paidevo.gr | parents

Γράφει η Εβίτα Τσιώλη – Αρχαιολόγος-μουσειοπαιδαγωγός

Κυριακή πρωί και ο πατέρας μου γλυκά με ξυπνούσε: «Πάμε βόλτα στο Μοναστηράκι;»
Πεταγόμουνα από το κρεβάτι, ένας ολόκληρος κόσμος με περίμενε, δεν είχα χρόνο για χουζούρι. Με μάγευαν οι μικροπωλητές, τα παλιά και άχρηστα αντικείμενα που πουλούσαν, με ξάφνιαζε ο πατέρας μου που έβρισκε πάντα κάτι να αγοράσει (και μετά να το μεταμορφώσει), χάζευα τα χρώματα, γέμιζα από τους ήχους και τις μυρωδιές. Το τρένο να περνάει δίπλα από τα αρχαία και εμείς να περπατάμε δίπλα στο τρένο. Το Θησείο, η Ακρόπολη από πάνω μας και μετά στάση στην πλατεία Αβησσυνίας.

Πόσες αισθήσεις χωράνε σε μια Κυριακή, πόσες εμπειρίες, αναρωτιέμαι τώρα που μεγάλωσα. Πόσα μαθαίνουν τα παιδιά από μια βόλτα με ανθρώπους που τα αγαπούν; Ποια είναι μυστικά συστατικά μιας υπέροχης Κυριακής με τη μελωδία του Just a perfect day μόλις να ακούγεται απ’ το βάθος;
Γονείς, παππούδες, θείοι, νονοί, μεγαλύτερα αδέρφια, φίλοι, αφήστε τη φαντασία σας ελεύθερη και σίγουρα θα βρείτε τη συνταγή. Παραθέτω εδώ μερικές ιδέες που ίσως σας βοηθήσουν να «κατεβάσετε» τις δικές σας:

-Πάρτε το πρωινό σας έξω: όχι πάλι δημητριακά και πορτοκαλάδα όπως κάθε πρωί πριν το σχολείο… Σκεφτείτε να προσφέρετε στα παιδιά κάτι διαφορετικό σε ένα μέρος με ωραία θέα. Ενώ θα απολαμβάνετε το πρωινό σας, δείξτε τους από εκεί μέρη της πόλης που έχετε ήδη επισκεφθεί ή άλλα που σχεδιάζετε να πάτε. Ρωτήστε τα πως τους φαίνεται η Αθήνα από ψηλά, μιλήστε για τα όμορφα και τα άσχημά της. Αν είχαν ένα μαγικό πινέλο τι θα ζωγράφιζαν που λείπει, ποια χρώματα θα άλλαζαν;

Μια ανοιξιάτικη Κυριακή το πλάνο μπορεί να λειτουργήσει εξίσου καλά με ωραία ζεστά κουλούρια και βόλτα στου Φιλοπάππου. Καθίστε στις πέτρες της Πνύκας και εξερευνήστε τις εικόνες: ξεκινήστε από την παλιά Αθήνα που βρίσκετε ακριβώς μπροστά σας και σιγά σιγά μεταφέρετε βλέμμα και συζήτηση πιο πίσω, στη σύγχρονη πόλη. Να θυμάστε να κάνετε στα παιδιά πολλές ερωτήσεις, ενεργοποιούν την κρίση και τη φαντασία τους.

– Γνωρίστε μια παλιά γειτονιά της Αθήνας: Τριγυρίστε μαζί στα στενά της Πλάκας (όχι τα πολύ τουριστικά), παρατηρήστε τα παλιά και αναπαλαιωμένα σπίτια, τις σιδερένιες πόρτες και τα λουλούδια στα παράθυρα, τις ταμπέλες των μαγαζιών. Κάπως έτσι έμοιαζε η Αθήνα πριν από 100 χρόνια. Ποιοι ζούσαν σε αυτά τα σπίτια; Ποιοι περνούσαν από αυτά τα σοκάκια; Χωρούσαν αυτοκίνητα; Υπήρχαν αυτοκίνητα; Ζωντανέψτε με τη φαντασία σας στιγμές της καθημερινής ζωής των προπροπαππούδων και προπροπρογιαγιάδων επινοώντας φανταστικούς διαλόγους. Μιλήστε για τα παλιά επαγγέλματα του ντελάλη (που έλεγε τα νέα), του γαλατά, του παγοπώλη, του καρεκλά, του γανωματή (που γυάλιζε τις κατσαρόλες και τα τηγάνια)… Γιατί σήμερα δεν υπάρχουν όλοι αυτοί;

Αν αντέχετε λίγο ακόμα (ή σε άλλη κυριακάτικη βόλτα σας) ανεβείτε μέχρι τα Αναφιώτικα, το μικρό νησάκι στο κέντρο της πόλης. Συνδέστε την εικόνα με κάποιο νησί των Κυκλάδων που τα παιδιά έχουν επισκεφθεί. Μιλήστε για το ασβέστωμα σπιτιών και δρόμων, για την απλότητα και τις μικρές διαστάσεις των σπιτιών, τους φροντισμένους κηπάκους. Πάρτε μια ανάσα και δείτε το βράχο της Ακρόπολης από πάνω σας. Οι τεχνίτες της Ανάφης ήξεραν που έχτιζαν τα σπίτια τους, κι ας μην έβλεπαν θάλασσα!

Καλή σας βόλτα!

–

Η παιδική επιθετικότητα δεν αποτελεί πλέον χαρακτηριστικό μόνο των δυτικών κοινωνιών, αλλά μέρος και της ελληνικής πραγματικότητας, καθώς το 13 – 15% των μαθητών στα σχολεία αναφέρει ότι δέχεται κάποιου είδους βία, λεκτική ή φυσική, είτε απειλή για σωματική βλάβη.

Το φαινόμενο βίας μαθητών εντοπίζεται σε μεγαλύτερο ποσοστό στα αστικά κέντρα, όπου μπορεί να εκδηλωθεί και με τη μορφή βανδαλισμών στα σχολεία, αλλά και εκτός σχολικού συγκροτήματος. Στοιχεία για την παιδική επιθετικότητα στο σχολείο και την οικογένεια παρουσιάστηκαν σε ημερίδα που διοργάνωσε το 1ο Δημοτικό Σχολείο Τριανδρίας, σε συνεργασία με το 2ο και 3ο Δημοτικό, στο δημαρχείο Τριανδρίας.

Σύμφωνα με την διευθύντρια του 1ου δημοτικού, Παρθένα Τριανταφυλλίδου, αποδέκτες της επιθετικότητας στο δημοτικό είναι κυρίως παιδιά που διατηρούν μία διαφορετικότητα ή αποκλίνουν στα χαρακτηριστικά τους από τα υπόλοιπα παιδιά (π.χ. έχουν μειονοτικό υπόβαθρο, παρουσιάζουν κάποιας μορφής υστέρηση). Οι δράστες εμφανίζονται σε μεγαλύτερα ποσοστά να είναι αγόρια, ενώ τα θύματα συνηθίζουν να αναφέρουν τα περιστατικά βίας που δέχονται στους γονείς τους και όχι στους δασκάλους.

Η ίδια αναφέρει ότι στα σχολεία με υψηλά ακαδημαϊκά αποτελέσματα ή σε αυτά που εφαρμόζουν εκπαιδευτικά προγράμματα και παιδαγωγικές μεθόδους, παρατηρούνται λιγότερα περιστατικά επιθετικότητας στην αυλή του σχολείου, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Η σχολική σύμβουλος και ψυχολόγος, Κατερίνα Σουσαμίδου, αναφέρει ως βασική αιτία της παιδικής επιθετικότητας (εκτός από τη μίμηση προτύπου και την τηλεόραση), την ματαίωση, δηλαδή τη διάψευση των προσδοκιών των παιδιών ότι θα τους προσέξουν οι δάσκαλοι ή οι γονείς, καθώς και το ανελαστικό ωράριο και σχολικό πρόγραμμα.

«Τα σχολεία πρέπει να εφαρμόζουν στις ευέλικτες ζώνες θέματα και ασχολίες που αγαπούν τα παιδιά, έτσι ώστε να ξεφεύγουν από την ύλη του σχολείου» δηλώνει χαρακτηριστικά.

Σε τμήμα έρευνας που διενήργησε το τμήμα Ψυχολογίας ΑΠΘ, υπό την εποπτεία της προέδρου του, Βασιλικής Δεληγιάννη – Κουϊμτζή, για την «σχολική βία, ταυτότητες φύλου και εθνικές ταυτότητες» (2004-06) σκιαγραφούνται οι αντιλήψεις των μαθητών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για τα χαρακτηριστικά του θύματος και του θύτη.

Η έρευνα διεξήχθη σε περισσότερους από 200 μαθητές της Θεσσαλονίκης (2007-08) από την υποψήφια διδάκτορα, Βασιλική Καλατή και παρουσιάστηκε στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο. Σύμφωνα με τις απόψεις των μαθητών, ο δράστης εμφανίζεται να είναι τις περισσότερες φορές αγόρι, πιθανώς διαφορετικής εθνικής καταγωγής, ενώ ως θύματα αναγνωρίζονται τα κορίτσια ή οι μαθητές με καλούς βαθμούς, που δεν αποσιωπούν πλέον το περιστατικό, αντίθετα μιλούν σε δασκάλους ή φίλους τους.

Οι μορφές βίας δε διαφοροποιούνται ηλικιακά, αν και στο δημοτικό είναι περισσότερο λεκτικές, ενώ στο γυμνάσιο και λύκειο φυσικές, λεκτικές και ρατσιστικές.

–

Γράφει η Έφη Γλυμίτσα – Δασκάλα

Σύμφωνα με έρευνες, έχει επιβεβαιωθεί ότι παράλληλα με τις προσπάθειες που γίνονται στο σχολείο, καθοριστικό ρόλο στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και της αγάπης στο λογοτεχνικό βιβλίο, όπως και σε άλλα σημαντικά θέματα, όπως η αγωγή υγείας ή η αγωγή του καταναλωτή, παίζει η οικογένεια.

Οι γονείς, με το παράδειγμά σας, μπορείτε να περάσετε στα παιδιά σας καλύτερα από τον καθένα, την άποψη ότι η ανάγνωση είναι κυρίως απόλαυση.

Στα περισσότερα παιδικά βιβλία, θίγονται θέματα που απασχολούν τόσο την οικογένεια όσο και το ίδιο το παιδί και αποτελούν μια καλή αφορμή για να ξεκινήσει ένας διάλογος μεταξύ παιδιών και ενηλίκων.

Στο τέλος της πρότασής μου, δίνω ενδεικτικά κάποιους από τους πολλούς τίτλους βιβλίων που, εφόσον το επιθυμείτε, μπορείτε να εκμεταλλευθείτε ως αφορμή ουσιαστικής κοινωνικής εκπαίδευσης.

Χρήσιμο λοιπόν θα ήταν στην οικογένεια:

• Να οριστεί άτυπα κάποιος χρόνος μέσα στην ημέρα ή σε κάποια μέρα της εβδομάδας όπου όλοι θα διαβάζουν σε όποιο χώρο επιθυμούν και όποιο βιβλίο έχουν επιλέξει, ώστε να γίνει συζήτηση (π.χ. τρώγοντας το απογευματινό γλυκό την Κυριακή) πάνω σ’ αυτό.
• Να μη δίνουμε – επιβάλλουμε στα παιδιά μας παλιά δικά μας βιβλία, καθώς το πολυτονικό σύστημα ή τα «δύσκολα» θέματα των κλασσικών, μπορεί να τα κουράσουν σε αυτή την ηλικία. Για κάθε βιβλίο υπάρχει η κατάλληλη στιγμή!
• Να αποφεύγουμε να δίνουμε στο παιδί βιβλίο με θέμα κάποιο πρόβλημα που το απασχολεί εκείνη την περίοδο λέγοντας «αυτό σου ταιριάζει». Τα παιδιά έχουν ανάγκη να προσεγγίσουν όλα τα πιθανά προβλήματα ακόμα και αν δεν τα αντιμετωπίσουν ποτέ. Εμείς λοιπόν τα παρακινούμε τονίζοντας άλλα στοιχεία του βιβλίου όπως οι ήρωες ή η εικονογράφηση και τα αφήνουμε να αποφασίσουν τα ίδια αν θα το διαβάσουν τελικά.
• Να οργανώνουμε συχνές επισκέψεις σε βιβλιοπωλεία, όχι μόνο για αγορά αυτοκόλλητων ή μολυβιών αλλά και για να δούμε τα καινούργια βιβλία που έχουν εκδοθεί. Είναι καλό να έχουν τα παιδιά πρόσβαση σε πολλά και διαφορετικά είδη βιβλίου. Ακόμα και αυτά που δεν είναι ποιοτικά μπορούν να διδάξουν μετά από συζήτηση τα παιδιά στο να κρίνουν και να αξιολογούν. Εδώ θα πρέπει να προσέξουμε και κάτι άλλο. Δε χρειάζεται να αγοράζουμε όσα βιβλία αρέσουν στο παιδί. Αρκεί να σημειώνει σε ένα σημειωματάριο τους τίτλους , τον συγγραφέα και τις εκδόσεις και αφού τελειώσει ό, τι διαβάζει, να του αγοράζουμε το επόμενο ή να το αγοράσει το ίδιο με το χαρτζιλίκι του. Αυτό το αποτρέπει από το να λειτουργεί καταναλωτικά και το διδάσκει να αξιολογεί.
• Στην περιοχή μας συνήθως λειτουργεί Δημοτική Βιβλιοθήκη. Μια οικογενειακή εγγραφή είναι σημαντικό βήμα που θα ενθουσιάσει τους μικρούς αναγνώστες. Όσα βιβλία και αν έχετε στο σπίτι, ο δανεισμός λειτουργεί αλλιώς και χτίζει συνειδήσεις αυριανών αναγνωστών.

Οι ιδέες για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας είναι πολλές και φυσικά δεν εξαντλούνται σε λίγες γραμμές, όπως δεν εξαντλείται και  η ευρηματικότητά μας για την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών. Γι’ αυτό λοιπόν θα χαρώ πολύ να φτάσουν στην τάξη μας κι άλλες ιδέες για εφαρμογή στο σχολείο και… όχι μόνο.

–

Η συνεχώς ανοικτή τηλεόραση σε ένα σπίτι, μπροστά στα μωρά, κάνει κακό στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και των γλωσσικών ικανοτήτων τους, επειδή μειώνει τον αριθμό των λέξεων που τα παιδιά ακούνε και λένε, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα Έλληνα ερευνητή στις ΗΠΑ.

Η τηλεόραση σίγουρα μειώνει την ικανότητα λόγου στα μικρά παιδιά και αυτό αποτελεί εν δυνάμει απειλή για την εγκεφαλική ανάπτυξή τους, σύμφωνα με την έρευνα, υπό τον καθηγητή παιδιατρικής του πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον Δημήτρη Χρηστάκη, η οποία δημοσιεύτηκε στο ιατρικό περιοδικό «Archives of Pediatrics an Adolescent Medicine».

Η μελέτη – που αφορούσε παιδιά δύο μηνών έως τεσσάρων ετών – διαπίστωσε ότι για κάθε ώρα που η τηλεόραση μένει ανοικτή, με ανοικτό τον ήχο της, σε ένα σπίτι με μικρά παιδιά, αυτά ακούνε 500 έως 1.000 λέξεις λιγότερες από τους ενήλικες (γονείς κ.α. ).

H συνεχής έκθεση στην τηλεόραση μπορεί να εξηγήσει τις καθυστερήσεις των παιδιών και σε άλλους τομείς, όπως η προσοχή και οι γνωσιακές ικανότητες, με δεδομένο ότι η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί το «κλειδί» για την γενικότερη ανάπτυξη του εγκεφάλου στην πρώιμη παιδική ηλικία. Το πείραμα της ομάδας του Χρηστάκη διαπίστωσε ότι η σοβαρή μείωση του λεξιλογίου των παιδιών δεν συμβαίνει μόνο όταν παρακολουθούν τηλεόραση, αλλά και όταν η τηλεόραση είναι απλώς αναμμένη και παίζει στο υπόβαθρο και τα παιδιά δεν την παρακολουθούν αλλά κάθονται κοντά της.

Με δεδομένο ότι πολλά νοικοκυριά σε όλο τον κόσμο έχουν συνεχώς αναμμένη την τηλεόραση από το πρωί (στις ΗΠΑ π.χ. υπολογίζεται ότι αυτό κάνει το 30%), ακόμα και χωρίς κανείς μέσα στο σπίτι να την παρακολουθεί, ο Χρηστάκης εξέπεμπε σήμα κινδύνου για τις επιπτώσεις στην επόμενη γενιά ενηλίκων.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισήμως αποθαρρύνει την παρακολούθηση τηλεόρασης για τα παιδιά κάτω των δύο ετών, με δεδομένο ότι -όπως δήλωσε και ο Χρηστάκης- ο εγκέφαλος του παιδιού τριπλασιάζεται σε μέγεθος κατά τα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του.

–

Στα ακουστικά μουσικής στρέφουν τις υποψίες τους οι ερευνητές από τον Αμερικανικό Ιατρικό Σύλλογο σε μια προσπάθεια να εξηγήσουν την αύξηση των κρουσμάτων ελαφράς βαρηκοίας, που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στους νέους.

Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε 3.000 εφήβους, που εξετάστηκαν από ωτορινολαρυγγολόγο  το διάστημα 1988 – 1994 με σχεδόν 1.800 συνομηλίκους τους, που εξετάστηκαν το διάστημα 2005 – 2006.

Η ανάλυση έδειξε ότι στο μεσοδιάστημα το ποσοστό των εφήβων με απώλεια ακοής εκτινάχθηκε από το 15% σχεδόν στο 20%.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η απώλεια ακοής ήταν ελαφράς μορφής, η οποία ορίζεται ως αδυναμία ακοής ήχων με ένταση16 – 24 decibel, πράγμα που σημαίνει, πως ένας έφηβος με ελαφρά βαρηκοΐα δεν θα μπορούσε να ακούσει το θρόισμα των φύλλων ή μία βρύση που στάζει.

Η απώλεια ακοής αφορά κυρίως τις υψηλές συχνότητες, ένδειξη ότι οφείλεται σε υπέρβολικά δυνατούς ήχους.

Ένας μάλιστα στους πέντε Αμερικανούς εφήβους αντιμετωπίζει πρόβλημα ακοής στις υψηλές συχνότητες, με αποτέλεσμα να ακούν καθαρά όλα τα φωνήεντα, μπορεί όμως να χάνουν ορισμένα σύμφωνα.

«Ελπίζουμε να ενθαρρύνουμε τον κόσμο να είναι προσεκτικός», δήλωσε ο Γκάρι Κέραν, επικεφαλής της μελέτης σε νοσοκομείο της Βοστόνης, που συνεργάζεται με το Χάρβαρντ.

Δεν είναι η πρώτη φορά που επισημαίνονται οι πιθανοί κίνδυνοι για την υγεία των νεότερων κυρίως ανθρώπων από την κατάχρηση των νέων τεχνολογιών μουσικής ακρόασης. Στις αρχές του περασμένου έτους επιστημονική επιτροπή της Ε.Ε. είχε προβλέψει ότι σημαντικό ποσοστό νέων Ευρωπαίων, έως και 10%, κινδυνεύουν να υποστούν μόνιμες απώλειες της ακοής τους αν συνεχίσουν να ακούνε με υψηλή ένταση του ήχου μουσική από συσκευές mp3 και mp4 για πάνω από μία ώρα την ημέρα κάθε εβδομάδα επί μία πενταετία. Και σημείωνε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα, όπως η εμφάνιση προειδοποιητικών μηνυμάτων στις οθόνες των συσκευών ή η ύπαρξη μέγιστου ορίου 85 ντεσιμπέλ στην ένταση του ήχου.