Μποχατζιάρ Ευάγγελος –Λογοθεραπευτής, Irlen Screener Εξειδικευμένος στη δυσλεξία από το κρατικό εκπαιδευτικό συμβούλιο του Ην. Βασιλείου. Εργαστηριακός συνεργάτης ΑΤΕΙ Πάτρας στο τμήμα λογοθεραπείας.
Ας ξεκινήσουμε αυτό το άρθρο αναφέροντας δύο λόγια μόνο για τις μαθησιακές δυσκολίες γιατί πολλές έννοιες στις μέρες μας είναι παρεξηγημένες. Συγκεκριμένα τι είναι, μαθησιακές δυσκολίες, και ποιες είναι αυτές. Οι μαθησιακές δυσκολίες λοιπόν είναι όλες εκείνες οι διαταραχές που εμποδίζουν το άτομο να μάθει.αυτές είναι η δυσπραξία, δυσλεξία, δυσγραφία, διάσπαση προσοχής, υπερκινητικότητα, δυσαριθμία, κεντρική διαταραχή της ακουστικής επεξεργασίας. Αυτό όπως καταλαβαίνουμε γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτό με την εισαγωγή του παιδιού στο σχολείο όπου έρχεται αντιμέτωπο με συνομήλικους και αναπάντεχα μπαίνει στην διαδικασία της σύγκρισης. Ένα παιδί που δεν μπορεί να συμβαδίσει με την ηλικία του, μαθησιακά, παρόλο που δεν υπάρχει νοητική στέρηση είναι αναμενόμενο να παρουσιάζει κάποια διαταραχή. Το σίγουρο είναι ότι μιλάμε για ένα παιδί το οποίο δεν μπορεί να κατακτήσει-γνωρίσει σωστά τον κόσμο γύρω του. Πέρα από τους ορισμούς, η πορεία που αναμφισβήτητα ένα παιδί ακολουθεί για να φτάσει στην γνώση είναι: Αντίληψη – επεξεργασία και τελικά γνώση. Μέχρι τώρα όλοι οι ειδικοί θεωρούν δεδομένο ότι όταν ένα παιδί μένει πίσω σίγουρα το πρόβλημα είναι επεξεργαστικό. Αφορά δηλαδή στην εγκεφαλική επεξεργασία κάθε πληροφορίας που εισάγεται στον εγκέφαλο. Τότε το παιδί μπαίνει σε μια διαδικασία αξιολόγησης και καλείται να βγάλει εις πέρας κάποιες δοκιμασίες για την αξιολόγησή του από τον ειδικό.
Η λύση στη ρίζα του προβλήματος.
Δεν μπορώ να φανταστώ αν έχει περάσει ποτέ από το μυαλό μας όμως, αν το παιδί αντιλαμβάνεται το υλικό μας όπως ακριβώς του το δίνουμε ή μήπως το αντιλαμβάνεται παραμορφωμένο και επεξεργάζεται άλλη πληροφορία από αυτή που του έχουμε δώσει. Τότε τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή και μπορεί αυτή τη στιγμή να μιλάμε για διαγνώσεις που δεν απευθύνονται στο εκάστοτε εξεταζόμενο παιδί, αφού ένα ενδεχόμενο αντιληπτικό πρόβλημα που δεν ελέγχθηκε αλλοιώνει τις απαντήσεις του. Δεν πρόκειται για πρόβλημα όρασης αλλά πρόβλημα οπτικής επεξεργασίας και μιλάμε για διαταραχή που εστιάζεται στη βάση της πυραμίδας που οδηγεί στη γνώση, την αντίληψη, δηλαδή την καταγραφή της πληροφορίας στον εγκέφαλο.
Σύνδρομο Irlen .
Συγκεκριμένα θα μιλήσουμε για το σύνδρομο Ιrlen. Το σύνδρομο ήταν γνωστό παλαιότερα ως scotopic sensitivity syndrom ή σύνδρομο σκοτοψίας. Τα άτομα που πάσχουν από αυτό το σύνδρομο αντιλαμβάνονται τον κόσμο παραμορφωμένο, τους κατακλύζει ένταση που τους οδηγεί σε ένα αίσθημα ανεξήγητης κόπωσης. Πρόκειται για πρόβλημα οπτικής επεξεργασίας που οφείλεται στην ανικανότητα του εγκεφάλου να επεξεργαστεί κάποιες ακτινοβολίες φυσικού φωτός, με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο περισσότερα κέντρα από όσα χρειάζονται, για την επεξεργασία οπτικών ερεθισμάτων, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις Amen Clinics στις ΗΠΑ. Το σύνδρομο είναι κληρονομικό, επηρεάζει το ίδιο άντρες και γυναίκες και αφορά στο 13% του γενικού πληθυσμού και το 46%των ατόμων με δυσλεξία ή γενικότερα μαθησιακών δυσκολιών, σύμφωνα με έρευνα στις amen clinics. Συνήθως συνοδεύεται από φυσικά αίτια όπως, κόπωση, πονοκέφαλοι, νευρικότητα, υπερκινητικότητα, διάσπαση προσοχής, ημικρανίες, ζαλάδες, στομαχόπονοι.
Σύνδρομο Irlen και μαθησιακές δυσκολίες.
Το σύνδρομο επηρεάζει άμεσα την μάθηση. Συγκεκριμένα, την ανάγνωση, την γραφή, την ορθογραφία, την αντιγραφή, την αντίληψη βάθους, τα μαθηματικά, την ανάγνωση μουσικής, την εργασία στον υπολογιστή, την οδήγηση, την επίδοση στα σπορ, την ηρεμία όταν το άτομο βρίσκεται κάτω από φώτα φθορίου, γενικά δηλαδή τη σωστή αντίληψη του περιβάλλοντος κατά την ανάπτυξη του παιδιού και την μετέπειτα ζωή του, ως ενήλικας. Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι πώς θα μπορέσουμε να απαλλαγούμε από τα συμπτώματα και να δώσουμε λύση στο αντιληπτικό κομμάτι των μαθησιακών δυσκολιών του παιδιού μας.
Ριζική λύση των μαθησιακών προβλημάτων.
Αφού λοιπόν πραγματοποιηθεί η ανίχνευση του συνδρόμου από τον αρμόδιο, ειδικά εκπαιδευμένο θεραπευτή πάνω στην μέθοδο Ιrlen, τότε γίνεται η επιλογή του κατάλληλου χρωματικού φίλτρου (επικάλυμμα ή φακός), οπότε τα άμεσα και έμμεσα συμπτώματα του συνδρόμου σταματούν άμεσα και το άτομο μπορεί να αντιληφθεί σωστά τον κόσμο γύρω του. Συνεπώς επανέρχεται στον
οργανισμό ψυχική ηρεμία ,ορμονική ισορροπία, αφού σταματά η έκκριση κορτιζόλης, σεροτονίνης, ντοπαμίνης, ορμόνες που εκκρίνονται κατά την διάρκεια της έντασης που βιώνει το άτομο. Επόμενο είναι λοιπόν αρκετά παιδιά να έχουν διαγνωστεί άδικα ότι έχουν μαθησιακές διαταραχές – δυσλεξία, αφού προηγουμένως δεν τους έγινε έλεγχος, αν αντιλαμβάνονται σωστά αυτά που τους παρουσιάζονται προς εξέταση. Το σύνδρομο μπορεί να είναι εξολοκλήρου η αιτία των διαταραχών του παιδιού, η ένα κομμάτι μιας ευρύτερης διαταραχής. Πρέπει να σημειωθεί ότι η μέθοδος Irlen, δεν είναι μέθοδος διδασκαλίας και ούτε αναιρεί την ανάγκη αυτής. Το σίγουρο είναι ότι αποσύρει τα εμπόδια που δυσχεραίνουν την μάθηση.
Η μέθοδος έχει καταπληκτικά και άμεσα αποτελέσματα σε ενήλικους που υποφέρουν από φωτοευαισθησία, ζαλάδες, ημικρανίες, χρόνια κόπωση, συνεχής αλλαγή της διάθεσης, σε παιδιά με αυτισμό για βελτίωση της αντίληψης των εξωτερικών ερεθισμάτων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με άλλες τεχνικές αποκατάστασης σε διάφορες διαταραχές βελτιώνοντας την αποδοτικότητά τους.
Σημάδια που να σας ανησυχούν:
Τα συμπτώματα που εστιάζονται στην ανάγνωση και στη γραφή είναι κυρίως γκριμάτσες, κινήσεις σώματος, αλλαγές της θέσης την ώρα που το παιδί διαβάζει ή γράφει, συχνά επιπόλαια λάθη. Επιπλέον το παιδί είναι πιθανόν να διαβάζει με μισόκλειστα μάτια, να αντιστρέφει την φορά των γραμμάτων, να αυξομειώνει την απόσταση της κεφαλής του από το κείμενο, να διαμαρτύρεται, δυσανασχετεί ότι το κείμενο τον κουράζει και γενικά μιλάμε για παιδιά που κουράζονται εύκολα και γρήγορα. Συχνά, μπορεί να παραπονιούνται για πονοκεφάλους, στομαχόπονους, ναυτίες, μετά από κάποια ώρα μελέτης ή και κατά την διάρκεια της ημέρας, μολονότι ο γιατρός δεν εντοπίζει κάποιο οργανικό πρόβλημα. Επίσης παρατηρούνται τσούξιμο των ματιών, επαναλαμβανόμενο τρίψιμο τους, μετά από κάποια ώρα μελέτης και συχνά παραπονούνται ότι δεν μπορούν να αντιγράψουν από τον πίνακα .Σε μικρότερες ηλικίες μπορεί να παρατηρούνται προβλήματα προσανατολισμού στο χώρο, υπερκινητικότητα, διάσπαση προσοχής. Επιπλέον τα παιδιά αυτά είναι τα τελευταία που αντιλαμβάνονται τις αλλαγές στο χώρο, δυσκολεύονται στα παζλ.
Ενήλικες – φυσικά αίτια:
Γενικότερα η ευαισθησία στο φως των ατόμων που πάσχουν από το σύνδρομο, εκδηλώνεται με τα παρακάτω συμπτώματα:
Τα άτομα αυτά αντιδρούν σε έντονα φωτισμένες αίθουσες (προτιμούν εργασία σε χαμηλό φωτισμό), ενοχλούνται από τα φώτα φθορίου, μπορεί να κρατούν τα μάτια τους μισόκλειστα σαν να τα θαμπώνει ο ήλιος, ενοχλούνται από τη λάμψη, το φως του ήλιου, τους προβολείς των αυτοκινήτων (νυχτερινή οδήγηση), προτιμούν να βλέπουν ταινίες, εικόνες από την ανάγνωση ενός κειμένου, προτιμούν να ακούν για να μάθουν από το να διαβάσουν, κουράζονται εύκολα, βιώνουν ανεξήγητους πονοκεφάλους ναυτίες, υπερένταση, στρες.
Συνοψίζοντας, η γενική εικόνα των παιδιών που πάσχουν από το σύνδρομο, τα καθιστά απογοητευμένα, θυμωμένα με τις σχολικές προσδοκίες, είναι παιδιά που δυσκολεύονται να βγάλουν εις πέρας τις εργασίες του σχολείου τους για το σπίτι, ζουν συχνά τιμωρημένα, χορτασμένα από την αποδοκιμασία του δασκάλου, του γονέα και τελικά ίσως με δυσκολία καταφέρνουν να κάνουν διαπροσωπικές σχέσεις. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για παιδιά που έχουν ανάγκη περισσότερο από κάθε άλλον, κάποιον να τα καταλάβει πραγματικά και να τους δώσει ουσιαστική λύση, βγάζοντάς τα από το αδιέξοδο που βιώνουν καθημερινά, κουβαλώντας την ετικέτα κάποιας ή κάποιων μαθησιακών δυσκολιών. Το ερώτημα που τίθεται όμως είναι… Έχουν όντως ανάγκη αυτά τα άτομα από κάποιο ειδικό πρόγραμμα ή απλά την απαλλαγή τους από τις παραμορφώσεις που βιώνουν;
–
