλικίωσή τους αυτά τα παιδιά περιμένουν έξω από τους δήμους για να βγάλουν άδεια παραμονής στη μόνη χώρα που γνωρίζουν. Αυτό που όμως συμβαίνει είναι να αντιμετωπίζονται  όπως ακριβώς  οι μετανάστες  που μόλις έχουν έρθει στην Ελλάδα, για να  μην πω ότι ακόμα και αυτοί έχουν περισσότερα δικαιώματα από τα παιδιά που γεννιούνται εδώ. Δυσκολίες αντιμετωπίζουν και σε σχέση με την εισαγωγή τους  στα ελληνικά πανεπιστήμια (επειδή πρέπει να κατέχουν άδεια παραμονής). Επίσης, δύσκολα μπορούν να βρουν εργασία – και αυτό λόγω χρώματος. Βασικά, τα πάντα στη ζωή τους είναι δύσκολα και φαίνεται ξεκάθαρα ότι το ελληνικό κράτος ούτε αποδέχεται ούτε θέλει τα παιδιά αυτά. Η κατάσταση είναι απολύτως δραματική.

Παιδεύω: Τι είδους διακρίσεις μπορεί να βιώσει ένα παιδί Αφρικανών μεταναστών στην Ελλάδα;

Καντίτζα Σάνκο: Ρατσισμό, διαχωρισμό, μείωση της αξίας του, αδικία στην κρίση, εκμετάλλευση.

Παιδεύω: Η επικοινωνία και οι σχέσεις των παιδιών στο σχολείο, στο παιχνίδι και στην παρέα – ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματος, το φύλο και τη χώρα καταγωγής τους – είναι μια ελπίδα για έναν κόσμο συνύπαρξης και αλληλεγγύης;

Καντίτζα Σάνκο: Θα έλεγα ότι είναι μια ελπίδα για μια κοινωνία συνύπαρξης και αλληλεγγύης. Τα παιδιά πλέον είναι πιο ανοιχτόμυαλα και αποδέχονται καλύτερα από τους μεγάλους την κοινωνία στην οποία ζουν. Αν η γνώμη των μεγάλων δεν τα επιβαρύνει, τότε ναι, σίγουρα θα υπάρξει ελπίδα.

Παιδεύω: Ως  Ένωση Αφρικανών Γυναικών, τι μήνυμα θα θέλατε να απευθύνετε στους αναγνώστες του «Παιδεύω»;

Καντίτζα Σάνκο: Τους ευχαριστούμε πολύ που αφιερώνουν μέρος του χρόνου τους για να μάθουν μέσα από τη φιλοξενία σας τα προβλήματά μας. Θέλουμε να μας βοηθήσετε στον αγώνα μας να δημιουργηθούν συνθήκες  ευχάριστης παραμονής στη χώρα για όλους  ανεξαιρέτως τους κατοίκους της. Θέλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να μην καταλήξουν στους δρόμους, στα τρελοκομεία, να μην καταντήσουν απάτριδες. Ο αγώνας μας είναι δίκαιος!

–

Χρησιμοποιώντας ένα σχέδιο εργασίας

Μια εναλλακτική προσέγγιση της «διαφορετικότητας» μέσα από τη μουσική, το χορό, το θέατρο, τη λογοτεχνία και τα εικαστικά.

Μαρία Αργυρίου – Εκπαιδευτικός

«Το παιδί του μετανάστη, το προσφυγόπουλο, ο τσιγγάνος και το παιδί με αναπηρία βρίσκονται  στο διπλανό θρανίο, γιατί όχι και στο δικό μας;» To συγκεκριμένο ερώτημα δίκαια τίθεται, αφού στις μέρες μας, ίσως περισσότερο από ποτέ άλλοτε, τα ελληνικά σχολεία συγκροτούνται από έναν ανομοιογενή μαθητικό πληθυσμό. Έναν μαθητικό πληθυσμό, ο οποίος παρουσιάζει ποικιλομορφία τόσο ως προς τις ικανότητες και τα κίνητρα για μάθηση,  όσο και ως προς την ψυχοκοινωνική προσαρμογή. Έτσι καθίστανται άμεσα και επιτακτικά αναγκαίες οι ποικίλες παρεμβάσεις στα ισχύοντα εκπαιδευτικά μοντέλα. Περισσότερο σημαντική όμως, κρίνεται η ευαισθητοποίηση των μαθητών, των εκπαιδευτικών και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου που τους πλαισιώνει, ως προς τις όψεις της διαφορετικότητας που αφορούν κυρίως στα πολιτισμικά, τα ατομικά και τα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Όπως αποδεικνύεται θεωρητικά και πρακτικά, οι πολλαπλοί τύποι ετερότητας και τα πολλαπλά επίπεδα διαφορετικότητας, αφενός λειτουργούν ως ρυθμιστικές παράμετροι για τη σχολική προσαρμοστικότητα και τη θετική ολόπλευρη ανάπτυξη όλων των μαθητών με όμοιες ή διαφορετικές ανάγκες, αφετέρου δε, συγκλίνουν σε δύο άξονες:

α) στον άξονα των ομοιοτήτων, ο οποίος αφορά στα βασικά αναπτυξιακά επιτεύγματα που αναμένεται να κατακτήσουν όλα τα παιδιά στα διάφορα στάδια της εξέλιξής τους, και

β) στον άξονα της διαφορετικότητας, ο οποίος αφορά αφενός στα επίπεδα του ατόμου, της οικογένειας, του σχολείου και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος, αφετέρου δε, στην παροχή υπηρεσιών που διευκολύνουν τη μάθηση και προάγουν την ψυχική υγεία.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα προαναφέρθηκαν λοιπόν, σε μια ομάδα νηπίων και προνηπίων, σχεδιάσαμε και υλοποιήσαμε ένα σχέδιο εργασίας με θέμα τη διαφορετικότητα και τις ποικίλες εκφάνσεις της, διάρκειας ενός σχολικού έτους.

Κύριοι στόχοι του σχεδίου ήταν, μέσα από μια ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, τα παιδιά:

1. Να κατανοήσουν την ύπαρξη ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ τους αλλά και μεταξύ όλων των ανθρώπων.
2. Να μάθουν να αναγνωρίζουν, να αποδέχονται και να σέβονται τη διαφορετικότητα στα πολλαπλά της επίπεδα.
3. Να κατανοήσουν, σε έναν ικανοποιητικό βαθμό, τις επιπτώσεις της διαφορετικότητας στη συμπεριφορά των ατόμων και κυρίως στον τρόπο με τον οποίο συσχετίζονται μεταξύ τους.
4. Να κατανοήσουν την ύπαρξη των στερεοτυπικών αντιλήψεων και το ρόλο που παίζουν στη διαμόρφωση των στάσεων και της συμπεριφοράς απέναντι στους άλλους.
5. Να συνειδητοποιήσουν την έννοια της «πολυπολιτισμικότητας». Και
6. Να μάθουν όχι μόνο να αναγνωρίζουν αλλά και να επικεντρώνουν την προσοχή τους στα θετικά χαρακτηριστικά άλλων ανθρώπων.

Το πρακτικό του πλαίσιο στηρίχθηκε κυρίως:

α) Στα ερεθίσματα που προσέφερε στα παιδιά μια επιλεγμένη βιβλιογραφία σχετική με την έννοια της «Διαφορετικότητας», κατάλληλη για τις δυνατότητες, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα της συγκεκριμένης ομάδας παιδιών. Και

β) Στους βαθύτερους προβληματισμούς που αναδύθηκαν μέσα από τη βιωματική προσέγγιση αυτής της βιβλιογραφίας, χάρη στην εμψύχωση μιας πλούσιας γκάμας δραστηριοτήτων δημιουργικής έκφρασης και επικοινωνίας, δηλαδή δραστηριοτήτων:

• Μουσικής
• Μουσικοκινητικής
• Ρυθμικής
• Δημιουργικού Χορού
• Κινητικού Αυτοσχεδιασμού
• Θεάτρου
• Θεατρικού Παιχνιδιού
• Εκπαιδευτικού Δράματος
• Δραματοποίησης
• Παντομίμας
• Ποικίλων μορφών Θεάτρου Κούκλας, και
• Εικαστικής Δημιουργίας.

Οι αναφορές μας αφορούν:

1. στα παραμύθια που κέντρισαν περισσότερο το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης ομάδας παιδιών καθώς και στις κυριότερες δημιουργικές δραστηριότητες που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο της βιωματικής τους προσέγγισης, σύμφωνα με τη σειρά που εντάχθηκαν στο αναλυτικό πρόγραμμα, δηλαδή σύμφωνα με τις τέσσερις εποχές.
2. Επιγραμματικά, σε μια σειρά άλλων έργων παιδικής λογοτεχνίας τα οποία διαβάστηκαν επίσης στο πλαίσιο του συγκεκριμένου σχεδίου εργασίας, είτε στο σχολείο είτε στο σπίτι κατόπιν συνεννόησης με τους γονείς.
3. Συνοπτικά, σε μερικές από τις σημαντικότερες Παγκόσμιες Ημέρες που σχετίζονται με το θέμα της διαφορετικότητας. Και τέλος,
4. Σε μια πλούσια λίστα ιστοσελίδων και μια βιβλιογραφία που δεν αφορά μόνο στη συγγραφή αυτού του κειμένου αλλά γενικότερα στην επιστημονική έρευνα για το θέμα της διαφορετικότητας και ειδικότερα της πολυπολιτισμικότητας.

Σημείωση: Η ανάγνωση των παραμυθιών, θα διευκολύνει σημαντικά την κατανόηση των δραστηριοτήτων, εκ μέρους όσων επιθυμούν να πραγματώσουν είτε ένα παρόμοιο σχέδιο εργασίας στην τάξη τους, είτε μερικές από τις ακόλουθες δραστηριότητες στα πλαίσια της δημιουργικής απασχόλησης των μαθητών τους.

–

του Κώστα Κολιού – Δάσκαλου

«Το ταξίδι της Γλώσσας» είναι ένα παιχνίδι, που μπορεί να αναπτυχθεί στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης Ζώνης, στους μαθητές των τάξεων  Ε΄ και ΣΤ΄  και να χρησιμοποιήσει τη Διαθεματικότητα σε αρκετά σημαινόμενα. Το παιχνίδι θα πρέπει να εξελιχθεί σε μια σειρά φάσεων, για να αυξηθεί σταδιακά το ενδιαφέρον των μαθητών και να επιτευχθεί η  εκούσια συνολική συμμετοχή. Είναι ένα παιχνίδι που δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές, παίζοντας, να αναζητήσουν την πορεία της γλώσσας τους μέσα στο χρόνο, να βρουν τα σημαινόμενα και να τα ετυμολογήσουν, να κάνουν προτάσεις ( ομαδοσυνεργατικά) και να  γεμίσουν με γλωσσικά λάφυρα τα πλοία τους.

Α΄ ΦΑΣΗ   (Χρονικός ορίζοντας  :  1 μήνας)

1. Οι μαθητές χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες, σύμφωνα με τους κανόνες της ομαδοσυνεργατικής
2. Κάθε μαθητής έχει προμηθευτεί ένα πλήρες Λεξικό (σημασιολογικό, ετυμολογικό, αρκτικόλεξα, συντομογραφίες, ξένων λέξεων)
3. Ξεκινά η ξενάγηση στις σελίδες του λεξικού και οι μαθητές μαθαίνουν πώς να αναζητούν και να βρίσκουν εύκολα ένα λήμμα .
4. Αρχίζει η μοριοδότηση (2 μόρια για τους 4 ταχύτερους των ομάδων που αναγορεύονται σε καπετάνιους -/ισσες) για όσους περιορίζουν το χρόνο εύρεσης ενός λήμματος, ενώ παρακινούνται και οι άλλοι στην «άσκηση ταχείας αναζήτησης» το Σαββατοκύριακο, για να γίνουν πιο γρήγοροι.
5. Αφού επιτευχθεί ικανοποιητικός χρόνος ανεύρεσης ενός λήμματος ( 30 ΄΄ περίπου ), ξεκινά η δεύτερη φάση.

Β΄  ΦΑΣΗ  (Χρονικός Ορίζοντας: 1 μήνας)

1. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να κατασκευάσει σε διαθεματική συνεργασία με το μάθημα των Καλλιτεχνικών και της Πληροφορικής, ένα καράβι και μια βοηθητική λέμβο (λαφυρολεξική). Η ομάδα των Ελλήνων με στοιχεία του Διαδικτύου, κατασκευάζει μια τριήρη.  Η ομάδα των Γάλλων ένα καράβι που αντιπροσωπεύει τη χώρα τους, η ομάδα των Ιταλών – Λατίνων το δικό της και η ομάδα των Τούρκων το αντίστοιχο. (Υλικά: Χαρτόνι, σχοινιά, ξυλάκια, κόλλα, χρώματα)
2. Τα καράβια τοποθετούνται στο ταμπλό του τοίχου και η κάθε ομάδα είναι υπεύθυνη για το καράβι και τη λέμβο του. Το καλύτερο καράβι μοριοδοτείται με αντικειμενικά κριτήρια με 10 μόρια. (Όλα τα καράβια , εκτός της τριήρους, έχουν δύο σημαίες ¨ της χώρας τους και την πειρατική).
3. Δίπλα από κάθε καράβι δημιουργείται μια κάθετη στήλη που  αναγράφονται τα μόρια που κερδίζει κάθε φορά  η κάθε ομάδα.
4. Οι άγνωστες λέξεις, αφού αναζητηθούν και διαπιστωθεί η ετυμολογία τους, διαβάζονται απ’ όλους, υπογραμμίζονται, και κωδικοποιούνται με post–it που κολλιέται στην άκρη της σελίδας του λεξικού, για να αναζητούνται εύκολα.
5. Κάθε λέξη γράφεται π.χ. σε μια χάρτινη καρδούλα ή σε χάρτινο πασουμάκι για τους Τούρκους, ή σε μακαρόνι-πάστα για τους Ιταλούς,   μόνον από την αντίστοιχη ομάδα και ο, η καπετάνιος /-ισσα την κρεμά με συνδετήρα ή διακοσμητικό μανταλάκι στα κατάρτια του πλοίου του.
6. Ο δάσκαλος φροντίζει, ώστε οι λέξεις που αναζητούνται κάθε φορά, να εξοπλίζουν ισοδύναμα όλα τα καράβια και οι λέξεις να τοποθετούνται στα καράβια.

Γ΄  ΦΑΣΗ (Χρονικός Ορίζοντας : Ανοιχτός)

1. Το Σαββατοκύριακο τα παιδιά κάνουν επανάληψη όλων των λέξεων και είναι έτοιμα να ανταποκριθούν και να μοριοδοτηθεί η ομάδα τους στη διαδικασία επανάληψης που γίνεται στην αρχή κάθε εβδομάδας.
2. Ο δάσκαλος δίνει το λόγο στον καπετάνιο της ομάδας με τα περισσότερα μόρια, για να ξεκινήσει η λεξικο-ναυμαχία. Ο καπετάνιος βρίσκει -με τη συνεργασία των ναυτικών του πλοίου του- μια δύσκολη λέξη και διαλέγει την ομάδα που πρέπει να απαντήσει. Αν η ομάδα βρει τη λέξη, τότε κερδίζει 5 μόρια και έχει το δικαίωμα να συνεχίσει κατά τον ίδιο τρόπο. Αν δε γνωρίζει τη λέξη, χάνει 5 μόρια, ενώ τη συνέχιση του παιχνιδιού αναλαμβάνει ο καπετάνιος της ομάδας που στη συνέχεια, απάντησε σωστά. Αν δεν υπάρχει νικήτρια ομάδα, συνεχίζει το παιχνίδι η αρχική ομάδα με καινούργια λέξη.
3. Στη συνέχεια ο δάσκαλος επιλέγει μια λέξη – λάφυρο. Αν την ξέρει και τη γράψει στον πίνακα σωστά (σημασιολογικά , ετυμολογικά) η ομάδα που την έχει στα κατάρτια της, παίρνει 5 μόρια. Αν τη γνωρίζει μια άλλη ομάδα που δεν της ανήκει η λέξη, τότε παίρνει 5 μόρια, αλλά και λάφυρο τη λέξη που τη βγάζει από το πλοίο που ανήκει και την τοποθετεί στη δική της λαφυρολεξική  λέμβο. Η ομάδα που χάνει τη λέξη, χάνει 5 μόρια.
4. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι να φτάσει ο χρόνος του απολογισμού. Η ομάδα που έχει συγκεντρώσει στη λέμβο της τα περισσότερα λάφυρα, ανακηρύσσεται νικήτρια με έπαθλο ένα λογοτεχνικό βιβλίο για κάθε μαθητή της ομάδας και  δικαίωμα μιας δίωρης διδασκαλίας στο μάθημα των Ελληνικών στο τέλος της σχολ. περιόδου.

–

Η διεύρυνση των δυνατοτήτων επικοινωνίας και σκέψης και η ενίσχυση της γνωστικής ικανότητας είναι μερικά μόνο από τα πλεονεκτήματα που αποκτούν τα δίγλωσσα παιδιά.

Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότεροι γονείς, μη όντας οι ίδιοι δίγλωσσοι, «σπρώχνουν» τα παιδιά τους σε τέτοια σχολεία, προκειμένου να αποκομίσουν τα οφέλη από την άριστη χρήση της δεύτερης γλώσσας.

Τα δίγλωσσα παιδιά προέρχονται στην πλειοψηφία τους από μικτές οικογένειες ή οικογένειες μεταναστών, που για λόγους ένταξης στην κοινωνία ή για τη διατήρηση της μητρικής/πατρικής καταγωγής τους, διατηρούν την επαφή και με τις δύο γλώσσες.

Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα της διγλωσσίας μετατρέπονται σε μειονεκτήματα, όταν τα παιδιά αυτά εντάσσονται στη τάξη ενός ελληνικού σχολείου, οι δάσκαλοι του οποίου δεν έχουν την κατάλληλη επιμόρφωση να αντιμετωπίσουν την ετερογένεια και να ενσωματώσουν τους δίγλωσσους μαθητές.

Το θέμα της παιδικής διγλωσσίας βρέθηκε στο επίκεντρο εκδήλωσης, που διοργάνσε το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΤΕΠΑΕ) της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ, σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, στους χώρους του Γαλλικού Ινστιτούτου.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, γονείς και εκπαιδευτικοί ενημερώθηκαν για τη διαχείριση και αξιοποίηση της διγλωσσίας και της επαφής των γλωσσών, ενώ δημιουργήθηκαν δύο ομάδες εργασίας για τις οικογένειες με μικτή ή ξένη καταγωγή και για τα εκπαιδευτικά ζητήματα.

Σύμφωνα με την επίκουρη καθηγήτρια στο ΤΕΠΑΕ και υπεύθυνη έκδοσης του περιοδικού «Πολύδρομο» για τη διγλωσσία, Ρούλα Τσοκαλίδου, τα δίγλωσσα παιδιά μπορούν ευκολότερα να μάθουν μία τρίτη ή τέταρτη γλώσσα, ενώ έχουν μία πολυπολιτισμικότερη προσέγγιση στα πράγματα, εξοικειώνονται με διαφορετικούς τρόπους σκέψης και έχουν περισσότερες επαγγελματικές και οικονομικές δυνατότητες, από ό,τι ένα μονόγλωσσο παιδί.

«Αυτοί είναι και οι λόγοι που πολλοί γονείς στην Ελλάδα, παρ όλο που δεν είναι οι ίδιοι δίγλωσσοι, στέλνουν τα παιδιά τους σ ένα δίγλωσσο σχολείο (π.χ. γερμανικό, γαλλικό σχολείο), θέλοντας να τους ανοίξουν μία πόρτα για το μέλλον τους», είπε χαρακτηριστικά η κ.Τσοκαλίδου.

Η ίδια απέρριψε ως μύθους τις απόψεις ότι τα δίγλωσσα παιδιά καθυστερούν στη γλωσσική παραγωγή ή ότι μπερδεύουν τις γλώσσες και εμφανίστηκε θετική στην ενθάρρυνση εκμάθησης ξένης γλώσσας από την κατάλληλη ηλικία.

«Αυτό είναι ένα στάδιο που περνάει γρήγορα. Η εναλλαγή των γλωσσικών κωδίκων γίνεται κατ’ επιλογή των παιδιών, τα οποία ξέρουν πότε πρέπει να χρησιμοποιήσουν τον καθένα», διευκρίνισε.

Αν και τα οφέλη της διγλωσσίας είναι αποδεκτά, τα δίγλωσσα παιδιά στα ελληνικά σχολεία αποτελούν αφορμή εκδήλωσης ρατσισμού από τους υπόλοιπους μαθητές, εξαιτίας των ιδιαιτεροτήτων τους (π.χ. μιλούν σπαστά ελληνικά, έχουν άλλες συνήθειες κ.α.), ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στην ετερότητα της τάξης.

Σήμερα, σχεδόν σε κάθε σχολική τάξη, φοιτούν 1-4 δίγλωσσα παιδιά διαφορετικών εθνικοτήτων (στην πλειοψηφία τους από Αλβανία, Ρωσία, Τουρκία, Ρομά).

«Υπάρχει μία αντίφαση, μία σύγχυση στους δασκάλους μεταξύ των θεωρητικών τους απόψεων για τη διγλωσσία και των πρακτικών που ασκούν μέσα στην τάξη», δήλωσε η καθηγήτρια Αγγλικών, υποψήφια διδάκτωρ του ΤΕΠΑΕ, Αναστασία Γκαϊνταρτζή.

Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε (2007-09) σε δημοτικό και νηπιαγωγείο του Βόλου, με τη μέθοδο συνεντεύξεων και παρατήρησης σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, διαπιστώνεται ότι οι δάσκαλοι είναι μεν θετικοί απέναντι στη διγλωσσία, στις θεωρητικές τους θέσεις, ωστόσο, στη διδασκαλία τους ασκούν αφομοιωτικές πρακτικές, καθώς πιστεύουν ότι η διγλωσσία δεν αποτελεί δικό τους έργο, αλλά της οικογένειάς τους.

«Αφήνουν τη διγλωσσία έξω από την τάξη», είπε χαρακτηριστικά η κ.Γκαϊνταρτζή.

Η ίδια χαρακτήρισε αναγκαία την επιμόρφωση των δασκάλων στη διαπολιτισμική αγωγή και αναφέρθηκε σε καινοτόμες πρακτικές σε μία τάξη γύρω από τη διγλωσσία, όπως τη δυνατότητα να αναπτύσσουν τα παιδιά τα προσωπικά τους πορτραίτα, να αναφέρονται σε πολιτισμικά στοιχεία της οικογένειάς τους, να παρουσιάζουν στοιχεία της γλώσσας τους, των εθίμων των οικείων τους προσώπων κ.α.

«Αντίστοιχη εργασία μπορεί να γίνει και με τους μονόγλωσσους μαθητές, καθώς η πολιτισμική ή γλωσσική ετερότητα (διάλεκτοι) ποικίλουν και εντός της ελληνικής κοινωνίας», κατέληξε.

(ΠΗΓΗ: ΑΠΕ)

–

Γράφει ο Κώστας Κολιός – Δάσκαλος

Στην εποχή της άμεσης πρόσβασης στα κέντρα πληροφοριών και της οργανωμένης – συγκριτικά με το παρελθόν – εκπαίδευσης των νέων μας, το πρόβλημα της λεξιπενίας είναι ιδιαίτερα εμφανές στους σημερινούς μαθητές. Παρατηρείται μια αδυναμία των νέων μας να κατανοήσουν ένα κείμενο της νεοελληνικής ή να δομήσουν ολοκληρωμένο και σαφή συλλογισμό. Ο λόγος των νέων μας είναι σύντομος, συμβολικός, σκληρός και άνυδρος. Το λεξιλόγιό τους αποτελείται από τις αναγκαίες λέξεις – κλειδιά ή από νεολογισμούς της αργκό, που τους επιτρέπουν να συνεννοούνται κι όχι να επικοινωνούν. Επίσης, ο  διαφημιστικός λόγος γίνεται εργαλείο επαφής αλλά και  «έξυπνης ατάκας» στην καθημερινή τους συζήτηση. Λέξεις όπως: «πήρα φλασιές», «τα πήρα στο κρανίο», «είσαι τζαζ», αποτελούν γλωσσικό υλικό των νέων μας. Αυτή η εικόνα  θέτει τους εμπλεκόμενους στην εκπαίδευση φορείς ενώπιον των ευθυνών τους.

Ζούμε στην εποχή της εικονικής πραγματικότητας όπου η εικόνα έχει υποκαταστήσει το λόγο. Το παγκοσμιοποιημένο μοντέλο του μελλοντικού πολίτη προκρίνει και προβάλλει τον παθητικό άνθρωπο, τον άνθρωπο-ρομπότ, που άλλοι αποφασίζουν πριν απ’ αυτόν γι’ αυτόν. Όπως αντιλαμβανόμαστε, οι ευθύνες έχουν πολλούς αποδέκτες, αλλά πρώτα απ’ όλα ευθύνονται τα σύγχρονα κοινωνικο-πολιτικά συστήματα. Στη συνέχεια, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι το γλωσσικό μάθημα δεν διδάσκεται σωστά στα σχολεία μας, ενώ τα πρότυπα λόγου και εκφοράς λόγου στην αίθουσα διδασκαλίας – από τους άριστα καταρτισμένους εκπαιδευτικούς – είναι λίγα και ανεπαρκή. Τα Μ.Μ.Ε. δεν προβάλλουν επιμελημένα κείμενα και δεν ελέγχουν το λόγο των εκφωνητών, με αποτέλεσμα ο τηλεθεατής νέος να παραπαίει σ’ ένα συγκεχυμένο και υποτονικό λόγο. Έχουν όμως και οι γονείς  ένα μικρό μερίδιο ευθύνης αφού δεν μιλούν αρκετά με τα παιδιά τους, δεν διαβάζουν λογοτεχνικά κείμενα και δεν ελέγχουν την τηλεθέαση των παιδιών τους.

Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ως Έλληνες τις μελλοντικές προκλήσεις, θα πρέπει να επενδύσουμε γενναία στην παιδεία μας και να αναβαθμίσουμε τα προγράμματα της γλωσσικής διδασκαλίας στα σχολεία. Θα πρέπει η λογοτεχνία να εισαχθεί ως μάθημα που θα διδάσκεται από λογοτέχνες και ειδικούς φιλολόγους. Επιβάλλεται να δείξουμε στους νέους μας τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας και να τους εμφυσήσουμε το ενδιαφέρον για τη μελέτη της. Πρέπει να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας ώστε να γίνουν ώριμοι τηλεθεατές, για να περιοριστεί η τηλεοπτική ασυδοσία. Η γλώσσα αποτελεί την πολιτισμική κιβωτό κάθε λαού. Ο Wittgenstein έλεγε: « Η γλώσσα μου είναι ο κόσμος μου». Καθήκον όλων μας είναι να αναβαθμίσουμε τη γλωσσική μας εικόνα.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι:

–