paidevo.gr

© Φωτογραφία : Twitter/ Geól. Sergio Almazán

Η Αίτνα συνεχίζει να «βρυχάται», πυροδοτώντας έντονη ανησυχία για ενδεχόμενο κατολίσθησης που θα μπορούσε να προκαλέσει μέγα – τσουνάμι, καταστρέφοντας τις ακτές της ανατολικής Μεσογείου.

Έκδηλη είναι η ανησυχία των ειδικών από την έντονη δραστηριότητα της Αίτνας, η οποία, τον τελευταίο καιρό, δεν σταματά να «βρυχάται» εκσφενδονίζοντας στήλες λάβας και τέφρας στον ουρανό.

Το υψηλότερο και πιο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης «ξύπνησε» ξανά την προηγούμενη Τετάρτη και μαζί τους εφιάλτες για το ενδεχόμενο έκρηξης παρόμοιας με αυτή του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., η οποία έθαψε τις ρωμαϊκές πόλεις του Ηρακουλάνου και της Πομπηίας.

Η έκρηξη πυροδότησε τη νευρικότητα των επιστημόνων, καθώς αυτή δεν είναι η μόνη απειλή, από τη στιγμή που το εκρηκτικό βουνό της Σικελίας, οι πλαγιές του οποίου φιλοξενούν περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους, «κυλά» αργά και σταθερά μέσα στη Μεσόγειο.

Από το 2018, οι ερευνητές παρατηρούν μάλιστα τη συνεχή κίνηση του ηφαιστείου με περισσότερους από 100 σταθμούς GPS, διάσπαρτους σε όλη την περιοχή της Αίτνας.

https://twitter.com/i/status/1361722229277491205

Τουλάχιστον δύο μελέτες που πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο χρόνο δείχνουν ότι εάν μέρος του ηφαιστείου, κοντά στην ακτή, πέσει τελικά στο νερό, θα μπορούσε να προκαλέσει μέγα – τσουνάμι, καταστρέφοντας τις ακτές της ανατολικής Μεσογείου.

«Μια μεγάλη κατάρρευση θα ήταν καταστροφή για μια τεράστια και πυκνοκατοικημένη περιοχή», εξήγησε ο Μπόρις Μπέχντσκε, ηφαιστειολόγος από το Παρατηρητήριο της Αίτνας στο Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας της Ιταλίας.

Κατά τη διάρκεια αρκετών πρόσφατων εκρήξεων της Αίτνας, οι συσκευές παρακολούθησης κατέγραψαν κινήσεις δεκάδων ποδιών. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία έδειξαν, μάλιστα, ότι από το 2001 έως το 2012, η Αίτνα κινείται προς το Ιόνιο Πέλαγος με νοτιοανατολική κατεύθυνση 0,6 ίντσες (περίπου 14 χιλιοστά) το χρόνο.

«Προηγούμενες μελέτες ηφαιστείων έδειξαν ότι αυτή η κίνηση είχε ως αποτέλεσμα καταστροφικές κατολισθήσεις αργότερα. Η συνεχής κίνηση θα μπορούσε να συμβάλλει σε μια μεγάλη κατολίσθηση κατά μήκος των ακτών της Αίτνας, προκαλώντας καταστροφικά τσουνάμι στις γύρω περιοχές», προειδοποίησε ο Dr John Murray.

Από την πλευρά του, ο γεωφυσικός Heidrun Kopp από το Κέντρο Έρευνας των Ωκεανών Geomar Helmholtz στη Γερμανία, επιβεβαίωσε ότι «πολύ πιθανό μια κατολίσθηση να προκαλούσε τσουνάμι σε ολόκληρη τη Μεσόγειο».

(Πηγή: sputniknews.gr)

Τα ηφαίστεια Φουέγο και Πακάγια, κοντά στην πρωτεύουσα της Γουατεμάλας, υπό παρακολούθηση από τις αρχές της χρονιάς, έχουν μπει σε φάση έκρηξης, προειδοποίησε χθες Σάββατο το Ινστιτούτο Ηφαιστειολογίας της χώρας.

Στο Φουέγο, το οποίο απέχει 35 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας και το στόμιο του κρατήρα του οποίου βρίσκεται σε υψόμετρο 3.763 μέτρων, σημειώθηκαν ασθενούς ως μέτριας ισχύος εκρήξεις τη νύχτα και το πρωί, με αποτέλεσμα στήλες ηφαιστειακής τέφρας να φθάσουν σε ύψος 4.500 μέτρων.

Στο Πακάγια, σε υψόμετρο 2.552 μέτρων, περίπου 25 χιλιόμετρα νότια της πρωτεύουσας, συνεχίζει να καταγράφεται «αυξημένο επίπεδο δραστηριότητας» και μια ροή λάβας έρπει στις πλαγιές του. Εκρήξεις έστειλαν ηφαιστειακή τέφρα σε ύψος σχεδόν 3.000 μέτρων και μέρος της έπεσε σε κοντινά χωριά.

Ένα τρίτο ηφαίστειο, το Σαντιαγκίτο, που φθάνει τα 2.500 μέτρα ύψος και βρίσκεται περίπου 230 χιλιόμετρα δυτικά της πρωτεύουσας, έχει επίσης ενεργοποιηθεί.

Στα τρία ηφαίστεια κατά περιόδους καταγράφεται εναλλασσόμενη δραστηριότητα, όπως τον Ιούλιο και στα τέλη του Δεκεμβρίου του 2020, όταν τέθηκαν υπό στενή παρακολούθηση.

Την 3η Ιουνίου 2018 στο Φουέγο μπήκε σε φάση ισχυρής έκρηξης, εκλύοντας ποτάμια λάβας και ηφαιστειακή τέφρα που έπληξαν πολλές κοινότητες. Οι πυροκλαστικές ροές και η βροχή καυτής τέφρας, φαινόμενα που παρομοιάστηκαν με όσα συνέβησαν στην Πομπηία το 79 μ. Χ., έσβησαν από τον χάρτη το χωριό Σαν Μιγκέλ Λος Λότες. Τουλάχιστον 202 χωρικοί έχασαν τη ζωή τους, άλλοι 229 κηρύχθηκαν αγνοούμενοι.

Τον Μάιο του 2010, εικονολήπτης είχε πεθάνει στο Πακάγια, όταν εισέπνευσε τοξικά αέρια που εκλύθηκαν από τον κρατήρα κατά τη διάρκεια ρεπορτάζ.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Συντάκτης: Έλενα Αλεξιάδου

Έχει δύο παιδιά και …4.500 δένδρα του δάσους να φροντίσει. Ξεκινάει να δουλεύει απ’ το ξημέρωμα και όταν η εργασία του βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, κοιμάται από τις 8 το βράδυ, προκαλώντας συχνά τα πειράγματα των φίλων του. Με αφόρητη ζέστη ή με δυνατό κρύο και βροχή, φορτωμένος με το βάρος του εξοπλισμού και της σοδειάς, διανύει κάθε ημέρα ανηφόρες και κατηφόρες πολλών χιλιομέτρων. Δουλεύει σε περιβάλλον που κρύβει πολλούς κινδύνους και παρά τη φυσική και αδιαμφισβήτητη ομορφιά των πεύκων γύρω του, η δύσκολη πρόσβαση στις κακοτράχαλες πλαγιές και δασωμένες λαγκαδιές, τον αναγκάζει συχνά ν’ ανοίγει μόνος του τα μονοπάτια που θα περπατήσει. Το άγχος του για την προστασία του δάσους είναι τεράστιο, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, σε σημείο μάλιστα, που πολλές φορές μένει ξάγρυπνος όλο το 24ωρο προκειμένου να προσέχει τον κίνδυνο της ξαφνικής πυρκαγιάς, ιδίως όταν αυξάνεται η θερμοκρασία και η ένταση των ανέμων.

Ο 54χρονος Θανάσης Βαλάσης είναι επαγγελματίας ρητινοσυλλέκτης που ζει και αναπνεύει από (και για) το δάσος. Από τους λίγους στην Β. Ελλάδα που εξακολουθούν να δουλεύουν σήμερα μέσα στα δάση της Χαλκιδικής για να μαζέψουν την πολύτιμη για την ζωή και το εισόδημά τους, ρητίνη (ρετσίνι) των πεύκων.

Μπήκε στο επάγγελμα, όπως λέει ο ίδιος μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, το 2008, κάνοντας μια στροφή στην επαγγελματική του ζωή όταν είδε ότι η συλλογή ρητίνης στα δάση της Χαλκδικής θα μπορούσε να του εξασφαλίσει τα προς του ζην.

Την χρονιά (2008) που μπήκε στον Συνεταιρισμό Ρητινοσυλλεκτών Κασσάνδρας, ο αριθμός των μελών- επαγγελματιών δεν ξεπερνούσε τα 10 άτομα. «Μέσω της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα αυξηθήκαμε. Σήμερα, είμαστε 42 ρητινοσυλλέκτες στον Δασικό Συνεταιρισμό Εργασίας του οποίου είμαι πρόεδρος, ηλικίας από 40 χρόνων και πάνω, και ρητινεύουμε μια έκταση 100.000 στρεμμάτων: από την περιοχή Σάνη μέχρι και το Παλιούρι, περισσότερα από 90.000 δένδρα (σ.σ. χαλέπιος πεύκη, το κοινό πεύκο), με τη μέση ετήσια παραγωγή ρητίνης συνολικά, να φτάνει τους 200 με 250 τόνους».

Σκουμπάφι, ξύστρα, κούρεμα της φλούδας και χτύπημα για την συλλογή ρητίνης

Το σκουμπάφι, η ξύστρα, το κούρεμα της φλούδας και το χτύπημα, είναι μερικές μόνο από τις ορολογίες που οι ρητινοσυλλέκτες καταλαβαίνουν καλύτερα από τον καθένα. Από το τέλος Μαρτίου μέχρι και τον Οκτώβριο, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, ο Θανάσης Βαλάσης γυρνά όλο το δάσος της Φούρκας Χαλκιδικής για το δύσκολο μεροκάματο.

Η διαδικασία παραγωγής της ρητίνης ακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή, με τον ίδιο ακριβώς παραδοσιακό τρόπο εδώ και χρόνια. Το «κούρεμα» της φλούδας, το χτύπημα, το ράντισμα με τη φούσκα για να «δακρύσει» το δέντρο, η εντομή, η εγκοπή δηλαδή, και από κάτω η σακούλα για να συλλεχθεί η ρητίνη. Στη διάρκεια συλλογής της ρητίνης, με τη διαδικασία να βρίσκεται στο αποκορύφωμά της την περίοδο από τα μέσα Ιουνίου μέχρι το τέλος Αυγούστου, κάθε συλλέκτης χρησιμοποιεί περισσότερες από 4.000 ειδικές διάφανες σακούλες, διαστάσεων 20Χ20, στις οποίες και συγκεντρώνονται γύρω στα επτά κιλά ρητίνης. Τα παλαιότερα χρόνια οι ρητινοσυλλέκτες χρησιμοποιούσαν τενεκεδάκια από λαμαρίνα για να μαζέψουν την ρητίνη, τα οποία όμως επειδή γέμιζαν γρηγορότερα, ανάγκαζαν τον ρητινοσυλλέκτη σε περισσότερα δρομολόγια ενώ ήταν και βαρύτερα στη μεταφορά τους.

«Ένας άριστος ρητινοσυλλέκτης, συλλέγει ετησίως 10 με 12 τόνους ρητίνης και ένας πολύ καλός οκτώ και εννέα τόνους», σημειώνει ο κ Βαλάσης.

Μιλώντας για τα μικρά μυστικά της δουλειάς του, διευκρινίζει ότι «δεν ρητινεύονται όλα τα πεύκα. Ο έμπειρος ρητινοσυλλέκτης με το που θα κάνει την «πληγή» στο δέντρο, καταλαβαίνει αμέσως εάν αυτό είναι παραγωγικό και θα του δώσει την ρητίνη που θέλει. Πολλές φορές μάλιστα το βλέπει αυτό πριν περάσει στον κορμό του δέντρο την πάστα θεϊκού οξέος για να ανοίξουν οι ρητινοφόροι αγωγοί του που διατηρούν την εγκοπή ανοιχτή και να τρέξει το… δάκρυ».

Για περίπου είκοσι ημέρες το πεύκο στάζει το ρετσίνι και ύστερα, η «πληγή» του κλείνει. «Κάθε 20 με 25 ημέρες πρέπει να περάσουμε και πάλι από τα δέντρα που ξεκινήσαμε να ρητινεύουμε ώστε να κάνουμε νέα εγκοπή…Συνήθως έξι με επτά τομές αρκούν, προκειμένου να συλλεχθεί το απαιτούμενο ρετσίνι».

Οι παλιοί επαγγελματίες ρητινοσυλλέκτες εξιστορούν ότι η ρητίνευση στην περιοχή της Κασσανδρείας ξεκίνησε πριν το 1930 και το 1950 άρχισε να κερδίζει έδαφος σε όλη την περιοχή της Χαλκιδικής. Το 1960, στο νομό ,σχεδόν κάθε χωριό είχε το δικό του συνεταιρισμό ρητινοσυλλεκτών, ενώ στην περιοχή λειτουργούσαν πολλά εργοστάσια μεταποίησης. «Τότε μάλιστα έλεγαν πως σε δύο τρία χρόνια ένας καλός ρητινοπαραγωγός κατάφερνε με την δουλειά του να χτίσει ολόκληρο σπίτι» λέει ο 54χρονος ρητινοσυλλέκτης. Το 1980 όμως, ξεκίνησε η φθίνουσα πορεία…

Το πευκόδασος είναι πηγή ζωής, πολύτιμο κομμάτι της μεσογειακής βλάστησης αλλά για τους ρητινοσυλλέκτες είναι η πηγή του εισοδήματός τους και είναι φυσικό να το προσέχουν …σαν τα μάτια τους, αφού τυχόν καταστροφή του θα σημαίνει και το τέλος της απασχόλησής τους. «Τα τελευταία 13 χρόνια μόνο εγώ έσωσα τρεις φορές το δάσος από πυρκαγιά, με πυροσβεστήρες που έτυχε να έχω…Εμείς έχουμε ζητήσει επανειλημμένα να μας εξοπλίσουν με πυροσβεστήρες ώστε να προλαμβάνουμε το κακό, ή και να το περιορίζουμε μέχρι να έρθουν οι πυροσβέστες στο σημείο, αλλά κανείς μέχρι στιγμής δεν έχει ανταποκριθεί στο αίτημά μας» λέει ο κ Βαλάσης . Έχει υπολογισθεί ότι κάθε ρητινοσυλλέκτης καθαρίζει το 20% της συνολικής έκτασης που ρητινεύει και είναι κοινά αποδεκτό ότι «αποτελούμε μια πολύ ουσιαστική ασπίδα πυροπροστασίας», σημειώνει.

Το 2006 η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε στο Πολύχρονο Χαλκιδικής οδήγησε σε ολοκληρωτική καταστροφή πολλούς ρητινοσυλλέκτες του νομού. «Τότε χάθηκαν περισσότερες από 6.000 σακούλες με ρητίνη άνω των τριών κιλών σε κάθε μία.Το κράτος δεν αναγνώρισε ποτέ τη ζημιά που έπαθαν οι ρητινοσυλλέκτες εκείνη τη χρονιά και ευτυχώς στο πλευρό τους στάθηκε έμπρακτα, αποζημιώνοντάς τους, η μοναδική μεταποιητική μονάδα που λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα, η «Megara Resins» που εδρεύει στα Μέγαρα Αττικής.

Κατά καιρούς όπως λέει ο κ Βαλάσης «υπήρξε ενδιαφέρον από Καβάλα και Έβρο για τη ρητίνευση δένδρων, αλλά δυστυχώς στις πιο βόρειες περιοχές στη χώρα μας δεν υπάρχει η χαλέπιος πεύκη που αποτελεί και το πιο παραγωγικό είδος, για την συλλογή ρητίνης».

Για την προσφορά τους απέναντι στα δάση, οι ρητινοσυλλέκτες επιδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό για κάθε κιλό παραγόμενης ρητίνης με το ποσό των 38 λεπτών/κιλό, ενώ πληρώνονται από τον έμπορα με το ποσό των 34 λεπτών/κιλό. Επίσης τους παραχωρούνται από τη Γενική Διεύθυνση Δασών τα υλικά ρητίνευσης (πάστα θειικού οξέος, ψεκαστήρες, σακούλες και δοχεία συλλογής ρητίνης), σε μια προσπάθεια διατήρησης και ενίσχυσης του παραδοσιακού και εξόχως σημαντικού αυτού επαγγέλματος για την προστασία των δασών.

«Δάσος που δεν ρητινεύετε θεώρησέ το…νεκρό»- Εξασφαλισμένη η απορρόφηση της ρητίνης

«Δάσος που δεν ρητινεύετε, θεωρήστε το νεκρό», έλεγε ο καθηγητής Δασολογίας, όπως θυμάται σήμερα ο δασολόγος, Δημήτρης Γαλαύτης, προϊστάμενος προμήθειας πευκορητίνης στην «Megara Resins», και υπογραμμίζει ότι «όταν ρητινεύετε το δέντρο αποσυμπιέζεται, ενώ σε διαφορετική περίπτωση το ρετσίνι μέσα του βράζει και το καθιστά δυναμίτη. Είναι το ρετσίνι μέσα στο δέντρο που κάνει τη σπίθα φλόγα σε μερικά μόλις δευτερόλεπτα», σημειώνει.

Σήμερα, με την συλλογή ρητίνης απασχολούνται περί τις 2.000 οικογένειες πανελλαδικά: από την Κασσανδρεία Χαλκιδικής, την Εύβοια, τη Δυτική Αττική, τα Μέγαρα, την Μάνδρα και πέριξ της Κορίνθου, με την μέση ετήσια παραγωγή να ανέρχεται σε 5.500 τόνους.

Από το 1960 και μετά ξεκίνησε η φθίνουσα πορεία για τον παραδοσιακό κλάδο και ενώ το 1935 λειτουργούσαν πάνω από 30 εργοστάσια, έχει απομείνει μόνο αυτό των Μεγάρων, που ιδρύθηκε το 1961, λειτουργεί αδιαλείπτως και σήμερα έχει κύκλο εργασιών άνω των 70 εκατ. ευρώ. Την τελευταία 20ετία από το εργοστάσιο γίνονται εξαγωγές, σε ποσοστό άνω του 85%, σε νέφτι και κολοφώνιο, στις αγορές των Δυτικής Ευρώπης, του Ισραήλ, της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και την τελευταία 5ετία άνοιξαν αυτές της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Ο κ. Γαλαύτης σημείωσε ότι το εργοστάσιο εξαιτίας της δυναμικής του σε εξαγωγές παραγόμενων προϊόντων από τη ρητίνη του πεύκου, εγγυάται την απορρόφηση ολόκληρης της παραγωγής στην Ελλάδα και σημείωσε χαρακτηριστικά, πως «όση ρητίνη και να μας φέρουν οι Έλληνες συλλέκτες, εμείς θα τις απορροφήσουμε. Δεν υπάρχει ταβάνι..».

Η ρητίνη σε αριθμούς και οι χρήσεις της

Η χρήση και παραγωγή της ρητίνης είναι γνωστή στον άνθρωπο από την αρχαιότητα. Χρησιμοποιούνταν για στεγανοποίηση των πλοίων, παρασκευή του υγρού πυρός (εύφλεκτης πολεμικής ύλης των Βυζαντινών), αλλά και για την παραγωγή της ρετσίνας και των έμπλαστρων για ιατρικούς σκοπούς. Σήμερα χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη παραγωγής ποικιλίας βιομηχανικών προϊόντων: Το τερεβινθέλαιο (κοινώς νέφτι), το υγρό απόσταγμα της ρητίνης, χρησιμοποιείται κυρίως ως διαλυτικό στην παρασκευή χρωμάτων, αρωμάτων, καλλυντικών και φαρμάκων και το κολοφώνιο, το στερεό απόσταγμα της ρητίνης, χρησιμοποιείται στην τυπογραφία, υφαντουργία, μεταλλουργία, καθώς και στην παρασκευή ποικιλίας προϊόντων όπως, αντιδιαβρωτικά, αρωματικά κεριά, αδιάβροχα υλικά, τεχνητά δόντια, έμπλαστρα, συντηρητικά, προσθετικά γεύσης, χρώματα, φάρμακα, χαρτόκολλες, διάφορα γαλακτώματα και τσίχλες.

Στα μεταπολεμικά χρόνια η μεγαλύτερη παραγωγή ρητίνης έγινε στην Ελλάδα το 1961 όπου έφτασε τους 41.000 τόνους και η ποσότητα αυτή αντιπροσώπευε το 3% της παγκόσμιας παραγωγής. Έκτοτε, μέχρι το 2008 εμφάνιζε πτωτική πορεία και μετέπειτα ξεκίνησε να αυξάνεται, έστω και ελαφρά. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 1973 η παραγωγή ρητίνης στην Ελλάδα διαμορφωνόταν σε 20.587 τόνους, το 1983 σε 12.558 τόνους, το 1993 σε 6.265 τόνους και έκτοτε να ακολουθεί πτωτική πορεία.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Πρόκειται για το μεγαλύτερο παγόβουνο στον κόσμο. Σπάει σε τεράστια κομμάτια που πλέουν ανεξέλεγκτα. Το μεγαλύτερο έχει μέγεθος όσο η Κύθνος

Τεράστιο παγόβουνο που αποκολλήθηκε από την Ανταρκτική το 2017, απειλεί με πρόσκρουση ακατοίκητο νησί του Νοτίου Ατλαντικού. Το γεγονός αυτό θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στο οικοσύστημα της περιοχής που φιλοξενεί από φάλαινες μέχρι και πιγκουΐνους, ενώ επιστήμονες έσπευσαν στο σημείο για να αποτυπώσουν το μέγεθος της καταστροφής.

Πρόκειται για το μεγαλύτερο παγόβουνο στον κόσμο. Σπάει σε τεράστια κομμάτια που πλέουν ανεξέλεγκτα. Το μεγαλύτερο έχει μέγεθος όσο η Κύθνος και πλέον, βρίσκονται μια ανάσα από το ακατοίκητο νησί Νότια Γεωργία, στον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό. Επιστήμονες έσπευσαν στο σημείο καθώς πιθανές προσκρούσεις μπορούν να βλάψουν την άγρια ζωή της περιοχής.

Επιστρατεύουν υποβρύχια μηχανήματα όπου θα μετρούν τη θερμοκρασία και την αλατότητα των υδάτων καθώς το γλυκό νερό που λιώνει από τον πάγο επηρεάζει το γύρω θαλασσινό του νησιού. Επιπλέον θα καταγράφουν τυχόν επιπτώσεις στο ωκεάνιο πλαγκτόν που μπορούν να επηρεάσουν την τροφοδοσία των θαλάσσιων ειδών της περιοχής.

Το αρχικό παγόβουνο αποκολλήθηκε από παγετώνα της Ανταρκτικής το 2017. Επιστήμονες μελετούν αν το γεγονός αυτό οφείλεται στην αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.

(Πηγή: in.gr)

REUTERS/GONZALO FUENTES

Έπειτα από ένα χρόνο μέσα σε συνθήκες πανδημίας, ο πλανήτης έχει συνηθίσει να ζει με περιορισμούς στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Σε πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό nature αναφέρεται ότι ο κορωνοϊός θα παραμείνει ανάμεσα μας και τι συνεπάγεται αυτό.

H βιβλιογραφία ανασκοπείται από τους Καθηγητές της Ιατρικής του ΕΚΠΑ Δημήτριο Παρασκευή (Αναπληρωτής Καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνο Δημόπουλο (Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Μετά από έναν χρόνο πανδημίας προκύπτει το εύλογο ερώτημα πόσο μπορούμε να ελπίζουμε στην εξάλειψη της πανδημίας;

Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι είναι σχεδόν απίθανο. Το επιστημονικό περιοδικό Nature έθεσε το συγκεκριμένο ερώτημα σε 100 ειδικούς που μελετούν τον κορωνοϊό. Σχεδόν το 90% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι ο κορωνοϊός θα καταλήξει να γίνει «ενδημικός» – γεγονός που μεταφράζεται ότι θα συνεχίσει να κυκλοφορεί τα επόμενα χρόνια σε διαφορετικές περιοχές της υφηλίου.

Η αδυναμία εξάλειψης του κορωνοϊού δεν σημαίνει ότι ο αριθμός των θανάτων, των νοσούντων, ή τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης θα συνεχιστούν να υφίστανται στην κλίμακα που παρατηρείται σήμερα. Η μελλοντική πορεία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον βαθμό ανοσίας που αναπτύσσεται μέσω μόλυνσης, ή εμβολιασμού και επίσης πώς θα εξελιχθεί ο ιός.

Πάνω από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων απάντησαν ότι θα ήταν δυνατόν να εξαλειφθεί ο SARS-CoV-2 από ορισμένες περιοχές, ενώ θα συνεχίσει να κυκλοφορεί σε άλλες. Στις περιοχές που θα επιτευχθεί ανοσία αγέλης, θα υπάρχει κίνδυνος επιδημικών εκρήξεων, αλλά θα περιορίζονται γρήγορα λόγω του υψηλού βαθμού συλλογικής ανοσίας.

Ένα πιθανό σενάριο που προβλέπουν οι επιστήμονες για τον SARS-CoV-2 είναι ότι ο ιός θα συνεχίσει να μεταδίδεται, αλλά εφόσον έχει αναπτυχθεί κάποια ανοσία  μέσω φυσικής μόλυνσης ή εμβολιασμού, δεν θα υπάρχει κίνδυνος σοβαρής νόσου. Ο ιός θα θυμίζει ότι συμβαίνει τώρα με τα παιδιά που συνήθως προκαλεί ήπια ή ασυμπτωματική λοίμωξη.

Μένει να διαπιστωθεί το πως θα εξελιχθεί η ανοσία που αναπτύσσουμε έναντι του SARS-CoV-2 και αν θα είναι παρόμοια όπως με τους ενδημικούς κορωνοϊούς (OC43, 229E, NL63 και HKU1). Αν δηλαδή παρότι δεν θα μας προφυλάσσει από επαναμόλυνση, αν θα μας προφυλάσσει από σοβαρή νόσο.

Αν οι περισσότεροι άνθρωποι αναπτύξουν μακροχρόνια ανοσία στον ιό, είτε μέσω φυσικής μόλυνσης είτε μέσω εμβολιασμού, τότε δεν είναι πολύ πιθανό ο ιός να καταλήξει ενδημικός. Παρόλα αυτά η ανοσία φαίνεται να εξασθενεί μετά από ένα ή δύο χρόνια και ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ιός μπορεί να εξελιχθεί και να διαφύγει της ανοσίας. Περισσότεροι από τους μισούς επιστήμονες θεωρούν ότι η εξασθένιση της ανοσίας θα είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που θα καταστήσουν τον ιό ενδημικό.

Σε χώρες που έχουν αρχίσει εκτεταμένο εμβολιαστικό πρόγραμμα έναντι του COVID-19 αναμένεται να παρατηρηθεί σημαντική μείωση της νόσου, αλλά θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητά των εμβολίων αναφορικά με τις μεταδόσεις. Δεδομένα από κλινικές δοκιμές υποδεικνύουν ότι τα εμβόλια μπορεί να αποτρέψουν τη συμπτωματική λοίμωξη αλλά, επίσης, θα μπορούσαν να περιορίσουν και τη μετάδοση του ιού.

Αν τα εμβόλια εμποδίζουν τη μετάδοση – και εάν παραμείνουν αποτελεσματικά έναντι νεότερων μεταλλαγμένων στελεχών του ιού – είναι δυνατόν να μπορεί εξαλειφθεί ο ιός σε περιοχές που θα επιτευχθεί η ανοσία αγέλης. Ένα εμβόλιο που είναι  αποτελεσματικό κατά 90% θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε τουλάχιστον 55% του πληθυσμού για να επιτευχθεί η προσωρινά η ανοσία αγέλης, εφόσον κάποια από τα περιοριστικά μέτρα παραμένουν σε ισχύ. Ένα εμβόλιο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σχεδόν στο 67% των ανθρώπων για την επίτευξη της ανοσίας αγέλης εφόσον αρθούν όλα τα περιοριστικά μέτρα.

Παρόμοια με την πανδημία γρίπης;

Η πανδημία της γρίπης του 1918 που προκάλεσε το θάνατο σε περισσότερα από 50 εκατομμύρια άτομα, αποτελεί κριτήριο σύγκρισης για τις υπόλοιπες πανδημίες. Η πανδημία είχε προκληθεί από ιό γρίπης τύπου Α, ο οποίος προήλθε από πτηνά. Οι πανδημίες της γρίπης προκαλούνται όταν ο πληθυσμός δεν διαθέτει ανοσία στα νέα στελέχη του ιού. Τη στιγμή που μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού αναπτύξει ανοσία, ένας πανδημικός ιός θα γίνει εποχικός.

Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι ο κορωνοϊός θα εξελιχθεί όπως η γρίπη. Η γρίπη μεταλλάσσεται με ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τον SARS-CoV-2, επιτρέποντάς να διαφεύγει από το ανοσιακό σύστημα. Αυτό είναι και ο λόγος που τα εμβόλια γρίπης πρέπει να επικαιροποιούνται κάθε χρόνο. Παρόμοια και ο κορωνοϊός μπορεί να διαφεύγει της ανοσίας που αναπτύσσεται από τη φυσική μόλυνση, και πιθανόν και τα εμβόλια.

Το 70% των ερωτηθέντων ερευνητών θεωρούν ότι η δυνατότητα διαφυγής της ανοσιακής απάντησης θα είναι ένας επιπλέον παράγοντας που θα καθορίσει αν θα συνεχίσει να κυκλοφορεί ο ιός.

Το μέλλον του SARS-CoV-2 θα εξαρτηθεί, επίσης, από το αν μπορεί να δημιουργήσει δεξαμενές σε άγρια ζώα.

Συμπερασματικά, η πορεία που θα ακολουθήσει ο SARS-CoV-2 στο μέλλον είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Στο προσεχές μέλλον η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων μέχρι την επίτευξη της ανοσίας αγέλης, μπορεί να περιορίσουν τις μεταδόσεις ή τη σοβαρότητα της νόσου. Αν όμως τα μέτρα για τη μείωση της εξάπλωσης περιοριστούν και αφήσουμε τον ιό ανεξέλεγκτο, τότε θα βρεθούμε αντιμέτωποι με τις πιο δύσκολες μέρες της πανδημίας

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Συντάκτης: Παύλος Δρακόπουλος

Πριν περίπου 42.000 χρόνια οι μαγνητικοί πόλοι του πλανήτη μας αναποδογύρισαν (ο βόρειος έγινε νότιος και αντίστροφα), γεγονός που -σε συνδυασμό με μια ταυτόχρονη πτώση της δραστηριότητας του Ήλιου- είχε ως συνέπεια να προκληθούν σοβαρές περιβαλλοντικές και κλιματικές αλλαγές, καταστροφικά επεισόδια για διάφορα είδη μεγάλων ζώων, ενώ είναι πιθανό ότι οδήγησε και στο τέλος των Νεάντερταλ. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας διεθνούς επιστημονικής μελέτης, η οποία αναμένεται να προκαλέσει επιστημονική διαμάχη, καθώς εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις εξελικτικές επιπτώσεις από τις κατά καιρούς γεωμαγνητικές αναστροφές.

Οι 33 ερευνητές από διάφορες χώρες, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», βάσισαν τις εκτιμήσεις τους σε μια νέα πιο ακριβή μέθοδο υπολογισμού του ραδιενεργού άνθρακα στην ατμόσφαιρα, μέσω ανάλυσης της ποσότητας ραδιενεργού άνθρακα-14 στους διαδοχικούς δακτυλίους των μεγαλύτερων νεοζηλανδικών δέντρων «καουρί» ηλικίας άνω των 42.000 ετών. Η μεταβολή του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, όπως αποτυπώνεται στα δέντρα, σχετίζεται με την αύξηση της κοσμικής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη, άρα αποκαλύπτει κατά πόσο λειτουργούσε σωστά η γεωμαγνητική ασπίδα του πλανήτη μας. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες συσχέτισαν αυτά τα στοιχεία με άλλα δεδομένα από όλη τη Γη (λίμνες, πυρήνες πάγου κ.α.), που δείχνουν ότι την ίδια περίοδο είχε συμβεί μια σειρά σημαντικών αλλαγών στο περιβάλλον.

«Πριν τη νέα μελέτη, ξέραμε ότι πολλά πράγματα συνέβαιναν στον κόσμο πριν 42.000 χρόνια, αλλά δεν γνωρίζαμε ακριβώς πώς. Για πρώτη φορά, καταφέραμε να χρονολογήσουμε με ακρίβεια τι συνέβη, όταν για τελευταία φορά τα μαγνητικά πεδία της Γης αντιστράφηκαν», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Κρις Τέρνεϊ του αυστραλιανού Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας.

Η σφαίρα του γήινου μαγνητικού πεδίου -που παράγεται από την κίνηση του καυτού λιωμένου σιδήρου στον πυρήνα της Γης- λειτουργεί ως προστατευτική ασπίδα έναντι της κοσμικής ακτινοβολίας (σωματίδια υψηλής ενέργειας από το διάστημα), αλλά είναι επιρρεπές σε χαοτικές μεταβολές που, μεταξύ άλλων, ωθούν τους μαγνητικούς πόλους να μετακινούνται. Όταν οι μαγνητικοί πολλοί αλλάζουν αμοιβαία θέση -κάτι που έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν- η προστασία του γήινου μαγνητικού πεδίου εξασθενεί δραματικά.

Στο γεωλογικό «αρχείο» του πλανήτη μας υπάρχουν πολλά ίχνη από τις περιοδικές αντιστροφές των μαγνητικών πόλων κάθε περίπου 200.000 έως 300.000 χρόνια. Κάθε αναστροφή γίνεται σταδιακά και μπορεί να διαρκέσει εκατοντάδες έως χιλιάδες χρόνια. Η πιο πρόσφατη αναστροφή των πόλων διάρκειας το πολύ 1.000 ετών -η λεγόμενη «Laschamps»- έγινε πριν 41.000 έως 42.000 χρόνια, αλλά δεν είχε καταστεί έως τώρα δυνατό να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για το πόσο είχε επηρεάσει το περιβάλλον της Γης.

Η νέα έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όταν, κατά την εξέλιξη της γεωμαγνητικής αντιστροφής, το γήινο μαγνητικό πεδίο είχε εξασθενήσει σημαντικά, πέφτοντας μόνο στο 6% του σημερινού επιπέδου του, είχαν πυροδοτηθεί σημαντικές αλλαγές στη συγκέντρωση και κυκλοφορία του ατμοσφαιρικού όζοντος. Αυτό, με τη σειρά του, προκάλεσε μια αλυσίδα κλιματικών και περιβαλλοντικών αλλαγών (αύξηση υπεριώδους ακτινοβολίας, ακραίες καιρικές συνθήκες, πολύ συχνοί κεραυνοί, επέκταση πάγων και ξηρασίας, «πολικό» σέλας πάνω από τον Ισημερινό κ.α.), που είχαν επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στα έμβια όντα, όπως η εξαφάνιση μεγάλων θηλαστικών.

Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι ακόμη και η άνθηση της τέχνης των σπηλαίων εκείνη την εποχή οφείλεται στο ότι οι πρόγονοι μας Homo sapiens κατέφυγαν σε αυτά για να προστατευθούν από τις δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες. Αυτές πιθανώς οδήγησαν και σε εντεινόμενο ανταγωνισμό με τα «ξαδέρφια» μας, τους Νεάντερταλ, με τελικό αποτέλεσμα την εξαφάνιση των τελευταίων μετά από μερικές χιλιάδες χρόνια.

Άλλοι πάντως επιστήμονες, όπως ο παγετωνολόγος δρ Άντερς Σβένσον του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί ότι πράγματι συνέβησαν δραματικές αλλαγές στο κλίμα και στο περιβάλλον πριν 42.000 χρόνια, καθώς δεν βλέπουν τόσο πειστικά στοιχεία στο «αρχείο» της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, χωρίς όμως να αποκλείουν την πιθανότητα. Από την άλλη, ο παλαιοανθρωπολόγος Κρις Στρίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου δήλωσε ότι είναι εύλογη η συσχέτιση της εξασθένησης του γεωμαγνητικού πεδίου με μια μεγαλύτερη χρήση των σπηλαίων, αλλά όχι με τις σπηλαιογραφίες, οι οποίες είναι πολύ παλαιότερες σε μέρη του κόσμου όπως η Ινδονησία. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο αρχαιολόγος Τόμας Χάιαμ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ο οποίος δήλωσε ότι «το συμπέρασμα (σ.σ. της νέας μελέτης) είναι παρατραβηγμένο».

Οι επιστήμονες δεν μπορούν να προβλέψουν πότε θα αναστραφούν ξανά οι πόλοι. Κατά τα τελευταία 170 χρόνια της σύγχρονης εποχής, ο βόρειος μαγνητικός πόλος έχει επιταχύνει την κίνηση του με ρυθμό ενός χιλιομέτρου ετησίως και το μαγνητικό πεδίο της Γης έχει εξασθενήσει κατά περίπου 9%. Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό ότι αυτό υποδηλώνει πως βρίσκεται σε αργή εξέλιξη μια νέα αναστροφή των μαγνητικών πόλων. Εκτιμούν ότι κάτι τέτοιο στην εποχή μας θα προκαλούσε σχεδόν σίγουρα μεγάλα προβλήματα στις σύγχρονες ηλεκτρονικές και δορυφορικές τεχνολογίες, με ό,τι αυτό θα συνεπάγεται για την καθημερινή ζωή.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Περισσότερα από 20,5 εκατομμύρια χρόνια ζωής εκτιμάται ότι ήδη έχουν χαθεί σε όλον τον κόσμο λόγω της νόσου Covid-19 ή κατά μέσο όρο 16 χρόνια για κάθε άνθρωπο που πέθανε από τον κορονοϊό, σύμφωνα με μία νέα διεθνή επιστημονική μελέτη. Οι άνδρες έχουν χάσει σχεδόν 45% περισσότερα χρόνια ζωής σε σχέση με τις γυναίκες.

Σε χώρες που έχουν πληγεί σοβαρά από τον κορονοϊό, τα χαμένα χρόνια ζωής -η διαφορά ανάμεσα στην ηλικία θανάτου ενός ανθρώπου και στο προσδόκιμο ζωής του- εξαιτίας της πανδημίας είναι δύο έως εννέα φορές περισσότερα σε σχέση με τα χαμένα χρόνια ζωής από τους θανάτους λόγω της εποχικής γρίπης. Είναι, επίσης, δύο έως οκτώ φορές περισσότερα σε σχέση με τα χαμένα χρόνια από τα θανατηφόρα τροχαία και 25% έως 50% περισσότερα σε σχέση με τα χαμένα χρόνια ζωής λόγω παθήσεων της καρδιάς.

Οι ερευνητές από πέντε χώρες (Ισπανία, Βρετανία, Γερμανία, Φινλανδία και ΗΠΑ), με επικεφαλής τον Έκτορ Πιφαρέ ι Αρόλας του Πανεπιστημίου Πομπέου Φάμπρα της Βαρκελώνης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Scientific Reports», ανέλυσαν στοιχεία για περίπου 1,28 εκατομμύρια θανάτους από κορονοϊό σε 81 χώρες (με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως τις 6 Ιανουαρίου 2021 και μέση ηλικία θανάτου σχεδόν τα 73 χρόνια), μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, συνδυάζοντάς τα με εκτιμήσεις για το προσδόκιμο ζωής σε κάθε χώρα.

Εκτιμάται ότι το 45% των χαμένων ετών ζωής αφορά άτομα 55 έως 75 ετών, το 30% ανθρώπους νεότερους των 55 ετών, ενώ το 25% μεγαλύτερους των 75. Σε όλες τις χώρες τα χαμένα χρόνια ήταν περισσότερα (44% κατά μέσο όρο) στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Κατά έναν ολόκληρο χρόνο μειώθηκε κατά μέσο το προσδόκιμο ζωής στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης του κοροναϊού. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μείωση στις κοινότητες Αφροαμερικανών και Λατίνων.

θα μπορούσε να συγκριθεί με τις συνέπειες ενός πολέμου. Για την ακρίβεια, πρόκειται πράγματι για τη μεγαλύτερη κατ’ αναλογία μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά τη γέννηση στις ΗΠΑ από την εποχή του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Τα κυβερνητικά στοιχεία, που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα, δεν χωρούν αμφιβολία. Καταγράφουν μείωση κατά ένα ολόκληρο έτος του προσδόκιμου ζωής στην μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως.

Αυτά, μόνον κατά το πρώτο εξάμηνο του 2020, εξαιτίας της πανδημίας, της αύξησης των θανάτων από άλλες σοβαρές ασθένειες (καρδιοπάθειες, καρκίνο, διαβήτη κ.α., που λόγω των μεγάλων πιέσεων στα συστήματα υγείας μπήκαν σε πολλές περιοχές σε δεύτερη μοίρα) ή από υπερβολική χρήση ναρκωτικών και, φυσικά, λόγω των τραγικών χειρισμών της προεδρίας Τραμπ.

Το αποτέλεσμα είναι το προσδόκιμο ζωής των Αμερικανών να έχει τώρα επιστρέψει, αριθμητικά, πίσω στα δεδομένα του 2006. Κατά μέσο όρο, φτάνει τα 77,8 έτη (από 78,8 που ήταν το 2109). Κατά τα… ειωθότα, οι γυναίκες μπορούν να αναμένουν ότι θα ζήσουν περισσότερο από τους άνδρες: έως τα 80,5 έτη για τις μεν (-0,9 έτος συγκριτικά με το 2019), έναντι 75,1 έτη για τους δε αντίστοιχα (-1,2), σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Στατιστικών Υγείας (NCHS) των ΗΠΑ.

Οι αριθμοί, ωστόσο, που σήμαναν συναγερμό στους ειδικούς έχουν να κάνουν με τις επί τα χείρω εκτιμήσεις για τις κοινότητες των Αφροαμερικανών και των Λατίνων (σημ. ότι στην έκθεση δεν περιλαμβάνονται στοιχεία για άλλες μειονότητες ή φυλετικές ομάδες).

Πανδημία ανισοτήτων

Για τους μεν Αφροαμερικανούς, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε στα 72 έτη (-2,7 έτη συγκριτικά με το 2019), για τους δε Λατίνους στα 79,9 (-1,9 έτη).  Τα μεγέθη εξέπληξαν αρνητικά ακόμη και τους ειδικούς.

«Πρόκειται για μεγάλη απόκλιση. Έχουμε να δούμε κάτι ανάλογο από το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, όταν οι μολυσματικές ασθένειες ήταν πολύ πιο συχνές», λέει στην Washington Post η Ελίζαμπεθ Άριας, επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας που συνέταξε την έκθεση του NCHS.  «Μιλάμε για πολύ μεγάλες ανισότητες», τονίζει.

Αυτό που πρακτικά καταγράφει η επιστημονική έκθεση είναι η καθεστηκυία για τις μειονότητες εδώ και δεκαετίες στις ΗΠΑ, την οποία επιδείνωσε έτι περαιτέρω η υγειονομική κρίση.

Τα περισσότερα μέλη τους είναι συνήθως χαμηλά αμειβόμενοι, σε θέσεις εργασίας που προϋποθέτουν επαφή με το κοινό και δεν μπορούν να γίνουν με τηλεργασία, με μικρή ή και καθόλου πρόσβαση στο σύστημα υγείας.  Στην πλειονότητά τους, δε, κατοικούν σε πυκνοκατοικημένες περιοχές και σε πολυπληθείς οικογένειες.

Οι συντάκτες της έκθεσης, πάντως, τονίζουν ότι αναμένουν τα συνολικά στοιχεία του έτους για να διαμορφώσουν μία ολοκληρωμένη εικόνα. Στο πρώτο εξάμηνο του 2020, εξηγούν, η πανδημία σάρωσε τα βορειοανατολικά των ΗΠΑ, όπου είναι μεγαλύτεροι οι πληθυσμοί Αφροαμερικανών και Λατίνων. Το δεύτερο κύμα του κοροναϊού, αντίθετα, πλήττει περιοχές όπου κατοικούν κυρίως λευκοί, όπως στα μεσοδυτικά.

Δεν αναμένουν, βέβαια, κάποια συγκλονιστική ανατροπή στα δεδομένα. Σε αυτό που δείχνουν να ευελπιστούν είναι ότι το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση – ένα αξιόπιστο βαρόμετρο της υγείας ενός έθνους – συνήθως ανακάμπτει γρήγορα στις ΗΠΑ.

Τουλάχιστον αυτό συνέβαινε από τα μέσα του 20ού αιώνα έως τώρα. Ωστόσο, οι αυξομειώσεις ήταν μικρές και, ειδικά τα προηγούμενα -προ της πανδημίας- χρόνια, οφείλονταν κυρίως σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «θανάτους απόγνωσης»: από υπερβολική δόση ναρκωτικών, αλκοολισμό και αυτοκτονίες.

(Πηγή: in.gr)

REUTERS/ANTONIO PARRINELLO

Εξερράγη ο Νότιο -Ανατολικός κρατήρας του ηφαιστείου της Αίτνας στην Σικελία. Την θεαματική έκρηξη ακολούθησε υψηλό σύννεφο με στάχτες αλλά και λάβα, ενώ μικρή πυροκλαστική ροή έλαβε χώρα στο Δυτικό μέρος της κοιλάδας Valle del Bove. 

Λάβα και πετρώματα εκτοξεύονται από τον νοτιοανατολικό κρατήρα του ηφαιστείου. Μέχρι αυτή την στιγμή, η λάβα κατευθύνεται προς την κοιλάδα «Mπόβε», στην οποία δεν υπάρχουν κατοικημένες περιοχές.

Η αύξηση της εκρηκτικής δραστηριότητας σημειώθηκε σήμερα το απόγευμα και, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να μειωθεί μέσα σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Οι εικόνες αυτές, του «γίγαντα της Σικελίας που βρυχάται» είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές, όπως μεταδίδουν τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης.

Υπενθυμίζεται ότι η Αίτνα είναι το υψηλότερο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης (3.350 μέτρα ύψος) και ότι τις περασμένες εβδομάδες είχε ήδη στείλει «προειδοποιητικά μηνύματα», με σειρά εκρήξεων, οι οποίες δεν δημιούργησαν προβλήματα στην γύρω περιοχή.

To διεθνές αεροδρόμιο της Κατάνια στη Σικελία έχει σταματήσει τη λειτουργία του, καθώς οι συνθήκες είναι επικίνδυνες για τις πτήσεις.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Σε μία από τις εντονότερες των τελευταίων 40 ετών κατατάσσεται η χιονόπτωση που έπληξε τη χώρα τις προηγούμενες ημέρες, όπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας. 

Σύμφωνα με την ΕΜΥ, που συμμετείχε στις συσκέψεις της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, η συνολική διάρκεια των χιονοπτώσεων ήταν οι 36 ώρες στην Αττική, με τις μεγάλες εντάσεις να καταγράφονται στο κέντρο της Αθήνας επί 24 ώρες και να συνοδεύονται από ύψος χιονιού περίπου 20-25 εκατοστά.  Οι χιονοπτώσεις ξεκίνησαν τα ξημερώματα της Δευτέρας, 15 Φεβρουαρίου, στις 5 το πρωί, κυρίως στα δυτικά και βόρεια τμήματα της Αττικής. Στη δεύτερη φάση της κακοκαιρίας, οι χιονοπτώσεις επεκτάθηκαν στα υπόλοιπα βόρεια τμήματα του νομού και αργότερα και στα ανατολικά. Τα φαινόμενα κατά τη διάρκεια της νύχτας της Δευτέρας συνεχίστηκαν και στο κέντρο της πόλης της Αθήνας. Οι χιονοπτώσεις ήταν πυκνές καθ’ όλη τη διάρκεια της Τρίτης, 16 Φεβρουαρίου με πολύ μεγάλες εντάσεις σε όλον τον νομό, ενώ επηρέασαν το κέντρο της πόλης της Αθήνας για 24 ώρες.

Από την πλευρά της η ΕΜΥ εξέδωσε έκτακτο δελτίο επικίνδυνων καιρικών φαινομένων στις 11 Φεβρουαρίου το οποίο επικαιροποιήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου, συμμετείχε σε συσκέψεις της ΓΓ Πολιτικής Προστασίας και προχώρησε στην ενεργοποίηση εκτάκτων μετρήσεων/ραδιοβολίσεων και προσωπικού.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Φαίνεται στο βίντεο που κατέγραψε το Up Stories από τα βόρεια προάστια (Mαρούσι, Ολυμπιακό Χωριό, κλπ), μέχρι τα νότια, δηλαδή τον Πειραιά και την Άνω Γλυφάδα.

Ντυμένη στα λευκά σήμερα η Αθήνα λόγω της  «Μήδειας». Αν εξαιρέσει κανείς τα προβλήματα που έχει προκαλέσει, κυρίως στις μετακινήσεις, οι εικόνες της χιονισμένης πρωτεύουσας είναι μαγευτική, όπως άλλωστε φαίνεται στο βίντεο που κατέγραψε το Up Stories από τα βόρεια προάστια (Mαρούσι, Ολυμπιακό Χωριό, κλπ), μέχρι τα νότια, δηλαδή τον Πειραιά και την Άνω Γλυφάδα.

(Πηγή: in.gr)

Γράφει η Σταματία Καρούτσου – εκπαιδευτικός

Είμαι καθηγήτρια σε Λύκειο 14 χρόνια. Δουλεύω με μαθητές της Γ΄ Λυκείου 14 χρόνια… Ζω την αγωνία τους κάθε χρόνο επί 14 χρόνια… Παιδιά αγχωμένα, μεγαλωμένα με την ιδέα των πανελλαδικών, τα περισσότερα από αυτά με πλήρη συνείδηση της σοβαρότητας και κρισιμότητας των εξετάσεων για τη ζωή τους. Με τους προβληματισμούς τους για τις σχολές (σχολικός προσανατολισμός ανύπαρκτος), με την ανησυχία τους για την ύλη, με τις απογοητεύσεις της ηλικίας και της προσδοκίες για τη φοιτητική ζωή…

Όλα αυτά τα χρόνια – παρόλο που δουλεύαμε με πρόγραμμα, διά ζώσης, με παρεμβάσεις στο χώρο του σχολείου για τη διαχείριση του άγχους, με την απαραίτητη πενθήμερη – έχω συναντήσει μαθητές που στον αγώνα δρόμου για τις πανελλαδικές εξετάσεις κατέρρευσαν… Κλάματα, κρίσεις πανικού, προβλήματα στο στομάχι, αλωπεκίαση, προβλήματα με το έντερο… Κάποια από τα παιδιά αυτά έφτασαν στο νοσοκομείο και κάποια απέκτησαν θέματα υγείας για όλη τους τη ζωή… Αυτά συνέβαιναν μέχρι τώρα…

Δεν ξέρω αν κάποιος από τους ιθύνοντες του Υπουργείου έχει παιδί σε αυτή τη φάση. Θεωρώ όμως ότι δε μπορεί να αγνοούν τόσο πολύ το τι συμβαίνει με τους τελειόφοιτους και πόσο οριακή πάντα είναι η ψυχολογία τους. Και αν αγνοούν, δε θα έπρεπε να αγνοούν, αντίθετα οφείλουν να γνωρίζουν…

Αντίθετα, στην πιο δύσκολη σχολική χρονιά των τελευταίων τουλάχιστον 40 χρόνων, με τις οικογένειες διαλυμένες οικονομικά, με το άγχος του κορονοιού, με μηδενικές διαπροσωπικές σχέσεις ανάμεσα στους μαθητές το Υπουργείο Παιδείας επιμένει ότι όλα κυλούν κανονικά και ότι η τηλεκπαίδευση ήταν επιτυχής (μάλλον θα ήταν δικό μου πρόβλημα το ότι τα 2/3 των μαθητών παρακολουθούσαν από κινητό, ότι δεν είχαν πάντα, αλλά ούτε και παντού σήμα – μη ξεχνάμε ότι υπάρχει και η επαρχία–  ότι πίσω από τις φωνές τους άκουγες μωρά να κλαίνε, μαμάδες να μιλάνε, ότι κάποια πήγαιναν σε άλλα σπίτια για να μπορέσουν να έχουν πρόσβαση, ότι, ότι, ότι…).   Όλοι οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς τα γνωρίζουμε όλα αυτά πολύ καλά!  

Σε αυτές λοιπόν τις «έκτακτες» συνθήκες,  την εποχή της «ατομικής ευθύνης» το Υπουργείο έρχεται να νομοθετήσει θέλοντας, λέει: «… να λύσει προβλήματα δεκαετιών» και τελικά το μόνο που καταφέρνει είναι να αυξήσει το άγχος των μαθητών, άγχος που ειδικά για τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου μπορεί να σταθεί ολέθριο για την υγεία και το μέλλον τους. Και αν κάποιοι δέχονται τα παιδιά μας να είναι ημιμαθή ή ίσως και αμόρφωτα (γιατί η τηλεκπαίδευση δεν είναι εκπαίδευση, είναι απλή επαφή), ας μη επιτρέψουμε τουλάχιστον να νοσήσουν σωματικά και ψυχικά έχοντας να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν εκτός από την τηλεκπαίδευση και αυτή την ανατροπή (στα μέσα της χρονιάς, με τις δεδομένες συνθήκες) που έρχεται με το νέο νομοσχέδιο. Ας επιδείξει λοιπόν το Υπουργείο ευαισθησία απέναντι στους μαθητές της Γ Λυκείου και – γιατί όχι- ας έχει τη γενναιότητα να αποφασίσει την επαναφοίτητη για τις υπόλοιπες τάξεις και των δύο βαθμίδων εκπαίδευσης.

Και επιτέλους… Αφού η Κυβέρνηση λειτουργεί καθ΄ υπόδειξη των ειδικών, ας συμβουλευτεί και τους ειδικούς σε παιδαγωγικά θέματα. Τους δασκάλους των παιδιών…

Καρούτσου Τίνα

Εκπαιδευτικός ΓΕΛ ΑΓΙΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ – ΙΚΑΡΙΑΣ

(Πηγή: alfavita.gr)

Οι σωματικά δραστήριοι άνθρωποι, ιδίως όσοι ασκούνται τακτικά, έχουν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν αμέσως μετά από ένα έμφραγμα, σύμφωνα με μία νέα ευρωπαϊκή επιστημονική μελέτη με τη συμμετοχή Ελλήνων ερευνητών. Η καθιστική ζωή και η έλλειψη άσκησης αυξάνει αντίθετα τον κίνδυνο άμεσου θανατηφόρου εμφράγματος.

Οι ερευνητές, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Προληπτικής Καρδιολογίας «European Journal of Preventive Cardiology» της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας, ανέλυσαν στοιχεία για 28.140 άτομα που είχαν υποστεί έμφραγμα, εκ των οποίων σχεδόν τα 5.000 (ποσοστό 18%) είχαν πεθάνει μέσα σε τέσσερις εβδομάδες μετά το έμφραγμα. Από αυτά τα θανατηφόρα εμφράγματα, σχεδόν δύο στα τρία (62,3%) είχαν οδηγήσει σε άμεσο θάνατο.

Διαπιστώθηκε ότι όσοι άνθρωποι είχαν μέτρια και υψηλά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και άσκησης στον ελεύθερο χρόνο τους, είχαν 33% και 45% μικρότερο κίνδυνο, αντίστοιχα, να πεθάνουν αμέσως μετά το έμφραγμα. Η πιθανότητα θανάτου μέσα στις επόμενες 28 ημέρες ήταν μικρότερη κατά 36% και 28%, αντίστοιχα.

Οι οδηγίες των ειδικών συνιστούν οι υγιείς ενήλικες όλων των ηλικιών να κάνουν τουλάχιστον 150 λεπτά άσκηση μέτριας έντασης την εβδομάδα ή 75 λεπτά μεγάλης έντασης.

Από ελληνικής πλευράς, στη μελέτη συμμετείχαν ο καθηγητής Βιοστατιστικής-Επιδημιολογίας της Διατροφής Δημοσθένης Παναγιωτάκος και η Ματίνα Κούβαρη από το Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς, επίσης, η Χριστίνα Χρυσοχόου της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής στο «Ιπποκράτειο».

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Γνωρίζουμε ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό από άλλους να μεταδώσουν την COVID-19 σε εκείνους με τους οποίους έρχονται σε επαφή. Μια νέα έρευνα εντόπισε τρεις παράγοντες που αυξάνουν ιδιαίτερα τον κίνδυνο κάποιου να είναι υπερμεταδοτικός.

Η μελέτη περιελάμβανε 194 υγιείς ανθρώπους, καθώς και 8 πιθήκους από δύο διαφορετικά είδη, που είχαν μολυνθεί με τον νέο κορονοϊό.

Κορονοϊός: Ηλικία, Δείκτης Μάζας Σώματος και ιικό φορτίο ορίζουν την υπερμεταδοτικότητα

Εκτός των άλλων επιβεβαιώθηκε πως η προχωρημένη ηλικία, ο υψηλότερος Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και το αυξημένο επίπεδο μόλυνσης COVID-19 αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες μετάδοσης του ιού από το ένα άτομο στο άλλο.

Σύμφωνα με την ανάλυση των ερευνητών, είναι πιθανό ότι η COVID-19 ακολουθεί το πρότυπο άλλων επιδημιών μολυσματικών ασθενειών, όπου το 18% αυτών που έχουν μολυνθεί ευθύνεται για το 80% της εξάπλωσης στην κοινότητα.

Το κλειδί για την υπερμετάδοση βρίσκεται στη βλέννα των αεραγωγών, αναφέρει η μελέτη. Το πόσο πιθανό ή απίθανο είναι να διαλυθεί αυτή η βλέννα καθώς ο αέρας περνά από πάνω της φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά το πόσο εύκολα εξαπλώνονται τα ιικά σταγονίδια μέσω του αέρα.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η ικανότητα της βλέννας που επενδύει στους αεραγωγούς να αντιστέκεται στη διάσπαση κατά την αναπνοή ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των ατόμων. Υπάρχει μια τάση να αυξάνεται με την πρόοδο της μόλυνσης COVID-19 και του ΔΜΣ πολλαπλασιασμένο με την ηλικία», γράφουν οι ερευνητές .

Για όλους τους ανθρώπους και τους πιθήκους στην μελέτη διαπιστώθηκε, ότι:

Τα ηλικιωμένα άτομα με υψηλότερο ΔΜΣ και αυξημένο ιικό φορτίο λόγω πιο βαριάς COVID-19 μετέδωσαν τρεις φορές περισσότερα ιικά σταγονίδια από το στόμα.

Και είναι τα μικροσκοπικά σταγονίδια που είναι ένα ιδιαίτερο πρόβλημα: μένουν περισσότερο χρόνο στον αέρα, φτάνουν πιο μακριά και εισρέουν βαθύτερα στους πνεύμονες, όταν εισπνέονται. Η έρευνα διαπίστωσε ότι στο αποκορύφωμα της μόλυνσης COVID-19, συνήθως μια εβδομάδα μετά την αρχική μόλυνση, τα εκπνεόμενα σωματίδια ήταν στην μικρότερή τους διάμετρο: ένα εκατομμυριοστό του μέτρου!

«Έχουμε δει παρόμοια αύξηση στα σταγονίδια κατά τη διάρκεια του σταδίου οξείας μόλυνσης με άλλες μολυσματικές ασθένειες, όπως η φυματίωση «, λέει ο μικροβιολόγος Chad Roy, από το πανεπιστήμιο Tulane.

“Μοιάζει πιθανό ότι οι ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις του ανώτεροι αναπνευστικού συστήματος μπορούν να αποδυναμώσουν τη βλέννα των αεραγωγών, γεγονός που αυξάνει την κυκλοφορία μολυσματικών σωματιδίων στον φάρυγγα και το στόμα”, προσθέτει.

Όλοι σπρώχνουμε/εκτοξεύουμε τα αναπνευστικά σταγονίδια καθώς αναπνέουμε, μιλάμε, βήχουμε και φτερνιζόμαστε. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι νεότεροι σε ηλικία, με καλή φυσική κατάσταση και χωρίς λοίμωξη εξακολουθούν να πρέπει να λαμβάνουν προφυλάξεις για να βεβαιωθούν ότι δεν θα μολύνουν τους υπόλοιπους.

«Αν και τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι οι νέοι και οι υγιείς τείνουν να δημιουργούν πολύ λιγότερα σταγονίδια από τους γηραιότερους και λιγότερο υγιείς, δείχνουν επίσης ότι οποιοσδήποτε από εμάς, όταν μολυνθεί από την COVID-19, ενδέχεται να κινδυνεύει να παράγει μεγάλο αριθμό αναπνευστικών σταγονιδίων» λέει ο βιομηχανικός David Edwards, από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS.

(Πηγή: iatropedia.gr)

Χειμώνιασε… απότομα. Το κρύο σκέπασε τη χώρα. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να γνωρίζετε ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να ζεσταθείτε όταν κάνει κρύο.

Ένας από τους τρόπου να καταπολεμήσετε το κρύο είναι μέσω της διατροφής. Διότι υπάρχουν τροφές που αυξάνουν με φυσικό τρόπο τη θερμοκρασία του σώματος.

Δείτε μερικές από αυτές:

Τζίντζερ (πιπερόριζα)

Το τζίντζερ παίρνει την πικάντικη γεύση του και τη θερμογενετική του ιδιότητα από το συνδυασμό δύο χημικών ενώσεων: της ζιγγίβερης και της σογκαόλης. Πολλοί άνθρωποι έχουν διαπιστώσει ότι το τζίντζερ προσφέρει ανακούφιση από πονοκεφάλους και πεπτικά προβλήματα, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι μπορεί επίσης να παίξει μεγάλο ρόλο στην αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος σε μια κρύα μέρα. Για επιπλέον ζεστασιά, δοκιμάστε ένα φλιτζάνι με τσάι από τζίντζερ.

Λάδι καρύδας

Το λάδι καρύδας σίγουρα δεν είναι μια χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά (μία κουταλιά της σούπας περιέχει 117 θερμίδες και 13,6 γραμμάρια λίπους), αλλά τα λιπαρά του οξέα είναι πολύτιμα για την υγεία σας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης του ανοσοποιητικού, της ταχύτερης επούλωσης τραυμάτων και της απώλειας βάρους. Αλλά γνωρίζετε ότι το καρυδέλαιο έχει και θερμογόνες ιδιότητες που το καθιστούν μοναδικό στις χαμηλές θερμοκρασίες;

Πράσινο τσάι

Χάρη στο υψηλό επίπεδο καφεΐνης, μια καυτή κούπα πράσινο τσάι θα σας ανεβάσει και θα σας ζεσταίνει. Μαζί με τα φλαβονοειδή αντιοξειδωτικά που περιέχει (κατεχίνες) και την καφεΐνη, το πράσινο τσάι έχει και θερμογενετικές ιδιότητες. Για να αυξήσετε τη θερμοκρασία του σώματός σας κατά το γεύμα, δοκιμάστε συνταγές που περιλαμβάνουν το πράσινο τσάι στον κατάλογο των συστατικών.

(Πηγή: iatropedia.gr)