paidevo.gr

REUTERS/ALKIS KONSTANTINIDIS

Με αφορμή την πανσέληνο στην καρδιά του καλοκαιριού (12 Αυγούστου), το ΑΠΕ-ΜΠΕ αναδημοσιεύει ένα επίκαιρο άρθρο που είχε γράψει για το Ίδρυμα Ευγενίδου ο αείμνηστος Διονύσης Σιμόπουλος σχετικά με το αυγουστιάτικο φεγγάρι.

Ακολουθεί το κείμενο:

Η καθημερινή παρουσία της Σελήνης στον ουρανό αλλά και η συνεχής αλλαγή της φωτισμένης της μορφής επηρέαζε ανέκαθεν τους ανθρώπους όπως φαίνεται στα τραγούδια, στις προλήψεις και στις δογματικές τους αντιλήψεις. Γιατί παρ’ όλο που η Σελήνη αντανακλά μόνο το 7% του ηλιακού φωτός που πέφτει πάνω στη γεμάτη κοιλώματα επιφάνειά της, είναι αρκετά λαμπερή, ώστε να καλύπτει με το φως της ένα αρκετά μεγάλο μέρος των άστρων της νύχτας. Πολλές μάλιστα παραδόσεις, που κρατάνε από την αρχαία ακόμη εποχή, συνδέουν τη Πανσέληνο του κάθε μήνα με διάφορες αγροτικές εργασίες. Πάρτε για παράδειγμα την Πανσέληνο του Αυγούστου που ακόμη και σήμερα πολλοί την θεωρούν ότι είναι λαμπρότερη και μεγαλύτερη απ’ οποιαδήποτε άλλη Πανσέληνο του χρόνου, κάτι που φυσικά δεν είναι σωστό, αφού πρόκειται απλά για μια οπτική απάτη.

Αυτό που συμβαίνει δηλαδή είναι ότι στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών ο Ήλιος βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της ετήσιας φαινόμενης τροχιάς του στον ουρανό, ενώ αντίθετα η Σελήνη βρίσκεται σχετικά πιο κοντά στον ορίζοντα. Σ’ αυτή τη θέση η Πανσέληνος μπορεί να συγκριθεί με διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που βρίσκονται εκεί, όπως δέντρα, κεραίες και διάφορα κτίσματα. Μ’ αυτόν τον τρόπο ο εγκέφαλος του παρατηρητή παρασύρεται να πιστέψει ότι η Πανσέληνος είναι μεγαλύτερη, ενώ επανειλημμένες μετρήσεις έχουν αποδείξει ότι το μέγεθος της Πανσελήνου δεν διαφέρει καθόλου από ώρα σε ώρα

Υπάρχει φυσικά μετρήσιμη διαφορά του μεγέθους της Σελήνης ανάλογα με το αν βρίσκεται στο περίγειό της ή στο απόγειό της, κάτι που συμβαίνει μια φορά κάθε μήνα. Αυτό όμως δεν έχει σχέση με το πόσο μεγάλη φαίνεται όταν βρίσκεται κοντά στον ορίζοντα, που οφείλεται όπως είπαμε αποκλειστικά και μόνο σε οπτική απάτη.

Υπάρχουν όμως κι άλλοι παρόμοιοι μύθοι που έχουν καλλιεργηθεί στους διάφορους λαούς, μεταξύ των οποίων και η σύνδεση της έξαρσης της «τρέλας» την ημέρα της Πανσελήνου. Απ’ αυτόν τον μύθο άλλωστε προέρχεται και η λέξη «σεληνιασμός» και η σύνδεσή της με την επιληψία. Στατιστικές μελέτες που έγιναν επανειλημμένα και έχουν δημοσιευθεί σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά (όπως το Annals of Emergency Medicine, το Journal of Emergency Nursing, και το Journal of Toxicology and Psychological Report) αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμιά απολύτως σχέση με την συμπεριφορά του ανθρώπου και την Πανσέληνο. Μύθος είναι επίσης και αυτό που ακούγεται ότι την ημέρα της Πανσελήνου γεννιούνται περισσότερα παιδιά ή ότι υπάρχουν περισσότερα ατυχήματα και άλλα παρόμοια. Παρ’ όλα αυτά οι μύθοι αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν και να μπερδεύουν τον κάθε πολίτη χωρίς καμιά απολύτως απόδειξη.

Πάρτε επίσης κι έναν ακόμη μύθο σχετικά με τον χρωματισμό της Πανσελήνου που ορισμένοι τον θέλουν μερικές φορές να είναι «μπλε». Κάτω από ορισμένες συνθήκες πράγματι υπάρχουν περιπτώσεις που η χροιά της Σελήνης παίρνει ένα γαλαζωπό χρώμα (αντί του κανονικού της γκρίζου), όταν στην ατμόσφαιρα υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση σκόνης από κάποια πρόσφατη και μεγάλη έκρηξη ηφαιστείου, όπως συνέβη για παράδειγμα με την έκρηξη του ηφαίστειου Κρακατόα το 1883. Το φαινόμενο αυτό είναι τόσο σπάνιο, ώστε έμεινε στα χρονικά ως έκφραση ενδεικτική της έννοιας του «σχεδόν ποτέ».

Μ’ αυτή λοιπόν την έννοια χρησιμοποιείται και η φράση «Μπλε Σελήνη» για να χαρακτηρίσει την ύπαρξη δύο πανσελήνων σ’ έναν μήνα, η δεύτερη δηλαδή Πανσέληνος σ’ ένα μήνα ονομάζεται «Μπλε Σελήνη» παρ’ όλο που ένα τέτοιο φαινόμενο, αν και ασυνήθιστο (αφού η περίοδος από την μια Πανσέληνο έως την επόμενη φτάνει τις 29,5 περίπου ημέρες και για την ακρίβεια 29,53059 ημέρες), δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιο. Ο Φεβρουάριος φυσικά, που έχει μόνο 28 ή 29 ημέρες, είναι αδύνατον να περιλάβει ποτέ μια «Μπλε Σελήνη», ενώ κατά μέσον όρο ένας μήνας με δύο Πανσελήνους συμβαίνει μια φορά κάθε 2,5 περίπου χρόνια (και για την ακρίβεια κάθε 2,72 χρόνια), κάτι που φυσικά δεν μπορεί να θεωρηθεί ιδιαίτερα σπάνιο. Συνολικά στα επόμενα 40 χρόνια θα έχουμε 17 μήνες που θα περιλαμβάνουν δύο Πανσελήνους τον ίδιο μήνα.

Είναι πάντως γεγονός ότι η παρουσία της Σελήνης στον νυχτερινό ουρανό πραγματικά δεν έχει αντίζηλο, γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο που η μυθολογία είναι γεμάτη με τις ιστορίες της που πολλές την ταύτιζαν με την θεά Άρτεμη. Όταν πρόβαλλε στον ουρανό το χαριτωμένο της πρόσωπο με την ασημένια ανταύγεια, η ομορφιά της έκανε τα άστρα να ωχριούν, ενώ η φαντασία των αρχαίων παρομοίαζε τις ακτίνες της Σελήνης με τα γρήγορα και μυτερά βέλη της Αρτέμιδος. Η αγνή πανέμορφη παρθένα, η κυνηγός θεά, ήταν για τον Όμηρο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Στη Σελήνη απέδιδαν επίσης τη νυχτερινή δροσιά και τις βροχές, γι’ αυτό ονόμαζαν την Άρτεμη «Ποτάμια» και την λάτρευαν κοντά σε πηγές και λίμνες όπου πίστευαν ότι λούζονταν μαζί με τις Νύμφες μακριά από τα βέβηλα βλέμματα των ανδρών.

Σύμφωνα επίσης με την ελληνική μυθολογία η Σελήνη ήταν κόρη των Τιτάνων Υπερίωνα και Θείας, αδελφή του Ήλιου και της Ιούς, και μητέρα του Ωρίωνα με πατέρα τον Ήλιο. Όπως ο Ήλιος έτσι και η Σελήνη είχε το δικό της άρμα που το έσερναν βόδια ή άλογα ή και ελάφια, ενώ αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στην Κλασσική κυρίως εποχή η λατρεία της Σελήνης είχε ατονήσει, γιατί πίστευαν ότι η λατρεία των ουράνιων σωμάτων ήταν γνώρισμα των βαρβάρων.

Από την αρχαιότητα ακόμη στο ορατό αυτό πρόσωπο της Σελήνης διακρίνονταν διάφορες μορφές και σχήματα που κυριολεκτικά γοήτευαν τους ανθρώπους της Γης επί χιλιάδες χρόνια. Μερικοί πίστευαν ότι ήταν ένα κουνέλι. Άλλοι πάλι ότι ήταν βάτραχος. Ενώ οι περισσότεροι έλεγαν ότι μπορούσαν να διακρίνουν ένα ανθρώπινο πρόσωπο: έναν άνθρωπο στη Σελήνη. Στις σκανδιναβικές χώρες έβλεπαν δύο παιδιά να μεταφέρουν ανάμεσά τους έναν κουβά νερό, ενώ στη Γροιλανδία απαγόρευαν στις νέες κοπέλες να κοιτάζουν την Πανσέληνο γιατί πίστευαν ότι θα έμεναν έγκυοι.

Φυσικά πολλοί από τους κλασικούς Έλληνες φιλοσόφους είχαν αντιληφθεί από νωρίς ότι ο διαφορετικός φωτισμός των περιοχών της Σελήνης οφειλόταν στις ανωμαλίες του εδάφους της. Ο Θαλής ο Μιλήσιος, για παράδειγμα, πίστευε ότι ο δορυφόρος μας ήταν φτιαγμένος από τα ίδια υλικά που είναι φτιαγμένη και η Γη, ενώ ο Δημόκριτος υποστήριζε ότι οι διαφορές του φωτισμού της οφείλονταν στην ύπαρξη βουνών και κοιλάδων. Κι έτσι από την κλασική ακόμη εποχή, οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι μπόρεσαν να διαλευκάνουν αρκετά από τα μυστήρια της Σελήνης, ανάμεσα στα οποία ήταν και ο μηχανισμός των φάσεών της.

Οι αρχαίοι φιλόσοφοι είχαν κατανοήσει δηλαδή ότι το φως της Σελήνης δεν ήταν παρά η αντανάκλαση των ακτίνων του Ήλιου στην επιφάνειά της. Επειδή όμως το φως του Ήλιου φωτίζει καθημερινά διαφορετικές περιοχές της πλευράς της που είναι στραμμένη προς τη Γη, βλέπουμε τη Σελήνη να αλλάζει μορφή συνεχώς ανάλογα με το πώς φαίνεται από τη Γη. Έτσι όταν η Σελήνη βρίσκεται στην ίδια κατεύθυνση με τον Ήλιο, στρέφει προς εμάς το μη φωτιζόμενο ημισφαίριό της, οπότε λέμε ότι έχουμε Νέα Σελήνη ή Νουμηνία. Με την πάροδο των ημερών η Σελήνη μετατοπίζεται στην τροχιά της και έτσι από τη Γη αρχίζουμε να βλέπουμε όλο και μεγαλύτερο μέρος του φωτιζόμενου ημισφαιρίου της.

Όταν η αποχή της από τον Ήλιο είναι 90 μοίρες, φαίνεται να είναι φωτισμένη κατά το 1/2, και η φάση αυτή ονομάζεται πρώτο τέταρτο. Η κίνηση της Σελήνης γύρω από τη Γη συνεχίζεται μέχρις ότου βρίσκεται σε αντίθεση προς τη θέση του Ήλιου, βρίσκεται δηλαδή απέναντι από τον Ήλιο με την Γη στη μέση, οπότε εμείς βλέπουμε από τη Γη ολόκληρο το φωτιζόμενο ημισφαίριό της και λέμε ότι έχουμε Πανσέληνο. Τότε η Σελήνη ανατέλλει όταν ο Ήλιος δύει. Ο χρόνος όμως κυλάει και η Σελήνη συνεχίζει την κίνησή της μέχρις ότου βρεθεί στη φάση του τελευταίου τέταρτου. Τέλος, η Σελήνη ξανάρχεται σε σύνοδο με τον Ήλιο, οπότε έχουμε και πάλι Νουμηνία ή Νέα Σελήνη.

Από τη μια σύνοδο ως την επομένη, για τη συμπλήρωση δηλαδή όλων των φάσεων της Σελήνης, χρειάζονται περίπου 29,5 ημέρες, και για την ακρίβεια 29 ημέρες 12 ώρες, 44 λεπτά και 2,86 δευτερόλεπτα. Ο χρόνος αυτός ονομάζεται συνοδικός μήνας και είναι η χρονική περίοδος μεταξύ δύο διαδοχικών πανσελήνων ή δύο διαδοχικών φάσεων Νέας Σελήνης, από την οποία γεννήθηκε ο ημερολογιακός μας μήνας. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που τα πρώτα ημερολόγια βασίζονταν σε έναν κύκλο σεληνιακών μηνών.

Υπάρχει όμως και ένας άλλος «μήνας» που ονομάζεται «αστρικός μήνας», και είναι ο πραγματικός χρόνος μιας πλήρους περιφοράς της Σελήνης γύρω από τη Γη, αφού μετράει την χρονική περίοδο μεταξύ δύο διαδοχικών περασμάτων της Σελήνης μπροστά από ένα δεδομένο άστρο. Η κίνηση αυτή γίνεται εμφανής καθώς η θέση της Σελήνης ανάμεσα στα άστρα αλλάζει από νύχτα σε νύχτα. Ο χρόνος αυτός είναι περίπου 27 ημέρες, και για την ακρίβεια 27 ημέρες 7 ώρες, 43 λεπτά και 11,5 δευτερόλεπτα.

Η αιτία της μεγαλύτερης διάρκειας του συνοδικού μήνα σε σχέση με τον αστρικό μήνα είναι αρκετά απλή: Κατά τη διάρκεια ενός μήνα, το ντουέτο Γη και Σελήνη έχει διασχίσει μια αρκετά μεγάλη απόσταση γύρω από τον Ήλιο. Έτσι όταν η Σελήνη έχει ολοκληρώσει μία πλήρη περιφορά της γύρω από τη Γη, πρέπει να ταξιδέψει επιπλέον πάνω από δύο ακόμη ημέρες για να ξαναγυρίσει στην ίδια γραμμική σχέση που είχε με την Γη και τον Ήλιο, ώστε να δημιουργηθούν οι ίδιες πάλι προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για να έχει την ίδια φάση με αυτή με την οποία άρχισε την τροχιά της γύρω από τη Γη.

(Πηγή: naftemporiki.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Σχεδόν 4.000 Μπιγκλ αναζητούν νέo σπίτι έπειτα από μια από τις μεγαλύτερες προσπάθειες διάσωσης σκύλων που έχουν γίνει ποτέ στις ΗΠΑ.

φωτογραφία αρχείου
Mike Simons/Tulsa World via AP

Τα σκυλιά εκτρέφονταν σε μια εγκατάσταση στη Βιρτζίνια που στη συνέχεια τα πούλησε σε εργαστήρια για πειράματα φαρμάκων.

Αλλά, όπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC, η εταιρεία έχει πλέον κλείσει λόγω παραβιάσεων των δικαιωμάτων των ζώων – και φιλοζωικές οργανώσεις έχουν μια αποστολή να βρουν νέα στέγη για τα σκυλιά.

«Τέσσερις χιλιάδες είναι ένας μεγάλος αριθμός», δήλωσε η επικεφαλής της Humane Society, Kitty Block.
«Και θα χρειαστούν 60 ημέρες για να βγάλουμε όλα αυτά τα ζώα και να συνεργαστούμε με τους συνεργάτες μας στο καταφύγιο και τις ομάδες διάσωσης σε όλη τη χώρα, για να φέρουμε τελικά αυτά τα σκυλιά σε σπίτια με αγάπη», είπε στο Reuters.

Η μονάδα αναπαραγωγής στο Κάμπερλαντ, που ανήκει στην εταιρεία Envigo RMS, μηνύθηκε τον Μάιο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, το οποίο την κατηγόρησε για πολλαπλές πράξεις σκληρότητας κατά των ζώων.

Οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι ορισμένα σκυλιά σκοτώθηκαν αντί να λάβουν κτηνιατρική φροντίδα για καταστάσεις που θα μπορούσαν εύκολα να αντιμετωπιστούν. Ταΐζονταν επίσης με τροφές που περιείχαν σκουλήκια, μούχλα και κόπρανα, ενώ ορισμένες θηλάζουσες μητέρες αρνήθηκαν να φάνε.

Σε μια άλλη περίπτωση, 25 κουτάβια πέθαναν από την έκθεση στο κρύο.

Μετά τη μήνυση, η εταιρεία αρνήθηκε τους ισχυρισμούς αλλά ανακοίνωσε ότι κλείνει αυτή την εγκατάσταση και στέλνει τα σκυλιά στη φιλοζωική οργάνωση για τα δικαιώματα των ζώων Humane Society, ανέφερε το CBS News.

Τα Μπιγκλ (λαγωνικά) υποβάλλονται τώρα σε ιατρικές εξετάσεις και εμβολιασμούς προτού διατεθούν για υιοθεσία.

Ο γερουσιαστής της πολιτείας της Βιρτζίνια, Μπιλ Στάνλεϊ, είπε στο Reuters ότι η διάσωση ήταν το αποτέλεσμα μιας πολυετούς μάχης.

«Μπορώ να βεβαιώσω πόσο σπουδαίοι είναι αυτοί οι σκύλοι γιατί έχω δύο από αυτούς», είπε στο Reuters. «Αγόρασα δύο από αυτά τα λαγωνικά Envigo το 2020 και το 2021… Αυτά τα λαγωνικά τα αγόρασα γιατί δεν ήθελα να πειραματιστούν πάνω τους. Και τώρα ξέρω ότι τα αδέρφια και οι αδερφές τους δεν πρόκειται να πειραματιστούν».

Μερικά από τα σκυλιά έχουν ήδη μεταφερθεί στις ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένων 200 που πήγαν στη νότια Καλιφόρνια.
Φιλανθρωπικές οργανώσεις για ανεύρεση στέγης λένε ότι πολλά από τα ζώα παρουσιάζουν σημάδια τραύματος και μερικά από τα κουτάβια δεν είχαν κρατηθεί ποτέ αγκαλιά και δεν ήξεραν πώς να παίξουν.

(Πηγή: efsyn.gr)

Συντάκτης: Κώστας Μαυραγάνης

Τι είναι τα PFAS και πόσο έχουν εξαπλωθεί στον πλανήτη

WESTEND61 VIA GETTY IMAGES

Η εξάπλωση επικίνδυνων χημικών ανά τον κόσμο είναι τόσο μεγάλη που τα επίπεδά τους στο νερό της βροχής είναι τέτοια που καθιστούν μη ασφαλή την πόση του παντού στον πλανήτη, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του ETH Zurich.

Τα αποκαλούμενα PFAS (υπερφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες) είναι τεχνητά επικίνδυνα χημικά που έχουν εξαπλωθεί παγκοσμίως στην ατμόσφαιρα, και ως εκ τούτου συναντώνται στο νερό της βροχής και στο χιόνι ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Γης. Κατά τα τελευταία 20 χρόνια, η κατάσταση γινόταν όλο και χειρότερη, όσο αποκτώνταν περισσότερες πληροφορίες ως προς την τοξικότητά τους, με αποτέλεσμα την αναθεώρηση (προς τα κάτω) των θεωρούμενων ως ασφαλών επιπέδων/ τιμών.

Σε επιστημονικό άρθρο από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του ETH Zurich προτείνεται να οριστούν νέα όρια. «Έχει υπάρξει μια εντυπωσιακή πτώση στα “guideline values” (κατευθυντήριες τιμές) για τα PFAS στο πόσιμο νερό τα τελευταία 20 χρόνια. Για παράδειγμα, η κατευθυντήρια τιμή για το πόσιμο νερό για μία πολύ γνωστή ουσία στην κατηγορία των PFAS, to καρκινογόνο PFOA (υπερφθορο-οκτανοϊκό οξύ) έχει υποχωρήσει κατά 37,5 εκατ. φορές στις ΗΠΑ» είπε ο Ίαν Κάζινς, lead author της έρευνας και καθηγητής στο Τμήμα Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης. «Με βάση τις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες των ΗΠΑ για το PFOA στο πόσιμο νερό, το νερό της βροχής οπουδήποτε θα κρινόταν μη ασφαλές για κατάποση. Αν και στον βιομηχανικό κόσμο δεν πίνουμε συχνά βρόχινο νερό, πολλοί άνθρωποι ανά τον κόσμο το θεωρούν ασφαλές για πόση και παρέχει μεγάλο μέρος των πόρων πόσιμου νερού μας» συνέχισε ο Κάζινς.

Η ομάδα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης πραγματοποίησε έρευνες στο εργαστήριο και επί του πεδίου ως προς την ατμοσφαιρική παρουσία και μεταφορά PFAS για την περασμένη δεκαετία. Όπως σημειώνουν, τα επίπεδα κάποιων επιβλαβών PFAS στην ατμόσφαιρα δεν παρουσιάζουν κάποια αξιοσημείωτη μείωση παρά την απόσυρσή τους από τον κύριο κατασκευαστή (3Μ) ήδη από δύο δεκαετίες πριν. Τα PFAS είναι γνωστό πως είναι ιδιαίτερα «επίμονα», μα η συνεχιζόμενη παρουσία τους στην ατμόσφαιρα οφείλεται επίσης στις ιδιότητές τους και τις φυσικές διαδικασίες που συνεχώς επαναφέρουν τα PFAS πίσω στην ατμόσφαιρα από το περιβάλλον της επιφάνειας. Μία σημαντική φυσική κυκλική διαδικασία για τα PFAS είναι η μεταφορά από το νερό της θάλασσας στον αέρα μέσω αερολυμάτων από τον αφρό της θάλασσας.

«Η ακραία επιμονή και συνεχής παγκόσμια κυκλική πορεία συγκεκριμένων PFAS θα οδηγήσει στη συνεχιζόμενη υπέρβαση των προαναφερθέντων κατευθυντηρίων» είπε ο καθηγητής Μάρτιν Σέρινγκερ, ένας εκ των συντελεστών της έρευνας από το ETH Zurich στην Ελβετία και το RECETOX στην Τσεχία.

«Οπότε τώρα, λόγω της παγκόσμιας εξάπλωσης των PFAS, τα περιβαλλοντικά μέσα παντού θα υπερβαίνουν τις κατευθυντήριες περιβαλλοντικής ποιότητας που προορίζονται για την προστασία της ανθρώπινης υγείας, και μπορούμε να κάνουμε πολύ λίγα για να μειώσουμε τη μόλυνση με PFAS. Με άλλα λόγια, έχει νόημα να ορίσουμε ένα πλανητικό όριο ειδικά για τα PFAS και, όπως συμπεραίνουμε στο άρθρο μας, το όριο αυτό έχει ήδη ξεπεραστεί» είπε ο Σέρινγκερ.

Όλα τα PFAS, όπως προαναφέρθηκε, είναι εξαιρετικά «επίμονα» στο περιβάλλον (ή διασπώνται σε εξαιρετικά «επίμονα» PFAS), κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να τους δοθεί ο χαρακτηρισμός «παντοτινά χημικά». Έχουν συσχετιστεί με ένα μεγάλο εύρος σοβαρών κινδύνων για την υγεία, μεταξύ των οποίων καρκίνος, προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς σε παιδιά, μειωμένη γονιμότητα, επιπλοκές σε εγκυμοσύνες, αυξημένη χοληστερόλη, προβλήματα του ανοσοποιητικού κ.α.

(Πηγή: huffingtonpost.gr)

Shutterstoc

Ήταν περίπου δύο η ώρα τη νύχτα. Μια κατοικημένη περιοχή στο χωριό Βίλνις, κοντά στην Ουτρέχτη πλημμύρισε. 1500 άνθρωποι χρειάστηκε να απομακρυνθούν επειδή τα σπίτια τους πλημμύρισαν. Ένα παλιό ανάχωμα, μήκους περίπου 60 μέτρων υποχώρησε. Και όλα αυτά εν μέσω καλοκαιριού, στις 26 Αυγούστου 2003, όχι σε κάποια χειμωνιάτικη καταιγίδα. Ήταν και τότε βέβαια ένα πολύ ξηρό καλοκαίρι. Και γρήγορα έγινε σαφές στους κατασκευαστές ότι το ανάχωμα είχε πραγματικά στεγνώσει εντελώς, είχε χάσει τη σφιχτή του μάζα και δεν ήταν πλέον εφικτό να αντέξει την πίεση από το νερό του ποταμού. Πολλές εκατοντάδες χιλιόμετρα αναχώματος στην Ολλανδία έχουν κατασκευαστεί από τύρφη, η οποία σε γενικές γραμμές συμπεριφέρεται όπως ένα… σφουγγάρι: Εάν στεγνώσει εντελώς, γίνεται ελαφριά και πορώδης.

Το φετινό, καυτό καλοκαίρι δεν έχει σημειωθεί ακόμη κάποιο ανάλογο περιστατικό στα ολλανδικά αναχώματα. Παρόλα αυτά οι ολλανδικές αρχές έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την ξηρασία στη χώρα. Αυτό περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και αυξημένους ελέγχους. «Η ξηρασία προκαλεί ρωγμές και αυτές ενδεχομένως να απειλούν την σταθερότητα αναχωμάτων και φραγμάτων», τονίζει ο Άργιαν Γκούσεν, από την επιτροπή διαχείρισης υδάτων της επαρχίας Ζέλαντ, στη νότια Ολλανδία. Τα φράγματα και αναχώματα που βρίσκονται δίπλα στη θάλασσα δεν είναι κατασκευασμένα από τύρφη, αλλά από χώμα και πηλό και κατά συνέπεια δεν είναι τόσο εύθραυστα, όσο τα άλλα.

Αυξημένοι έλεγχοι και… πότισμα η λύση;

Μικρότερα αναχώματα από τύρφη, τα οποία έχουν κατασκευαστεί κυρίως στην ενδοχώρα και κατά μήκος καναλιών και ποταμών, αρδεύονται μέσω ειδικών πλοίων. Αυτά αντλούν νερό από τα κανάλια, «ποτίζοντάς» τα. Τα έργα στον συγκεκριμένο τομέα αυξήθηκαν, καθώς η Ολλανδία έχει ήδη σημειώσει φαινόμενα ξηρασίας τα προηγούμενα έτη: το 2018, το 2019 και το 2020. Όλα αυτά τα χρόνια, οι βροχές ήταν πάρα πολύ λίγες και δεν επαρκούσαν για να διατηρήσουν την υγρασία των έργων, αναπληρώντας ταυτόχρονα και τα υπόγεια ύδατα πλήρως.

Ως συνέπεια, οι αγρότες στην Ολλανδία δεν επιτρέπεται πλέον να χρησιμοποιούν νερό από κανάλια και ποτάμια για την άρδευση των χωραφιών τους. Οι συγκομιδές που θα σημειώσει η Ολλανδία, ο παγκόσμιος πρωταθλητής στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων θα είναι μάλλον χειρότερες τη φετινή χρονιά. Αυτός τουλάχιστον είναι ο μεγάλος φόβος των αγροτικών ενώσεων, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε αντιπαράθεση με την ολλανδική κυβέρνηση, εξαιτίας του επικείμενου περιορισμού φυτοφαρμάκων που θέλει να επιβάλλει.

Εδώ και χρόνια, οργανώσεις που ασχολούνται με τη διαχείριση των υδάτων παρατηρούν ότι το σύστημα ύδρευσης της Ολλανδίας σιγά-σιγά φαίνεται να στεγνώνει και οι βροχοπτώσεις δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν τα κενά. Η χώρα βασίζεται μέχρι τώρα στις τακτικές βροχοπτώσεις. Υπόγεια αποθήκευση νερού σε σπήλαια ή σε τεράστιες δεξαμενές δεν υπάρχει. Αυτό βέβαια ενδέχεται στο μέλλον να αλλάξει. Υπάρχουν άλλωστε ήδη πολυάριθμες προτάσεις σε επιστημονικές μελέτες οργανισμών διαχείρισης υδάτων. Και όπως υποστηρίζουν, είτε θα πρέπει να κατασκευαστούν υπόγειες δεξαμενές, στις οποίες θα μπορεί να αποθηκευτεί το νερό της βροχής, είτε θα πρέπει να κατασκευαστούν φράγματα στους παραποτάμους του Ρήνου, ο οποίος εκβάλλει από τη Γερμανία στη Βόρεια Θάλασσα, στο Ρότερνταμ. Ωστόσο και αυτό το εγχείρημα, εξεύρεσης χώρου για μία τέτοια δεξαμενή στην πυκνοκατοικημένη Ολλανδία δεν φαντάζει εύκολο για την ώρα…

(Πηγή: naftemporiki.gr )

REUTERS/GUGLIELMO MANGIAPANE

Το 60% της γης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, μια περιοχή δηλαδή που είναι μεγαλύτερη από την Αλάσκα και το Τέξας μαζί, κινδυνεύει να πληγεί από ξηρασία, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ξηρασίας.

Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε δεδομένα από μια περίοδο διάρκειας 10 ημερών κοντά στα τέλη Ιουλίου. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο, για το 45% της γης υπάρχουν «προειδοποιήσεις» για ξηρασία, που σημαίνει ότι υπάρχει έλλειμμα υγρασίας στο έδαφος, ενώ το 15% βρίσκεται κάτω από το πιο αυστηρό επίπεδο «συναγερμού», όπου η βλάστηση είναι πιεσμένη.

Τα στοιχεία συνέπεσαν με μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα από την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus, η οποία ανέφερε ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης έζησε έναν ξηρότερο από τον μέσο όρο Ιούλιο, με αρκετά τοπικά ρεκόρ που καταρρίφθηκαν στα δυτικά για χαμηλές βροχοπτώσεις και ξηρασία να σημειώνεται σε αρκετές περιοχές στη νοτιοδυτική και νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτές οι συνθήκες διευκολύνουν την εξάπλωση και την ένταση των δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με την έκθεση.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Ο Διονύσης Σιμόπουλος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 79 ετών, κάνοντας τον κόσμο της επιστήμης πιο φτωχό.

Μεγάλη είναι η απώλεια του Διονύση Σιμόπουλου για τον επιστημονικό κόσμο στην Ελλάδα. Ο σπουδαίος αστροφυσικός και επίτιμος διευθυντής του Ευγενίδειου Πλανηταρίου έφυγε από τη ζωή, ωστόσο άφησε πίσω μεγάλη κληρονομιά. Ήταν ο δάσκαλος που έφερε τους Έλληνες πιο κοντά στα άστρα.

Άλλωστε, σε μια από τις συνεντεύξεις που είχε παραχωρήσει στα «Νέα» και την Κατερίνα Ροββά (τον Φεβρουάριο του 2021), ο καθηγητής υπογράμμιζε την ανάγκη εκλαΐκευσης της επιστήμης από τους ειδικούς. Μάλιστα, τη θεωρούσε υποχρέωσή τους. Θυμηθείτε ή διαβάστε για πρώτη φορά τι έλεγε τότε ο κορυφαίος αστροφυσικός που έφυγε από τη ζωή εξαιτίας του καρκίνου.

Διονύσης Σιμόπουλος: «Χρειαζόμαστε καινούργια μοντέλα, νέα πρότυπα»

Eνα πρωινό του περασμένου Ιανουαρίου, όταν τα κρούσματα του κοροναϊού αυξάνονταν δραματικά και το «σκοτάδι» απλωνόταν τριγύρω, διάβαζα στη σελίδα του στο Facebook: «Ερχεται το Σαββατοκύριακο που το πανέμορφο δίστιχο του Γεώργιου Δροσίνη θα μας υπενθυμίσει και πάλι ότι «και στης ζωής τους πιο βαρείς χειμώνες, αλκυονίδες μέρες καρτερούν»».

Στο ίδιο πνεύμα έγινε και η συνέντευξή μας. Με άξονα την επικούρεια φιλοσοφία που ενστερνίστηκε από την εφηβική του ηλικία, ο Διονύσης Σιμόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους έλληνες αστροφυσικούς, βαδίζει προς τα 78 του χρόνια γεμάτος ελπίδα για τη ζωή. «Οταν έμαθα για την ασθένειά μου στο πάγκρεας και μου είπαν ότι έχω έξι μήνες ζωή, το θεώρησα μεγάλο κέρδος γιατί πίστευα προηγουμένως ότι μου απέμεναν μερικές μόνο ημέρες.

Εκτοτε έχουν περάσει 27 μήνες κι εγώ ακόμη ζω και ελπίζω», λέει. Τα λόγια του αποπνέουν αισιοδοξία· αλλά και ένα αίσθημα πληρότητας. Εχει, άλλωστε, κατορθώσει αυτό που ελάχιστοι κατάφεραν: μπήκε στα σπίτια μας, προσέγγισε με τρυφερότητα ένα ανεξοικείωτο κοινό και το μύησε στα πιο δυσερμήνευτα μυστικά του Σύμπαντος. Αναμφισβήτητα είναι ο θεμελιωτής της εκλαΐκευσης του επιστημονικού λόγου στην Ελλάδα, εκείνος που κατάφερε να μετατρέψει σε «παραμύθι» την ιστορία της ανθρώπινης περιπέτειας στο Διάστημα. Και να τη μεταλαμπαδεύσει σε μας.

«Θα το ξαναέκανα»

Το πέτυχε φτάνοντας στην Ελλάδα το 1973, έπειτα από πολυετείς σπουδές στις ΗΠΑ και έχοντας μια σημαντική καριέρα ως διευθυντής στο Πλανητάριο της Λουιζιάνα, ένα από τα δέκα μεγαλύτερα Πλανητάρια της Αμερικής. Τα εγκατέλειψε όλα χωρίς δεύτερη σκέψη και ήρθε για να αναλάβει τη διεύθυνση του Ευγενίδειου Πλανηταρίου.

«Θα το ξαναέκανα», λέει σήμερα. Παρέμεινε στην ίδια θέση επί 40 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων, χάρη στην καινοτόμο προσέγγισή του, το Πλανητάριο υποδέχτηκε περίπου 10 εκατομμύρια επισκέπτες. «Οταν ανέλαβα τα καθήκοντά μου τον Απρίλιο του 1973, ξεκινήσαμε αρχικά με την εισαγωγή κάποιων καινοτομιών στη μουσική, καλλιτεχνική και σκηνοθετική επένδυση των παραστάσεων. Συγχρόνως, χάρη στο προσωπικό ενδιαφέρον της Μαριάνθης Σίμου που διέθετε τα αναγκαία κεφάλαια, ανακαινίστηκε ο οπτικοακουστικός εξοπλισμός με προβολείς ειδικών εφέ που αναπαριστούσαν δεκάδες αστρονομικά φαινόμενα, χάρη στα οποία οι παραστάσεις μας γίνονταν όλο και πιο θεαματικές, με αποτέλεσμα την εντυπωσιακή αύξηση των θεατών.

Ετσι, δημιουργήθηκαν δεκάδες νέες παραστάσεις, ενώ το Πλανητάριο απευθυνόταν πλέον σε όλες τις ηλικίες και σε όλα τα μορφωτικά επίπεδα, από 5 έως 105 ετών! Μια πενταετία αργότερα, το 1978, οι επισκέπτες του Πλανηταρίου είχαν τετραπλασιαστεί, αριθμός ο οποίος με βάση τις θέσεις και τις παραστάσεις που διέθετε τότε το Πλανητάριο ήταν, εκ των πραγμάτων, αξεπέραστος».

«Η εκλαΐκευση είναι καθήκον των ειδικών»

Αυτό για το οποίο αγαπήθηκε, όμως, από τον κόσμο δεν ήταν πάντα αυτονόητο. «Δυστυχώς τα πρώτα χρόνια της επιστροφής μου στην Ελλάδα πολλοί συνάδελφοί μου έλεγαν ότι με την εκλαΐκευση «εκχυδαΐζω την επιστήμη». Αλλά εγώ εκεί, απτόητος, επέμενα. Γιατί ό,τι κι αν έκανα το έκανα επειδή αυτό ήταν η δουλειά μου και γιατί ύστερα από μισό αιώνα ασχολίας με την εκλαΐκευση της επιστήμης θεωρώ φυσικό επακόλουθο να θέλω να είμαι όσο καλύτερος δάσκαλος αυτού που διακονώ. Ολοι μας στο Ευγενίδειο Πλανητάριο έχουμε κάνει πολύ πετυχημένα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Είναι καθήκον των ειδικών να μεταδίδουν αυτά που ξέρουν στους μη ειδικούς με έναν απλό και κατανοητό τρόπο σε καθημερινή βάση», εξηγεί και συνεχίζει: «Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος που, σήμερα, ακόμη και οι πιο πετυχημένοι επιστήμονες θεωρούν τιμή τους να ασχολούνται με τη διάχυση της επιστήμης. Κι όχι μόνο αυτοί, αλλά και νεότεροι συνάδελφοι έχουν αδράξει τον δαυλό της σύγχρονης εκλαΐκευσης με τεράστια απήχηση στο YouTube αλλά και στο stand up comedy! Το θεωρώ ιδιαίτερη τιμή όταν αυτοί οι άνθρωποι με αποκαλούν «δάσκαλο»».

Αυτή η σπάνια ικανότητα που τον διακρίνει επιβεβαιώνεται και στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Η μεγάλη περιπέτεια στο Διάστημα – Από τον Ικαρο στις διαστημικές αποικίες»· μια συναρπαστική έκδοση που ταξιδεύει τον αναγνώστη βήμα βήμα στην εξερεύνηση του Διαστήματος, διανθισμένη με σπάνιο φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Διονύση Σιμόπουλου, με λογοτεχνικές αναφορές, κοινωνικά και ιστορικά γεγονότα, από την ανακάλυψη της πυρίτιδας και την ιστορία του Νεύτωνα μέχρι τους πρωτοπόρους της αστρονομίας, από το πρώτο βήμα του ανθρώπου στο φεγγάρι μέχρι τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις που προοιωνίζουν το μέλλον.

«Να δημιουργήσω ένα έντυπο YouTube»

«Κύριος στόχος μου ήταν να καταγράψω αυτήν τη μεγάλη περιπέτεια με εικόνες. Να δημιουργήσω ένα έντυπο YouTube», εξηγεί. «Γιατί θεωρώ πως αυτό που όλοι αποκαλούμε «Σύμπαν» είναι κάτι κατανοήσιμο. Κι αυτό είναι και το πιο παράξενο, όπως έλεγε ο Αϊνστάιν. Ολοι μπορούν να αντιληφθούν τον κόσμο.

Κι αν ορισμένοι δεν το έχουν καταφέρει, δεν φταίνε αυτοί, αλλά εμείς που ασχολούμαστε με τα ζητήματα αυτά. Είτε γιατί δεν είμαστε σε θέση είτε γιατί δεν θέλουμε να μεταδώσουμε τη γνώση και την πληροφορία στους ανθρώπους ώστε να την κατανοήσουν. Θεωρώ ότι είναι υποχρέωσή μας όχι μόνο να δείχνουμε στον κόσμο ότι μπορεί να κατανοήσει το Σύμπαν, αλλά και να το αγαπήσει. Η μετάδοση της πληροφορίας και της γνώσης δεν αφορά έναν ή δύο ανθρώπους, αλλά όλους μας».

Δύο γεγονότα

Από το βιβλίο, η συγγραφή του οποίου διήρκεσε, όπως εξηγεί, 50 ολόκληρα χρόνια, ο Διονύσης Σιμόπουλος ξεχωρίζει δύο γεγονότα: «Το πρώτο συνέβη λίγες μέρες μετά το ορθόδοξο Πάσχα του 1961, καθώς με τους φίλους μου κάναμε τη συνηθισμένη μας βόλτα, σταθήκαμε για να χαζέψουμε τους τίτλους των εφημερίδων που κρέμονταν έξω από ένα βιβλιοπωλείο. Και οι πηχυαίοι τίτλοι τους, που εκείνη την Πέμπτη άξιζαν πράγματι το μέγεθός τους και το οκτάστηλο εύρος τους, μας πληροφορούσαν με λεπτομέρειες για την πρώτη πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν στο Διάστημα που είχε συμβεί την προηγουμένη.

Μην ξεχνάτε ότι την εποχή εκείνη τη λέξη «διαστημόπλοιο» τη βρίσκαμε μόνο στα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας, παρόλο που ακόμη κι αυτά ήταν τότε ακριβοθώρητα. Το δεύτερο γεγονός ήταν η εκτόξευση του «Απόλλων 11″ τον Ιούλιο του 1969», συνεχίζει. «Εκείνη την περίοδο είχα την τύχη να βρίσκομαι στις εγκαταστάσεις της NASA καλύπτοντας το ιστορικό αυτό γεγονός για μια αθηναϊκή εφημερίδα.

Η εκτόξευση του «Απόλλων 11»

Αξέχαστη θα μου μείνει η εκτόξευση του «Απόλλων 11». Οταν ο πανίσχυρος πύραυλος «Saturn V» ξεκίνησε από το Διαστημικό Κέντρο του Ακρωτηρίου Κανάβεραλ στη Φλόριντα για το ταξίδι του προς τη Σελήνη, όλοι οι παρευρισκόμενοι βρισκόμασταν για ασφάλεια σε απόσταση περίπου πέντε χιλιομέτρων. Ετσι, παρόλο που βλέπαμε τις φλόγες του πυραύλου, δεν ακούγαμε τίποτε! Μέχρις ότου, σχεδόν 14 δευτερόλεπτα αργότερα, έφτασε και ο ήχος! Ηταν ένας απερίγραπτος ήχος, που χτυπούσε κυριολεκτικά το στήθος και δεν μπορούσες να καταλάβεις εάν τον άκουγες ή τον αισθανόσουν ή και τα δύο μαζί. Δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ το όλο εκείνο συναίσθημα που δεν μπορεί να αποδώσει επακριβώς οποιαδήποτε λεκτική περιγραφή».

«Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση των αστροναυτών…»

Κι όμως, ο ίδιος δεν μπήκε ποτέ στον πειρασμό να επισκεφτεί το φεγγάρι. «Για να ταξιδέψει κάποιος στο Διάστημα χρειάζεται ορισμένα προσόντα που προσωπικά δεν διαθέτω. Ο Tom Wolfe, αναφερόμενος στους αστροναύτες, είχε γράψει το εξής: «Τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να είναι πρόθυμος να καθίσει πάνω σε ένα τεράστιο βαρελότο, όπως είναι οι πύραυλοι «Ατλας», «Τιτάνας» ή «Κρόνος», και να περιμένει κάποιον να ανάψει το φιτίλι;». Προσωπικά δεν ξέρω, αλλά κι εσείς για προσπαθήστε να βάλετε τον εαυτό σας στη θέση των αστροναυτών καθώς περιμένουν την εκτόξευση του πυραύλου τους!».

Παρ’ όλα αυτά, ήταν εκείνος που έμαθε τη χρήση του… κομπολογιού στον διάσημο αστροναύτη Κάρπεντερ κατά τη διάρκεια μιας στάσης κρουαζιέρας στη Μύκονο και ο άνθρωπος που το 1969, την ιστορική ημέρα της εκτόξευσης του «Απόλλων 11», συνάντησε τα παιδιά του αστροναύτη Μάικλ Κόλινς και συζήτησε μαζί τους για την… παγωτόσκονη που θα τους έφερνε ο πατέρας τους από το Διάστημα.

Πολλά βραβεία

Βραβευμένος πολλάκις από συναδέλφους του στο εξωτερικό, από τη Γαλλική Δημοκρατία, την Ακαδημία Αθηνών και άλλους φορείς, ο Διονύσης Σιμόπουλος επικαλείται – όταν του υπενθυμίζω τις διακρίσεις – τον Jim Peebles «και μια φράση που είπε στην πρώτη του συνέντευξη μετά την ανακοίνωση ότι ήταν ένας από τους ερευνητές που έλαβε το Βραβείο Νομπέλ Φυσικής του 2019: «Δεν πρέπει να κρίνει κάποιος τον εαυτό του από τα βραβεία που έχει πάρει, αλλά από το πόσο καλά τα πήγε στη ζωή του».

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κανείς δεν πρόκειται να πάρει μαζί του τίποτε από όλα αυτά, ούτε διακρίσεις, ούτε χρήματα, ούτε πτυχία, ούτε οτιδήποτε άλλο. Γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, είμαστε καταδικασμένοι να χάσουμε τη μάχη με τον χρόνο. Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, εκείνο που μετράει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στη ζωή είναι η διαδρομή, η πορεία κι ό,τι εκείνη σου προσφέρει, και φυσικά οι ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργούνται στη διάρκεια του ταξιδιού».

«Η πληροφορία και η γνώση είναι δύναμη»

Για έναν επιτυχημένο αστροφυσικό η επιστήμη είναι άραγε μονόδρομος; Για παράδειγμα, διαβάζει ποίηση; «Και βέβαια», απαντά. «Θα έλεγα, μάλιστα, ότι οι αστροφυσικοί είμαστε εξ αντικειμένου ρομαντικοί και ως εκ τούτου η ποίηση μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Προσωπικά, από τα εφηβικά μου ακόμη χρόνια, έχω μια ιδιαίτερη αγάπη για τα ποιήματα του Κώστα Ουράνη και του Κωνσταντίνου Καβάφη, καθώς επίσης και για την Ανθολόγηση του Δημοτικού Τραγουδιού από τον Νικόλαο Πολίτη».

Η ευαισθησία του αντανακλάται και σε κοινωνικά ζητήματα, καθώς προχωρά η συζήτησή μας: «Αυτό που πρέπει να προβληθεί στον κόσμο σήμερα είναι καινούργια μοντέλα, νέα πρότυπα. Δυστυχώς, όλα σχεδόν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και κυρίως η τηλεόραση που έχει σαφώς μεγαλύτερη δύναμη ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά, προβάλλουν ως μοντέλο – πρότυπο το εύκολο χρήμα και το πώς θα μπορούσε κάποιος να γίνει επιτυχημένος μέσα σε ένα βράδυ κερδίζοντας πολλά χρήματα, είτε γίνει τραγουδιστής, είτε ηθοποιός, είτε αθλητής, είτε ό,τι άλλο. Αυτά τα μοντέλα αποτελούν στρέβλωση της πραγματικότητας και των στόχων που θα έπρεπε να έχει μια κοινωνία. Η γνώση και η πληροφορία είναι δύναμη κι αυτό θα πρέπει να προβάλλεται από τα ΜΜΕ».

«Και μου περισσεύουν»

Αλλωστε, «στη Γη μας, στο σπίτι μας, βρίσκονται χωρίς αμφιβολία τα ωραιότερα πράγματα του κόσμου», σημειώνει. «Οπως έλεγε και ο Carl Sagan, πάνω της βρίσκονται όλοι όσοι αγαπάμε, όλοι όσοι γνωρίζουμε, κάθε ανθρώπινο ον που έχει ζήσει μέχρι τώρα, κάθε είδους θρησκεία και ιδεολογία. Και φυσικά μια ατελείωτη λιτανεία διαφορετικών και πανέμορφων γεωλογικών και γεωμορφολογικών τοπίων. Κι όλα αυτά πάνω σ’ αυτήν τη γαλαζόλευκη σφαίρα, πάνω σ’ αυτόν τον απειροελάχιστο κόκκο της άμμου στην απεραντοσύνη του Σύμπαντος. Γι’ αυτό, σε προσωπικό επίπεδο, θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω ότι μου φτάνουν όσα υπάρχουν εδώ πάνω. Και μου περισσεύουν!».

Οσο για το υπόλοιπο Σύμπαν, μπορεί απλώς να βελτιώσει τη ζωή μας στη Γη: «Πάντοτε το Σύμπαν μάς βοηθάει να διαπιστώσουμε πόσο μικροσκοπικά είναι τα καθημερινά μας προβλήματα και πόσο μικροσκοπικοί είμαστε ως άνθρωποι», εξηγεί. «Ταυτόχρονα όμως και πόσο μεγάλοι είμαστε γιατί κατορθώσαμε, παρόλο το απειροελάχιστο μέγεθός μας, να κατανοήσουμε τη μεγαλειότητα αυτού που ονομάζουμε Σύμπαν. Οπως λέει κι ο Ελύτης, να κατανοήσουμε «αυτόν τον κόσμο τον μικρό, τον μέγα»!».

(Πηγή: in.gr)

Παρόλο που η μέρα συμβατικά ορίζεται ότι έχει 24 ώρες, στην πραγματικότητα η διάρκεια του «24ώρου» ποικίλλει, ανάλογα με το πόσο χρόνο χρειάζεται η Γη για να κάνει μια πλήρη περιστροφή

Η διάρκεια της μέρας στον πλανήτη μας ξαφνικά φαίνεται να γίνεται μεγαλύτερη, όπως δείχνουν τα ατομικά ρολόγια ακριβείας και οι αστρονομικές παρατηρήσεις, αλλά οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη βέβαιοι γιατί συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Η αύξηση της μέρας, έστω και ανεπαίσθητα, κατά κλάσματα του δευτερολέπτου, μπορεί μελλοντικά να έχει, μεταξύ άλλων, επιπτώσεις στην τήρηση του χρόνου, σε συστήματα πλοήγησης όπως το GPS και σε άλλες τεχνολογίες.

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες η περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της -που καθορίζει πόσο διαρκεί η μέρα- είχε επιταχυνθεί, κάτι που έκανε τις μέρες μικρότερες σε διάρκεια. Έτσι φέτος τον Ιούνιο καταγράφηκε ρεκόρ μικρότερης μέρας κατά τον τελευταίο μισό αιώνα.

Όμως, παρά το ρεκόρ αυτό, από το 2020 φαίνεται να έχει αρχίσει περιέργως σιγά-σιγά να επιβραδύνεται η ταχύτερη περιστροφή του άξονα του πλανήτη, με αποτέλεσμα να υπάρχει ξανά η τάση να μεγαλώσουν οι μέρες, για λόγους που προς το παρόν παραμένουν μυστήριο.

 Ποικίλλει η διάρκεια του «24ώρου»

Παρόλο που η μέρα συμβατικά ορίζεται ότι έχει 24 ώρες, στην πραγματικότητα η διάρκεια του «24ώρου» ποικίλλει, ανάλογα με το πόσο χρόνο χρειάζεται η Γη για να κάνει μια πλήρη περιστροφή. Κάτι που με τη σειρά του εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, μεταξύ άλλων από συμβάντα όπως ένας μεγάλος σεισμός, τα κλιματικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, οι ωκεανοί κ.α. Έτσι, στην πράξη σπανιότατα η μέρα διαρκεί 86.400 δευτερόλεπτα.

Εδώ και εκατομμύρια χρόνια η περιστροφή της Γης επιβραδυνόταν, κυρίως λόγω των παλιρροιών υπό την επήρεια της Σελήνης, μια διαδικασία που κάθε αιώνα προσέθετε περίπου 2,3 χιλιοστά του δευτερολέπτου στη διάρκεια της μέρας. Πριν δισεκατομμύρια χρόνια η γήινη μέρα δεν διαρκούσε περισσότερες από 19 ώρες.

Όμως κατά τα τελευταία 20.000 χρόνια περίπου, μια άλλη διαδικασία έχει λάβει χώρα προς την αντίθετη κατεύθυνση, επιταχύνοντας την περιστροφή του πλανήτη μας. Όταν τελείωσε η τελευταία εποχή των πάγων, η τήξη τους «ελάφρωσε» την επιφάνεια της Γης και ο άξονάς της άρχισε να περιστρέφεται ταχύτερα, μειώνοντας τη διάρκεια της μέρας κατά περίπου 0,6 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα.

Από τη δεκαετία του 1960 οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να κάνουν ολοένα ακριβέστερες μετρήσεις της ταχύτητας περιστροφής της Γης. Σε συνδυασμό με τα ατομικά ρολόγια που παρέχουν ύψιστη ακρίβεια, επιβεβαιώθηκε η ολοένα μεγαλύτερη μείωση της διάρκειας της μέρας.

Η πιο σύντομη ημέρα

Στις 29 Ιουνίου 2022 καταγράφηκε η πιο σύντομη μέρα στη Γη: 1,59 χιλιοστά του δευτερολέπτου λιγότερα από τα 86.400 δευτερόλεπτα ή 86.400.000 χιλιοστά του δευτερολέπτου ενός κανονικού 24ώρου. Όμως, αν ληφθούν υπόψη και αφαιρεθούν οι διακυμάνσεις λόγω παλιρροιών και εποχικότητας, φαίνεται πως από το 2020 μέχρι σήμερα αφανώς η μέρα αρχίζει και πάλι να μεγαλώνει.

Η αιτία γι’ αυτό – στο μέτρο που όντως συμβαίνει – είναι ασαφής. Πιθανώς οφείλεται σε αλλαγές στα καιρικά συστήματα, στην αυξανόμενη τήξη των πάγων λόγω κλιματικής αλλαγής, σε φυσικές καταστροφές όπως η τεράστια έκρηξη του ηφαιστείου στην Τόνγκα τον Ιανουάριο φέτος κ.α. Το φαινόμενο μπορεί να αποδειχθεί παροδικό, κάτι που μένει να φανεί στο μέλλον.

Αν τελικά επιβεβαιωθεί ότι οι μέρες στη Γη γίνονται ξανά μεγαλύτερης διάρκειας, θα πρέπει ίσως, σύμφωνα με τους Ματ Κινγκ και Κρίστοφερ Γουότσον του αυστραλιανού Πανεπιστημίου της Τασμανίας, κάποια στιγμή να ενσωματωθεί στα συστήματα τήρησης του χρόνου ένα «αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο», κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί και το οποίο πάντως θεωρείται ελάχιστα πιθανό προς το παρόν. Ας αναλογιστούμε απλώς ότι τελευταία όλοι έχουμε λίγα έξτρα χιλιοστά του δευτερολέπτου κάθε μέρα…

(Πηγή: in.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Επειδή είναι ένα γαλακτοκομικό προϊόν, το παγωτό έχει παρόμοιες οδηγίες προφύλαξης, όπως και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, ανάλογα με το επίπεδο ψύξης, συντήρησης και απόψυξης που έχει υποστεί.

Η εκ νέου κατάψυξη σε αποψυγμένο παγωτό αλλάζει όχι μόνο την υφή του, με αποτέλεσμα μια κοκκώδη και κρυσταλλωμένη υφή, αλλά μπορεί επίσης να προκαλέσει βακτηριακή μόλυνση. Όταν το παγωτό μένει εκτός κατάψυξης και αρχίζει να λιώνει, ξεκινάει μια χημική διαδικασία που παράγει βακτήρια. Παρά το γεγονός ότι αν ξαναπαγώσει θα επιβραδυνθεί αυτή η ανάπτυξη βακτηρίων, εντούτοις δεν πρόκειται να σκοτώσει τα βακτήρια.

Η εκ νέου κατάψυξη στα παγωτά είναι ασφαλής μόνο αν είναι ελαφρά λιωμένα, και έχουν προηγουμένως διατηρηθεί κάτω από κατάλληλη ψύξη. Είναι επίσης σημαντικό ότι δεν εκτέθηκαν στο εξωτερικό περιβάλλον. Ωστόσο, αν είχαν σχεδόν λιώσει έξω από την κατάψυξη, τότε μάλλον υπάρχει κίνδυνος για την υγεία σας αν τα καταναλώσετε. Ο βασικός κίνδυνος είναι η ταχεία ανάπτυξη των βακτηρίων.

Το παγωτό λιώνει περίπου στους -0,5 °C και, όταν το κάνει, επιβλαβή βακτήρια, όπως το Listeria monocytogenes, αναπτύσσονται ραγδαία στο ζαχαρούχο περιβάλλον. Η δηλητηρίαση από λιωμένα παγωτά που έχουν ξαναπαγώσει είναι πολύ συχνή, ειδικά την περίοδο του καλοκαιριού.

Εάν αγοράζετε παγωτά από τοπικά καταστήματα, είναι πιο πιθανό να συναντήσετε περιπτώσεις, όπου έχουν εκ νέου καταψυχθεί. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι πολλά μικρά καταστήματα δεν έχουν γεννήτριες με αποτέλεσμα, αν υπάρχει μια διακοπή ρεύματος στην περιοχή σας, τα παγωτά στα ψυγεία τους να έχουν λιώσει και να έχουν ψυχθεί εκ νέου, όταν επανέλθει το ρεύμα.

Αυτό, φυσικά, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι όλα τα τοπικά καταστήματα μπορεί να έχουν προβληματικά παγωτά. Αλλά υπάρχει κάτι απλό που πρέπει να ξέρετε, για να καταλάβετε αν ένα παγωτό έχει λιώσει και ξαναπαγώσει, ανεξάρτητα από το πού το προμηθευτήκατε. Το βασικό είναι ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα έχει αναπτύξει μεγαλύτερους, ορατούς κρυστάλλους πάγου. Θα είναι πιο σκληρό από το κανονικό παγωτό, πιο “ουδέτερο” στην γεύση και σίγουρα θα έχει αλλαγμένη υφή.

Ας ρίξουμε μια ματιά σε μερικά μέτρα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να εξασφαλίσει ότι μπορείτε κι εσείς να διατηρήσετε σωστά το παγωτό στο ψυγείο:

• Κάντε χώρο: Τα παγωτά πρέπει να έχουν απόσταση από άλλα αντικείμενα μέσα στην κατάψυξη, επιτρέποντας κάποια ροή του αέρα κάτω και πάνω από κάθε ράφι.
• Καλύψτε το: Βεβαιωθείτε ότι το έχετε σε δοχείο που κλείνει και δεν έχει σπάσει, για να μην υπάρχει φθορά από αλλαγές στην θερμοκρασία καθώς ανοίγετε και κλείνετε το ψυγείο.
• Διασφάλισης ποιότητας: Αν και τα παγωτά μπορούν να αποθηκευτεί για έως και τέσσερις μήνες, οι κυμαινόμενες θερμοκρασίες από το άνοιγμα και το κλείσιμο του ψυγείου μπορούν να επηρεάσουν το προϊόν.

(Πηγή: iatropedia.gr)

Τελικά.. «είναι μάπα το καρπούζι»;

Το καρπούζι (Citrullus lanatus) προέρχεται από τη Νότια Αφρική και σχετίζεται γονιδιακά με το πεπόνι, τα κολοκυθάκια, την κολοκύθα και το αγγούρι.

Το φρούτο αυτό, έχει καταφέρει να είναι απόλυτα συνδεδεμένο με συναισθήματα, αναμνήσεις και μυρωδιές στην ζωή του καθενός από εμάς, ειδικά κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Είναι όμως ωφέλιμο ή απλώς νόστιμο;

Αυτά είναι τα οφέλη που προσφέρει το καρπούζι

Δεν είναι τυχαίο, βέβαια, ότι το καρπούζι θεωρείται το απόλυτο καλοκαιρινό φρούτο. Με νερό σε ποσοστό 91% και με σημαντικούς ηλεκτρολύτες, αποτελεί ιδανική τροφή για να αποφύγουμε την αφυδάτωση. Συγκεκριμένα, ανά 100gr (το 91% των οποίων είναι νερό) αποδίδει 30 θερμίδες, 0,6 gr πρωτεΐνης, 7,6 gr υδατανθράκων (εκ των οποίων 6,2 gr φρουκτόζη/σουκρόζη και 0,4 gr φυτικές ίνες) και 0,2 gr λίπους.

Και εδώ έρχεται το πιο σύνηθες ερώτημα: «Πειράζει που είναι γλυκό;». Η απάντηση είναι, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, στα 100gr καρπουζιού τα 7,6 gr είναι υδατάνθρακες. Οι υδατάνθρακες είναι απλά σάκχαρα, όπως γλυκόζη, φρουκτόζη και σακχαρόζη. Αυτό προσδίδει στο καρπούζι έναν υψηλό γλυκαιμικό δείκτη (72-80), ο οποίος υποδεικνύει πόσο γρήγορα ένα τρόφιμο αυξάνει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα. Αν όμως δεν καταναλώσουμε μεγάλες ποσότητες, το καρπούζι δεν φαίνεται να έχει σημαντική επίδραση στα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.

Το σημαντικότερο; Η κατανάλωσή του έχει παρατηρηθεί ότι συμβάλλει στη μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη, η οποία θα οδηγούσε δυνητικά σε διαβήτη τύπου 2. Συνεπώς, το καρπούζι με μέτρο όχι μόνο «δεν παχαίνει», αλλά βοηθάει τον μεταβολισμό μας και αποτρέπει την ανάπτυξη διαβήτη.

Δύναμή του το λυκοπένιο

Το καρπούζι οφείλει το χρώμα του στο λυκοπένιο, μια φυτοχημική ουσία με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, που υπάρχει και στην ντομάτα. Το λυκοπένιο:

• Συμβάλλει στην καταπολέμηση των μολύνσεων.
• Δρα ανασταλτικά στις καρδιακές παθήσεις και την αρτηριοσκλήρωση.
• Έρευνες δείχνουν ότι αποτρέπει την εμφάνιση ωχράς κηλίδας (πάθηση του ματιού που μπορεί να προκαλέσει μέχρι και τύφλωση).
• Θεωρείται ότι έχει αντικαρκινικές ιδιότητες και σημαντική δράση ενάντια στον καρκίνο του πνεύμονα, του στομάχου, του δέρματος, της ουροδόχου κύστης, του τραχήλου της μήτρας και του προστάτη.

H ανατροπή που κανείς δεν περίμενε…

Όσο κι αν μας αρέσει το κόκκινο μέρος του φρούτου, το πιο υγιεινό τμήμα του καρπουζιού είναι η λευκή σάρκα της φλούδας. Εκεί βρίσκονται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση βιταμίνες C, A, B6, μαγνήσιο, ψευδάργυρος, κάλιο και κιτρουλίνη. Η κιτρουλίνη είναι ένα αμινοξύ που συμβάλλει στη χαλάρωση των μυών, καταπραΰνει την ένταση και το άγχος.

Bonus tip…Ποιο είναι το «σωστό» καρπούζι

Υπάρχουν ορισμένα μυστικά για να διαλέξετε καλό καρπούζι, αλλά μην ξεχνάτε ότι πάντα η πιο πετυχημένη συμβουλή παραμένει η γνωριμία με τον παραγωγό του.

Προτιμήστε να αγοράσετε κομμένα καρπούζια, καθώς αυτά με σκούρα φλούδα και η κόκκινη σάρκα είναι καλές ενδείξεις της ποιότητας.

Χτυπήστε το απαλά. Αν ο ήχος που θα ακουστεί είναι «κούφιος», αυτό σημαίνει ότι το καρπούζι είναι τόσο ώριμο όσο πρέπει.

Το καρπούζι που κιτρινίζει στην περιοχή του κοτσανιού είναι άλλος ένα δείκτης νοστιμιάς.

(Πηγή: in.gr)

Συντάκτης: Νίκη Μπάκουλη

Tα notifications έχουν κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη. Δεν είναι βέβαιο πως την κάνουν και καλύτερη. GETTY IMAGES/ISTOCKPHOTO

Είναι γεγονός ότι η μνήμη είναι ένα πεδίο το οποίο δεν έχουν αποκωδικοποιήσει πλήρως οι επιστήμονες. Την ίδια ώρα, η τεχνολογία  είναι η πιο φανταστική δικαιολογία που μπορούμε να επικαλεστούμε κάθε φορά που δεν θυμόμαστε κάτι.

Γιατί να φταίει το μυαλό μας ή η ηλικία μας ή η αφηρημάδα μας ή το ότι κάνουμε 32 πράγματα μαζί -και εύλογα δεν δείχνουμε παντού την ίδια προσοχή- που δεν θυμόμαστε αριθμούς τηλεφώνων, γενέθλια, επετείους ή ονόματα; Φταίει το γεγονός όλη η γνώση είναι ένα click μακριά. Ναι, είναι πολύ βολικό να μην χρειάζεται να ‘σπάμε’ το κεφάλι μας, για να θυμηθούμε μια πληροφορία. Αλλά όπως λένε (και) οι νευροεπιστήμονες “ό,τι είναι βολικό, έχει και το τίμημα του”.

Το Internet να είναι καλά και είμαστε και εμείς καλά. Ή δεν είμαστε;

Το μυαλό μας και τα έξυπνα τηλέφωνα μας δημιουργούν ένα περίπλοκο ιστό αλληλεπιδράσεων. Όπως αναφέρει η Guardian η σχέση μας με τα smartphones έφτασε στο πικ της εν μέσω πανδημίας, στις παρατεταμένες περιόδους του άγχους, της απομόνωσης και της εξάντλησης. Δεδομένα που είχαν συνέπειες στη μνήμη μας. Μετά ήλθε η νέα παγκόσμια κρίση και το ακόμα πιο βαθύ βύθισμα σε όσα έχει να προσφέρει μια απλή σύνδεση με το διαδίκτυο -μήπως και καταφέρουμε να ελέγξουμε κάτι από όσα αφορούν τη ζωή μας.

Τα notifications και ο άμεσος έλεγχος τους (ό,τι άλλο και αν κάνουμε) φαίνεται να επηρεάζει τι θυμόμαστε, πώς το θυμόμαστε και αν θυμόμαστε κάτι, με τους νευροεπιστήμονες να εκφράζουν την ανησυχία ότι αν συνεχίσουμε να βαδίζουμε στον ολισθηρό δρόμο της ανάθεσης της μνήμης μας στις συσκευές, κάποια στιγμή θα αλλάξει ο τρόπος που προσδιοριζόμαστε. Γιατί τελικά, είμαστε ό,τι θυμόμαστε.

ΠΩΣ ΤΟ GOOGLE ΑΛΛΑΞΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ

Aπό τότε που ‘φτιάχτηκε’ το Google εξαφανίστηκαν πολλά άγχη που είχαμε έως τότε. Όπως το να θυμόμαστε πάσης φύσεως πληροφορίες -σχετικές με την καθημερινότητα μας, τη ζωή μας και τη δουλειά μας.

Το 2011 έρευνα έκανε λόγο για την ύπαρξη του Google Effect, φαινόμενο που πρώτοι ανέφεραν η Betsy Sparrow (Columbia), η Jenny Liu (Wisconsin) και ο Daniel M. Wegner (Harvard), στην εργασία που δημοσίευσαν τον Ιούλιο εκείνου του έτους.

Όπως έγραψαν οι ερευνητές, ο εγκέφαλος μας εκπαιδεύεται στο να θυμάται από πού προέρχεται μια πληροφορία και όχι την ίδια την πληροφορία. Για αυτό και βασιζόμαστε στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές συσκευές, για την αποθήκευση και την ανάκτηση πληροφοριών. Επιπροσθέτως, είναι και πιο εύκολο, βολικό και αποτελεσματικό από το να στηριζόμαστε στη μνήμη μας. Με αυτόν δε, τον τρόπο αφήνουμε στην ησυχία τους τις γνωστικές μας ικανότητες. Ή μήπως τις ακυρώνουμε;

Tη σήμερον ημέρα, οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν το Google Effect ως ψυχολογικό φαινόμενο. Θα τα δούμε όλα στη συνέχεια. Πρώτα θα δούμε τη μεθοδολογία της εργασίας που αποκάλυψε το φαινόμενο.

Η έρευνα έγινε σε τέσσερα μέρη.

• Στο πρώτο οι μελετητές κάλεσαν τους μετέχοντες να απαντήσουν σε σειρά από εύκολες και δύσκολες ερωτήσεις. Στη συνέχεια εκτέλεσαν τροποποιημένο Stroop task (ελέγχει την καθυστέρηση του χρόνου αντίδρασης μεταξύ συνεπών και ασυμβίβαστων ερεθισμάτων, με τη χρήση χρωμάτων και λέξεων). Περιλάμβανε καθημερινές λέξεις και άλλες που σχετίζονται με την τεχνολογία -πχ οθόνη.
• Στο δεύτερο πείραμα, οι ερωτηθέντες διάβασαν μια σειρά από δηλώσεις για επουσιώδη θέματα. Οι μισοί από αυτούς οδηγήθηκαν στο να πιστέψουν πως μπορούσαν να τις αποθηκεύσουν και να τις χρησιμοποιήσουν όταν τις χρειάζονταν. Στους άλλους μισούς δόθηκε ρητή εντολή να προσπαθήσουν να τις θυμηθούν. Στη συνέχεια εξετάστηκαν και οι δύο ομάδες κατά την ανάκληση των δηλώσεων.
• Στο τρίτο μέρος, το δείγμα διάβασε και δακτυλογραφούσε ασήμαντες δηλώσεις, πριν ενημερωθεί ότι η καταχώρισή τους διαγράφηκε, αποθηκεύτηκε ή αποθηκεύτηκε σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία. Στη συνέχεια, δόθηκε στους εθελοντές εργασία αναγνώρισης. Ρωτήθηκαν αν είχαν δει την ακριβή δήλωση, αν είχε αποθηκευτεί και εφόσον είχε αποθηκευτεί, πού είχε αποθηκευτεί.
• Στο τελευταίο μέρος, τα υποκείμενα πληκτρολόγησαν ξανά δηλώσεις trivia. Είχαν ενημερωθεί ότι η κάθε δήλωση είχε αποθηκευτεί σε έναν φάκελο με γενική ονομασία (π.χ. στοιχεία, γεγονότα). Στη συνέχεια δόθηκαν δύο διαφορετικές εργασίες ανάκλησης: μία για τις δηλώσεις και μία για τον συγκεκριμένο φάκελο στον οποίο αποθηκεύτηκε κάθε πρόταση.

Oι μελετητές ενημέρωσαν τον πλανήτη ότι

1. οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται τους υπολογιστές, όταν τους τίθενται ερωτήσεις γενικής γνώσης, ακόμη και όταν γνωρίζουν τη σωστή απάντηση. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο, όταν η ερώτηση ήταν δύσκολη και η απάντηση άγνωστη,
2. οι άνθρωποι δεν τείνουν να θυμούνται πληροφορίες εάν πιστεύουν ότι θα είναι διαθέσιμες για αναζήτηση αργότερα,
3. εάν οι πληροφορίες αποθηκευτούν, οι άνθρωποι είναι πολύ πιο πιθανό να θυμούνται πού βρίσκονται από το να τις ανακαλέσουν και
4. οι άνθρωποι τείνουν να θυμούνται είτε το γεγονός, είτε την τοποθεσία, αλλά όχι και τα δύο. Κάτι που ισχύει ακόμα και όταν οι πληροφορίες είναι πιο αξιομνημόνευτες από το όνομα της τοποθεσίας.

Τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν από μελέτη του ΜΙΤ που αφορούσε διδακτορικές διατριβές και συγκεκριμένα, το πώς άλλαζε διαρκώς ο τρόπος με τον οποίον οι φοιτητές ανέφεραν τις πηγές.

Διαπιστώθηκε ότι οι μηχανές αναζήτησης και η ψηφιακή αποθήκευση έγιναν πιο συνηθισμένα φαινόμενα και ότι οι μαθητές άρχισαν να βασίζονται περισσότερο στην ικανότητά τους να θυμούνται πού εμφανίζονται σχετικές πληροφορίες στην επιστημονική βιβλιογραφία -και στην ικανότητά τους να ανακτούν αυτές τις πληροφορίες-, παρά στην ικανότητά τους να θυμούνται τις ίδιες τις πληροφορίες.

Αυτό βέβαια, αποδείχτηκε πιο αποτελεσματικός τρόπος εργασίας, καθώς βοήθησε τους μαθητές να έχουν περισσότερες αναφορές στην εργασία τους και έγγραφα αναφοράς που εκδόθηκαν σε ένα ευρύτερο φάσμα ετών, από αυτό που ήταν εφικτό πριν την εμφάνιση των μηχανών αναζήτησης.

ΑΠΟ ΤΟ GOOGLE EFFECT ΣΤΗ ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΜΝΗΣΙΑ

Το 2015 έγινε γνωστό πως το Google effect είχε βγει από τα όρια του Google και είχε περάσει σε όλο το διαδίκτυο και σε πληροφορίες που αφορούσαν σημαντικές προσωπικές πληροφορίες.

Ανακαλύφθηκε πως το 91% των ανθρώπων αντί να προσπαθήσει να θυμηθεί λεπτομέρειες, τις αναζητούσε στο Internet -με το 44% να χρησιμοποιεί προς αυτήν την κατεύθυνση το κινητό του τηλέφωνο.

Σε μελέτη που έγινε σε 1000 καταναλωτές, ηλικίας από 16 έως 55+ χρόνων στις ΗΠΑ, οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να θυμηθούν σημαντικές πληροφορίες -όπως το τηλέφωνο ενός δικού τους ανθρώπου. Οι μελετητές του Kaspersky Lab οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα πως οι εθελοντές είχαν ξεχάσει σημαντικά πράγματα, λόγω της ευκολίας που υπήρχε πια στο να βρίσκουν ό,τι θέλουν μέσω των συσκευών. Και κάπως έτσι το Google Effect μετονομάστηκε σε “ψηφιακή αμνησία”.

Η αλήθεια ωστόσο, είναι πως πρόκειται για δυο διαφορετικά ψυχολογικά φαινόμενα: το Google Effect έχει να κάνει με την τάση που έχουμε να ξεχνάμε πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στις μηχανές αναζήτησης και ως ψηφιακή αμνησία αναφέρεται στην τάση μας να ξεχνάμε πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες με ψηφιακό τρόπο.

Υπάρχει βέβαια, κοινή συνιστώσα: εναποθέτουμε όλο και περισσότερο το μυαλό μας (μνημονικό και γνώσεις), στην τεχνολογία.

ΠΩΣ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΤΟ ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Στη σύγχρονη εποχή βλέπουμε τον κόσμο, μέσω μιας οθόνης -και όχι με τα ίδια μας τα μάτια-, όσο υπέροχες και αν είναι οι εικόνες που έχουμε μπροστά μας. AP

Πάντα βάσει όσων έχουν μελετήσει το φαινόμενο, η τάση που εμφανίζουμε -όλο και σε εντονότερο βαθμό- οι άνθρωποι με τη χρήση της τεχνολογίας -σε επίπεδο πληροφοριών-, μπορεί να είναι κάτι το ωφέλιμο στις περιπτώσεις που το κάνουμε σκόπιμα και στρατηγικά.

Δηλαδή, είναι προτιμότερο να βασιζόμαστε το τηλέφωνο μας για να θυμάται αριθμούς άλλων, από το να απομνημονεύουμε όλους τους αριθμούς.

Η σχέση αυτή μπορεί να γίνει προβληματική, σε περίπτωση που εναποθέσουμε πλήρως τον εγκέφαλο μας στην τεχνολογία -και σταματήσουμε να επεξεργαζόμαστε και να αποστηθίζουμε πληροφορίες. Παράδειγμα; Όταν ψάχνεις ξανά και ξανά (και ξανά) το ίδιο πράγμα στο διαδίκτυο. Κάτι που το λες και εκνευριστικό. Ομολογώ αισθάνομαι μια ταπείνωση, κάθε φορά που συμβαίνει.

Ένα άλλο γεγονός είναι πως όταν είμαστε συνέχεια με το βλέμμα στο κινητό -ή την οθόνη-, χάνουμε όσα γίνονται γύρω μας -και άρα τυχόν νέες εμπειρίες. Όταν δεν δίνουμε σημασία σε μια εμπειρία, είναι λιγότερο πιθανό να την ανακαλέσουμε σωστά.

Οι λιγότερες εμπειρίες μπορούν να περιορίσουν την ικανότητα μας να σκεφτόμαστε νέες ιδέες και να είμαστε δημιουργικοί. Να σημειώσουμε εδώ πως δεν μπορούν να προκύψουν συγκεκριμένα σχετικά στοιχεία, καθώς ουδείς μέτρησε το επίπεδο της διανοητικής μας δημιουργικότητας, πριν προκύψουν στη ζωή μας τα κινητά τηλέφωνα.

“Το δεδομένο ωστόσο, είναι πως για να είμαστε διορατικοί πρέπει να ‘συνδέσουμε’ δυο διαφορετικά πράγματα στο μυαλό μας” λέει η Catherine Price, συγγραφέας του How to Break Up With Your Phone, “για να το κάνουμε και να είμαστε δημιουργικοί, πρέπει να έχουμε πολλή πρώτη (ακατέργαστη) ύλη στον εγκέφαλο μας. Δεν μπορείς να μαγειρέψεις, αν δεν έχεις υλικά. Με την ίδια έννοια, δεν μπορείς να είσαι διορατικός αν δεν έχεις υλικό στο μυαλό σου και αυτό το παρέχουν οι αναμνήσεις που ‘αποθηκεύονται’ στη μνήμη μακράς διάρκειας ”.

Να σου μεταφέρω τι είχε να πει η Wendy Suzuki, καθηγήτρια Νευροεπιστήμης και Ψυχολογίας, η οποία αναμένεται να γίνει Κοσμήτορας του New York University.

Όταν δεν θυμόμαστε τι κάναμε, τις πληροφορίες που μάθαμε και τα γεγονότα της ζωής μας, αλλάζει το σημείο του εγκεφάλου που υπάρχει για να ‘θυμάται’ και αυτό προσδιορίζει τις προσωπικές μας ιστορίες. Στο τέλος της ημέρας, προσδιορίζει το ποιοι είμαστε.

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ‘ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΜΕΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ’

Το μυαλό μας δεν μπορεί να κάνει multitasking. Όπως λέει η κυρία Price στην Guardian “πιστεύουμε πως μπορεί, αλλά δεν είναι αυτή η πραγματικότητα. Σε κάθε δεδομένη στιγμή που κάνουμε multitasking και πιστεύουμε πως το κάνουμε με επιτυχία, μια από τις ‘εργασίες’ που διαχειριζόμαστε δεν είναι απαιτητική, σε γνωστικό επίπεδο. Όταν προσέχουμε το τηλέφωνο μας, δεν προσέχουμε τίποτα άλλο. Και πάντα θυμόμαστε ό,τι προσέχουμε”.

Η νευροεπιστήμονας του Cambridge, Barbara Sahakian είχε να αναφέρει ένα πείραμα του 2010 “όταν τρεις διαφορετικές ομάδες έπρεπε να ολοκληρώσουν μια εργασία ανάγνωσης. Η μια ομάδα έλαβε άμεσο μήνυμα (instant message) πριν αρχίσει, η δεύτερη το έλαβε κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης και η τρίτη δεν έλαβε τίποτα. Μετά όλες έκαναν τεστ κατανόησης. Αυτοί που έλαβαν τα μηνύματα, δεν μπορούσαν να θυμηθούν τι είχαν διαβάσει μόλις”.

Ναι, η τεχνολογία μας προσφέρει τη δυνατότητα να ‘επισκεφτούμε’ όλον τον κόσμο και να ενημερωθούμε για ό,τι μπορεί να μας ενδιαφέρει, αλλά όταν διακόπτουμε διαρκώς ό,τι κάνουμε μέσα στην ημέρα, εξαιτίας ενός notification, γινόμαστε θύματα του φαινομένου της συνεχούς μερικής προσοχής (ο όρος ανήκει στην εξπέρ τεχνογνωσίας Linda Stone).

Οι επιστήμονες έχουν ήδη εκφράσει την ανησυχία τους για το τι μπορεί να κάνει αυτό στις αναμνήσεις μας.

Υπάρχει ο φόβος πως οι συνεχείς περισπασμοί που προκαλούνται από τις συσκευές ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα μας να ‘αποθηκεύουμε’ αναμνήσεις και μοιραία να τις μεταφέρουμε στο ‘χώρο’ της μακροπρόθεσμης αποθήκευσης (έχει αποδειχθεί πως η απόσπαση προσοχής εμποδίζει αυτήν τη μεταφορά). Αυτό μπορεί να εμποδίσει την ικανότητα μας να σκεφτόμαστε πιο βαθιά και να κάνουμε ενδιαφέρουσες σκέψεις.

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ

Tα λεπτά μακριά από οθόνες με μια ενασχόληση που μπορεί να κάνει το μυαλό μας να ‘δουλέψει’, μας κάνει πάντα καλό. ASSOCIATED PRESS

Τι προτείνουν οι ειδικοί ως λύση, προκειμένου να προστατεύσουμε τη μνήμη μας και να μειώσουμε το ρίσκο να πάθουμε άνοια -υποψία που έχουν οι επιστήμονες και έως τώρα δεν στηρίζεται από ευρήματα ερευνών που προφανώς είναι σε εξέλιξη;

Να αποχωριζόμαστε το κινητό μας (και κάθε σύνδεση με το διαδίκτυο για λόγους αναζήτησης πληροφοριών) για λίγη ώρα -που θα αυξάνεται με τον καιρό-, κάθε ημέρα. Αν νιώθουμε πιο ήρεμοι και θυμόμαστε περισσότερα, τότε έχουμε τη απάντηση μας, όπως είπε η Price.

Ο Larry Rosen, μελετητής των social media, της τεχνολογίας και του εγκεφάλου πρότεινε μια πιο συγκεκριμένη τακτική. “Τα διαλείμματα από την τεχνολογία. Ξεκινάς με το να κάνεις οτιδήποτε στις συσκευές σου για ένα λεπτό και βάζεις ξυπνητήρι για να ενεργοποιηθεί σε 15 λεπτά.

Σε αυτό το διάστημα, το κινητό σου είναι στην αθόρυβη λειτουργία, με την οθόνη να ‘κοιτάει’ το τραπέζι, αλλά να είναι στο πεδίο ορατότητας -για να ‘λέει’ στο μυαλό σου πως μετά το 15λεπτο θα έχεις πάλι ένα λεπτό διάλειμμα. Όταν προσαρμοστείς στο 15λεπτο πλήρους συγκέντρωσης, το κάνεις 20λεπτο. Αν φτάσεις στη μια ώρα συνεχούς προσήλωσης -με ένα λεπτό διάλειμμα πριν και μετά- τα έχεις καταφέρει”.

Πάντα βοηθούν τα παζλ, το sudoku τα παιχνίδια που έχουν χαρτιά και το σκάκι -ή ό,τι άλλο μπορεί να ‘ακονίσει’ τη μνήμη μας, όπως και το να προσπαθούμε να θυμηθούμε κάτι που έχουμε διαβάσει, οι κοινωνικές επαφές (με το κινητό στην τσάντα) και η φυσική άσκηση. Είναι χρήσιμο να κοιτάμε γύρω μας και να προσπαθούμε να ‘αποθηκεύουμε’ εικόνες και ήχους.

MΗΠΩΣ ΤΕΛΙΚΑ ΕΧΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΜΕ ΝΕΑ ΜΟΡΦΗ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ;

Να δούμε λίγο και αυτό που έχουν να πουν όσοι δεν υποστηρίζουν πως η έντονη σχέση μας με τις συσκευές μας είναι κακό πράγμα. Κάνουν λόγο για νέα μορφή διαδραστικής μνήμης. Η αυθεντική προσδιορίστηκε ως ψυχολογική υπόθεση που προέκυψε ως απάντηση αυτού που νωρίτερα είχε αναφερθεί ως ‘ομαδικό μυαλό’. Είναι τύπος συλλογικής μνήμης, ένας μηχανισμός μέσω του οποίου οι ομάδες ανθρώπων συνεργάζονται επί της κωδικοποίησης, της αποθήκευσης και της ανάκτησης πληροφοριών.

Χρησιμοποιείται συχνά σε διάφορους τύπους κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των μελών της οικογένειας, των φίλων και των συναδέλφων. Θεωρείται ευεργετικός τύπος μνήμης, καθώς δίνει σε κάθε άτομο της ομάδας πρόσβαση σε περισσότερες πληροφορίες από όσες θα μπορούσε να θυμηθεί μόνο του.

To ομαδικό μυαλό δεν είναι νέο φαινόμενο. Σε εκείνο βέβαια, όλα τα μέλη της ομάδας έδιναν κάτι σε γνώσεις και πληροφορίες. BUSINESS WIRE

Επίσης, επιτρέπει σε κάθε άτομο να αφιερώνει λιγότερους ‘γνωστικούς πόρους’ (ικανότητες), για να θυμάται αυτές τις πληροφορίες -από ό,τι θα χρειαζόταν να αφιερώσει αν λειτουργούσε μόνο του-, καθώς ξέρει ότι κάποιος άλλος στην ομάδα θα έχει ‘αποθηκεύσει’ τις πληροφορίες που χρειάζεται.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν πως η ψηφιακή αποθήκευση πληροφοριών μπορεί να θεωρηθεί μέρος του συστήματος της διαδραστικής μας μνήμης.

Αυτή η θεωρία αναφέρει ότι το ανθρώπινο μυαλό μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος ενός μεγάλου δικτύου συνεργατών διαδραστικής μνήμης (στην προκειμένη περίπτωση, αποτελείται από διάφορες ψηφιακές πηγές που μας παρέχουν έναν τρόπο αποθήκευσης και πρόσβασης σε πληροφορίες που δεν θέλουμε να θυμόμαστε οι ίδιοι). Αυτό σημαίνει ότι βασιζόμαστε στην ψηφιακή αποθήκευση, για να αποθηκεύσουμε πληροφορίες -όπως θα βασιζόμασταν σε άλλο άτομο της ομάδας με την οποία μοιραζόμαστε ένα σύστημα διαδραστικής μνήμης.

Είναι ωστόσο, αυτή η αλήθεια; Γινόμαστε καλύτεροι από τη σχέση μας με τον ψηφιακό κόσμο;

(Πηγή: news247.gr)

Η έκρηξη του ηφαιστείου Τόνγκα έστειλε στην ατμόσφαιρα ποσότητα νερού ικανή να γεμίσει 58.000 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων

Shutterstock

Μία από τις πιο ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις στον πλανήτη εκτόξευσε τόσο τεράστια ποσότητα υδρατμών ψηλά στην ατμόσφαιρα που είναι πιθανό να θερμάνει προσωρινά την επιφάνεια της Γης, σύμφωνα με ανιχνεύσεις από δορυφόρο της NASA.

Όταν το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Hunga Tonga-Hunga Ha’apai εξερράγη στις 15 Ιανουαρίου, 40 μίλια (65 χιλιόμετρα) βόρεια της πρωτεύουσας της Τόνγκα, δημιούργησε ένα τσουνάμι καθώς και μια ηχητική έκρηξη που έκανε τον γύρο του κόσμου- δύο φορές.

Η έκρηξη έστειλε ένα ψηλό νέφος υδρατμών στη στρατόσφαιρα, η οποία βρίσκεται μεταξύ 8 και 33 μιλίων (12 και 53 χιλιόμετρα) πάνω από την επιφάνεια της Γης. Ήταν αρκετό νερό για να γεμίσει 58.000 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων, σύμφωνα με μετρήσεις από το  εργαλείο Microwave Limb Sounder του δορυφόρο Aura της NASΑ.

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι η έκρηξη παρέδωσε 146 τεραγραμμάρια νερού στη στρατόσφαιρα. Ένα τεραγραμμάριο ισοδυναμεί με ένα τρισεκατομμύριο γραμμάρια, και σε αυτή την περίπτωση, ήταν ίσο με το 10% του νερού που υπάρχει ήδη στη στρατόσφαιρα. Αυτή είναι σχεδόν τέσσερις φορές η ποσότητα υδρατμών που έφτασε στη στρατόσφαιρα μετά την έκρηξη του όρους Pinatubo το 1991 στις Φιλιππίνες.

Μια νέα μελέτη σχετικά με τα ευρήματα των υδρατμών δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο στο Geophysical Research Letters. «Δεν έχουμε δει ποτέ ξανά κάτι τέτοιο», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης Luis Millán, επιστήμονας της ατμόσφαιρας στο Εργαστήριο Jet Propulsion της NASA στη Νότια Καλιφόρνια,«Έπρεπε να επιθεωρήσουμε προσεκτικά όλες τις μετρήσεις για να βεβαιωθούμε ότι ήταν αξιόπιστες» πρόσθεσε.

Η ανατομία μίας έκρηξης

Ευτυχώς, η επίδραση της θέρμανσης των υδρατμών αναμένεται να είναι μικρή και προσωρινή και θα εξαφανιστεί καθώς μειώνεται ο επιπλέον ατμός. Οι ερευνητές δεν πιστεύουν ότι θα είναι αρκετό για να επιδεινωθούν οι υπάρχουσες συνθήκες λόγω της κλιματικής κρίσης.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο κύριος λόγος για την ποσότητα των ανυψωμένων υδρατμών οφειλόταν στο βάθος της καλντέρας του ηφαιστείου: 490 πόδια (150 μέτρα) κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.

Αν ήταν πολύ βαθιά, το βάθος του ωκεανού θα είχε βάλει σε σίγαση την έκρηξη και αν ήταν πολύ ρηχή, η ποσότητα του θαλασσινού νερού που θερμαίνεται από το μάγμα που εκρήγνυε δεν θα ταίριαζε με αυτό που έφτασε στη στρατόσφαιρα, είπαν οι ερευνητές.

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να εργάζονται για να κατανοήσουν την ασυνήθιστα ενεργητική έκρηξη και όλο τον αντίκτυπο της, συμπεριλαμβανομένων των ανέμων ισχύος τυφώνα που έφτασαν στο διάστημα.

(Πηγή: naftemporiki.gr με πληροφορίες από CNN)

Συντάκτης: Μάριος Οικονόμου

Ο παιδικός διαβήτης τύπου 1 πολλαπλασιάζει το ψυχικό φορτίο και τον κίνδυνο ψυχικών νόσων τόσο για το παιδί που νοσεί όσο και για την οικογένειά του, ισχυρίζονται ερευνητές από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα

Σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ψυχικές διαταραχές όπως κατάθλιψη, στρες και λοιπές αγχώδεις διαταραχές αποτελεί ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1), τόσο στα παιδιά όσο και τους στενούς τους συγγενείς, αναφέρουν σε πρόσφατη δημοσίευσή τους στο Diabetes Care ερευνητές από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα.

Σύμφωνα με τους ίδιους, τα ευρήματα αποκαλύπτουν τα εμπόδια που υψώνουν οι ψυχικές διατραχές στη βέλτιση φροντίδα των παιδιών με διαβήτη και αναδεικνύουν την ανάγκη ψυχολογικής υποστήριξης τόσο στους παιδιατρικούς ασθενείς όσο και τις οικογένειές του. Προτείνουν δε την αναθεώρηση των οδηγιών της Διεθνούς Εταιρείας για τον Παιδικό και Εφηβικό Διαβήτη (ISPAD), οι οποίες περιορίζουν τις συστάσεις για τακτικό έλεγχο της ψυχικής υγείας στα παιδιά, αφήνοντας κατά μέρος το οικογενειακό περιβάλλον.

«Πολλοί γιατροί θα υποθέσουν απλώς από διαίσθηση ότι ο διαβήτης σε ένα παιδί επηρεάζει αρνητικά την ψυχική υγεία του ίδιου όσο και των μελών της οικογένειας. Πιστεύουμε όμως ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Η μελέτη μας προτείνει την πιθανή ύπαρξη μιας γενετικής συνιστώσας πίσω από αυτή τη σχέση», αναφέρει η Agnieszka Butwicka, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογίας και Βιοστατιστικής του Ινστιτούτου.

Διπλάσιος κίνδυνος κατάθλιψης

Οι ερευνητές μελέτησαν της σχέση 3,5 εκατ. ανθρώπων που γεννήθηκαν στη Σουηδία μεταξύ 1973 και 2007 με τους βιολογικούς γονείς, τα αμφιθαλή (από δύο ίδιους γονείς) και ετεροθαλή τους αδέλφια και τα ξαδέλφια. Για τα περισσότερα από 20.000 άτομα που είχαν διαγνωστεί με παιδικό ΣΔ1, παρατηρήθηκε διπλάσιος σχεδόν κίνδυνος κατάθλιψης και κατά 1,6 φορές μεγαλύτερος για στρες και άλλες διαταραχές του άγχους συγκριτικά με τον πληθυσμό χωρίς τη νόσο.

Στους γονείς και τα αμφιθαλή αδέλφια των παιδιών με ΣΔ1 εντοπίστηκαν επίσης αυξημένες πιθανότητες των παραπάνω ψυχικών διαταραχών αν και σε μικρότερο βαθμό, ενώ στα ετεροθαλή αδέλφια και τα ξαδέλφια παρατηρήθηκαν μηδενικές ή πολύ μικρές πιθανότητες για ορισμένες παθήσεις.

Δεδομένου οι γονείς με τα παιδιά και τα αμφιθαλή αδέλφια «μοιράζονται» περισσότερο το ίδιο γενετικό υλικό (περίπου 50%) από ό,τι τα ετεροθαλή αδέλφια (περίπου 25%) και τα ξαδέλφια (λιγότερο από 12,5%), συνάγεται κατά τους ερευνητές ότι τα γονίδια ενδεχομένως να εμπλέκονται στα προβλήματα ψυχικής υγείας στον διαβήτη τύπου 1. Σημειώνουν όμως ότι πρόκειται για μια απλή μελέτη παρατήρησης που δεν αναδεικνύει αιτιώδεις σχέσεις.

(Πηγή: ygeiamou.gr)

Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά σχετίζονται με 29% αυξημένο κίνδυνο θανατηφόρου εμφράγματος και 32% αυξημένο κίνδυνο θανατηφόρου εγκεφαλικού, σύμφωνα με Αμερικανούς επιστήμονες.

Η σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Journal of the American Heart Association» λαμβάνει υπόψη της όλα τα τελευταία δεδομένα πάνω στο ζήτημα, το οποίο, όπως επισημαίνεται, είναι αρκετά σημαντικό από άποψη δημόσιας υγείας, δεδομένης της ολοένα αυξανόμενης απομόνωσης πολλών ανθρώπων.

Ο κίνδυνος κοινωνικής απομόνωσης αυξάνει με την ηλικία και εξαρτάται από παράγοντες όπως η χηρεία και η σύνταξη. Εκτιμάται ότι στις ανεπτυγμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, σχεδόν το ένα τέταρτο των ατόμων άνω των 65 ετών είναι κοινωνικά απομονωμένοι, ενώ η μοναξιά είναι ακόμη μεγαλύτερη (22% έως 47%).

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τόσο η κοινωνική απομόνωση όσο και η μοναξιά δεν αφορούν μόνο τους ηλικιωμένους, αλλά και τους νεότερους ενήλικες. Η λεγόμενη «Γενιά Ζ» (όσοι σήμερα είναι 18 έως 22 ετών) θεωρείται ως η πιο μοναχική γενιά στην ιστορία, κάτι που, μεταξύ άλλων, αποδίδεται στην εκτεταμένη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που έχει οδηγήσει σε λιγότερες ουσιαστικές διαπροσωπικές επαφές. Η πανδημία Covid-19 έπαιξε, επίσης, ρόλο εν προκειμένω.

Μολονότι η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά σχετίζονται, δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η κοινωνική απομόνωση ορίζεται ως η αντικειμενική σπανιότητα επαφών πρόσωπο με πρόσωπο και κοινωνικών σχέσεων στο πλαίσιο της οικογένειας, της φιλίας ή γενικότερα της κοινότητας. Η μοναξιά είναι το υποκειμενικό αίσθημα ότι κάποιος νιώθει μόνος (ακόμη και αν γύρω του βρίσκονται άλλοι) ή ότι έχει λιγότερη σύνδεση με άλλους ανθρώπους από ό,τι επιθυμεί. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να περνούν μία σχετικά απομονωμένη ζωή, αλλά να μη νιώθουν μόνοι, ενώ αντίστροφα άλλοι μπορεί να έχουν πολλές κοινωνικές επαφές, αλλά να βιώνουν μοναξιά, σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι:

– Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά είναι συχνοί αλλά παραγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή και την εγκεφαλική υγεία.

– Η έλλειψη κοινωνικής διασύνδεσης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από όλες τις αιτίες, ιδίως στους άνδρες.

– Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση σχετίζονται με αυξημένους δείκτες χρόνιας φλεγμονής στο σώμα και με συχνότερα συμπτώματα χρόνιου στρες.

– Η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση, αλλά και η τελευταία μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα κατάθλιψης.

– Η κοινωνική απομόνωση κατά την παιδική ηλικία σχετίζεται με αυξημένους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου μετά την ενηλικίωση, όπως παχυσαρκία, υπέρταση και αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

– Τόσο η κοινωνική απομόνωση όσο και η μοναξιά σχετίζονται με χειρότερη πρόγνωση για όσους έχουν διαγνωσμένη στεφανιαία νόσο ή ιστορικό εγκεφαλικού.

– Οι καρδιοπαθείς που είναι κοινωνικά απομονωμένοι έχουν γενικότερα διπλάσιο έως τριπλάσιο κίνδυνο θανάτου. Οι κοινωνικά απομονωμένοι ενήλικες με λιγότερες από τρεις κοινωνικές επαφές τον μήνα έχουν 40% αυξημένη πιθανότητα νέου εγκεφαλικού ή εμφράγματος.

– Η πενταετής επιβίωση είναι λιγότερο συχνή (60%) στους ασθενείς με κοινωνική απομόνωση, σε σύγκριση με όσους έχουν περισσότερες κοινωνικές επαφές και δεν έχουν κατάθλιψη (σχεδόν 80%).

– Οι άνθρωποι με κοινωνική απομόνωση ή/και μοναξιά κάνουν σπανιότερα ωφέλιμες δραστηριότητες για την υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς τους, όπως σωματική δραστηριότητα/άσκηση, κατανάλωση φρούτων-λαχανικών, αποφυγή καπνίσματος κ.ά.

– Μερικές ομάδες του πληθυσμού είναι πιο ευάλωτες στην κοινωνική απομόνωση και στη μοναξιά, όπως τα παιδιά, οι φυλετικές και εθνικές μειονότητες, τα μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ, τα Άτομα με Αναπηρία, όσοι ζουν στην ύπαιθρο και σε υποβαθμισμένες περιοχές, οι ψηφιακά αναλφάβητοι και εκείνοι χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο, οι μετανάστες, οι φυλακισμένοι κ.ά.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Πόσο μεγάλη είναι, ποιο ζώο έχει την μεγαλύτερη καρδιά απ’ όλα, τι είναι ο καρδιακός παλμός που ακούμε και γιατί δεν αναπτύσσει εύκολα καρκίνο. 

Φωτογραφία: iStock

Τροφοδοτεί με ζωογόνο οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά όλο το σώμα, «πεταρίζει» όταν είμαστε ερωτευμένοι, ραγίζει όταν χάνουμε κάτι ή κάποιον που αγαπάμε και προσαρμόζει κάθε κτύπο της σε ό,τι κάνουμε ή νιώθουμε ανά πάσα στιγμή. Η καρδιά είναι  το επίκεντρο της ζωής και των συναισθημάτων μας, αλλά πόσα ξέρουμε στ’ αλήθεια γι΄αυτήν;

Επιστήμονες από την φημισμένη Cleveland Clinic στο Οχάιο, η οποία επί 28 συναπτά χρόνια ψηφίζεται από τους αμερικανούς ιατρούς ως η καλύτερη στις ΗΠΑ στην καρδιολογική φροντίδα, παραθέτουν μερικά βασικά δεδομένα που όλοι πρέπει να γνωρίζουμε για την καρδιά.

1. Η καρδιά του ανθρώπου έχει μέγεθος όσο τα δύο χέρια μας, όταν πλέκουμε τα δάκτυλά μας
2. Η μπλε φάλαινα έχει την μεγαλύτερη καρδιά απ’ οποιοδήποτε έμβιο ον στον κόσμο. Ζυγίζει 675 κιλά
3. Όσο πιο μορφωμένος είναι κάποιος, τόσο λιγότερο κινδυνεύει από καρδιοπάθεια
4. Η καρδιά μπορεί στ’ αλήθεια να «ραγίσει». Έχει βρεθεί ότι μερικές φορές τα δυσάρεστα γεγονότα της ζωής προκαλούν παροδική καρδιακή ανεπάρκεια
5. Η καρδιοπάθεια είναι μία από τις παλαιότερες αρρώστιες στον κόσμο. Έχουν βρεθεί ίχνη της σε μούμιες ηλικίας 3.000 ετών
6. Η ευτυχία και η ισχυρή συναισθηματική ζωντάνια μειώνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας.
7. Τα Χριστούγεννα είναι η μέρα του χρόνου που καταγράφονται τα περισσότερα εμφράγματα. Ακολουθούν η δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων και η Πρωτοχρονιά.
8. Η συστηματική γυμναστική είναι το σημαντικότερο πράγμα για γερή καρδιά. Και είναι δωρεάν.
9. Η υγεία της καρδιάς βρίσκεται σε σημαντικό βαθμό στα χέρια μας. Την ελέγχουμε με τον τρόπο ζωή μας (διατροφή, άσκηση, κάπνισμα, στρες).
10. Πολλά προβλήματα καρδιάς είναι εν μέρει κληρονομούμενα, αλλά η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του καπνίσματος  μπορεί να περιορίσει στο ελάχιστο τον αντίκτυπό τους

Η λειτουργία της

1. Η καρδιά πάλλεται 100.000 φορές την ημέρα
2. Είναι μια καλοκουρδισμένη μηχανή. Η δεξιά πλευρά της ωθεί το αίμα στους πνεύμονες για να οξυγονωθεί. Η αριστερή πλευρά της ωθεί το οξυγονωμένο αίμα σε όλο το σώμα.
3. Ο καρκίνος σε αυτήν είναι πολύ σπάνιος, διότι τα κύτταρά της σταματούν να πολλαπλασιάζονται νωρίς στη ζωή.
4. Ο καρδιακός παλμός που ακούμε είναι ο ήχος που κάνουν οι βαλβίδες της καρδιάς καθώς ανοιγοκλείνουν.
5. Η καρδιά των γυναικών κτυπά σχεδόν 8 φορές περισσότερες κάθε λεπτό απ’ ό,τι των ανδρών
6. Διαθέτει το δικό της, αυτόνομο ηλεκτρικό σύστημα και γι’ αυτό εξακολουθεί να κτυπά και έξω από το σώμα
7. Όλα τα κύτταρα του σώματος παίρνουν αίμα από την καρδιά, εκτός από αυτά στους κερατοειδείς χιτώνες των ματιών

(Πηγή: iatropedia.gr)

Ένα μοναδικό υπερθέαμα είχαν την τύχη να απολαύσουν όσοι βρέθηκαν το πρωί γύρω από τον Θεολόγο. Ένα πολύ μεγάλο κοπάδι από δελφίνια έδωσε… σόου στα γαλανά νερά της Φθιώτιδας.

Η ομάδα του UpStories κατέγραψε το εντυπωσιακό θέαμα με drone αναφέροντας πως πρόκειται για το μεγαλύτερο κοπάδι δελφινιών που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα με χρήση Drone.

“Πιο συγκεκριμένα, σήμερα τις πρώτες πρωινές ώρες κοντά στην περιοχή του θεολόγου Φθιώτιδας ένα πολύ μεγάλο κοπάδι δελφινιών αποτελούμενο από δεκάδες ενήλικα και μικρά δελφινάκια έδωσε μια πραγματικά σπάνια παράσταση από αυτές που μόνο η φύση μπορεί να μας προσφέρει” αναφέρει μεταξύ άλλων η περιγραφή στο βίντεο που δημοσιεύτηκε στο Youtube.

(Πηγή: enikos.gr)