paidevo.gr | parents

Γράφει η Χρυσάνθη Λαθήρα – Παιδίατρος

Βρισκόμαστε στην καρδιά του φθινοπώρου και όλοι έχουμε αντιληφθεί ότι γύρω μας κάποιοι συνάνθρωποί μας παρουσιάζουν συμπτώματα όπως βήχα, συνάχι, καταρροή. Οι πρώτες ιώσεις του φθινοπώρου έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους σε μικρούς και μεγάλους και θα συνεχιστούν τους χειμερινούς μήνες με κύριο πρωταγωνιστή την γρίπη.

Η γρίπη είναι μία πολύ μεταδοτική ασθένεια του αναπνευστικού συστήματος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης. Οι ιοί της γρίπης μολύνουν την αναπνευστική οδό( μύτη ,ρινοφάρυγγα, πνεύμονες )των ανθρώπων και των ζώων .Η γρίπη είναι διαφορετική από το κοινό κρυολόγημα αφού τα συμπτώματα και οι επιπλοκές της είναι πολύ πιο σοβαρές .Η γρίπη εισβάλει αιφνίδια με συμπτώματα όπως πυρετός ,κεφαλαλγία, μυαλγίες, αρθραλγίες ,κακουχία ,ρινική συμφόρηση, βήχα. Το κοινό κρυολόγημα έχει ηπιότερη εισβολή με χαμηλή έως μέτρια πυρετική κίνηση, βήχα και ρινική καταρροή.

Σημαντικό μέρος των ασθενών από γρίπη αλλά και των θανάτων από τον ιό μπορούν να προληφθούν με τον ετήσιο εμβολισμό έναντι της γρίπης

Οι παρακάτω ομάδες πληθυσμού πρέπει να εμβολιάζονται

– Όλα τα υγιή παιδιά πάνω από 6 μηνών .Με την επέκταση του εμβολιασμού δημιουργείται ένα τοίχος ανοσίας στα παιδιά σχολικής ηλικίας τα οποία αποτελούν δεξαμενή του ιού, που θα εμποδίσει τη μετάδοση του ιού στο σπίτι και στην κοινότητα.

Όταν τα αποθέματα του εμβολίου είναι περιορισμένα (όταν δεν υπάρχει επάρκεια των εμβολίων) ο εμβολιασμός εστιάζεται στις εξής ομάδες πληθυσμού.

– βρέφη από 6 μηνών έως παιδιά 4 ετών

– ενήλικες 50 ετών και πάνω.

– οι πάσχοντες από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και άσθμα, καρδιαγγειακά προβλήματα (εκτός της υπέρτασης), νεφρικές, ηπατικές, νευρολογικές, αιματολογικές, ή μεταβολικές παθήσεις (κυρίως τα άτομα που πάσχουν από διαβήτη)

– ασθενείς με ανοσοκαταστολή λόγω λήψης φαρμάκων ή πάσχοντες από AIDS

– oι έγκυες ή όσες πρόκειται να εγκυμονούν κατά τη διάρκεια των μηνών (Νοέμβριο- Μάρτιο) που παρατηρείται έξαρση της γρίπης

– από 6 μηνών έως 18 ετών που λαμβάνουν χρόνια θεραπεία με ασπιρίνη εφόσον έχουν αυξημένο κίνδυνο για σύνδρομο REY μετά από γρίπη.

– οι επαγγελματίες υγείας ή και όσοι φροντίζουν χρονίως πάσχοντες ασθενείς

– όσοι φροντίζουν ή έχουν επαφές με παιδιά μικρότερα των πέντε ετών, δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση σε αυτούς που φροντίζουν βρέφη μικρότερα των 6 μηνών τα οποία δεν επιτρέπεται να εμβολιαστούν.

– παχύσαρκοι με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 40

– Όλοι όσοι παρέχουν σημαντικές υπηρεσίες στην κοινότητα (π.χ αστυνομικοί, πυροσβέστες εργαζόμενοι σε υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης)

Σε ποιες περιπτώσεις δεν πρέπει να γίνεται το εμβόλιο της γρίπης

– άτομα που παρουσίασαν κάποια στιγμή σοβαρή αλλεργική αντίδραση στο αυγό .Άτομα με ήπια αντίδραση στο αυγό μπορούν να εμβολιαστούν έχοντας ενημερώσει τον ιατρό του , ο οποίος θα λάβει πρόσθετα μέτρα.

– άτομα που παρουσίασαν αλλεργία σε προηγούμενο εμβολιασμό γρίπης.

– άτομα με ιστορικό Guillain – Barre΄ syndrome (παροδική σοβαρή παραλυτική ασθένεια ) που μπορεί να παρουσιαστεί μετά από το εμβόλιο της γρίπης. Πρέπει να ενημερώνεται ο ιατρός που διενεργεί τον εμβολιασμό για να αποφασίσει αν θα το κάνει ή όχι.

– άτομα που έχουν πυρετό πρέπει να αναβάλουν τον εμβολιασμό για όσο ασθενούν. Παρόλα αυτά μπορούμε να κάνουμε το εμβόλιο αν παρουσιάζουν ήπια λοίμωξη του αναπνευστικού χωρίς πυρετό.

Στο εμβόλιο της γρίπης 2012-2013 περιλαμβάνονται τα εξής στελέχη του ιού

– Α/California/7/2009(H1N1)-like virus (ο ιός της πανδημίας 2009)

– Α/Victoria/361/2011(H3N2)-like virus

– B/Winconsin/1/2010-like virus

Η νέα σύνθεση προσομοιάζει με το εμβόλιο 2011-2012 στο ότι περιλαμβάνει δύο στελέχη Α, το ένα Α(H1N1) και το άλλο Α (Η3Ν2) και ένα Β στέλεχος .Ο ιός της πανδημίας 2009 περιλαμβανόταν στο εμβόλιο της περιόδου 2010-2011,ενώ την περίοδο 2009-2010 παρασκευάστηκε σε ξεχωριστό μονοδύναμο εμβόλιο ,που χορηγείτο παράλληλα με το τριδύναμο της εποχικής γρίπης .Στα επόμενα τρία χρόνια, στα τριδύναμα εμβόλια εμπεριέχεται το ίδιο στέλεχος της πανδημίας 2009.Φέτος για πρώτη φορά προτάθηκε να περιλαμβάνεται στο εμβόλιο ακόμη ένα στέλεχος Β (Β/Βrisbane/60/2008-like virus) και να μετατραπεί το εμβόλιο από τριδύναμο σε τετραδύναμο .Αυτό δεν ήταν δυνατό να γίνει εφέτος και προγραμματίστηκε να γίνει τη χρονιά 2013-2014

Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο της γρίπης;

Το πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο της γρίπης εξαρτάται από 1) τα χαρακτηριστικά του ατόμου που εμβολιάζεται όπως η ηλικία του και η κατάσταση της υγείας του.2)η ταύτιση των στελεχών του ιού που υπάρχουν στο εμβόλιο και αυτών που μολύνουν την κοινότητα. Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου είναι πολύ μεγαλύτερη στα μικρά παιδιά και στους νέους ενήλικες παρά στους ηλικιωμένους με χρόνια προβλήματα υγείας.

Ο εμβολισμός έναντι της γρίπης ξεκινά αρχές Οκτωβρίου .Χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για την δημιουργία των αντισωμάτων που προστατεύουν από τη γρίπη. Κάθε χρόνο γίνεται το αντιγριπικό εμβόλιο επειδή τα στελέχη του ιού αλλάζουν συνεχώς. Έχουν γίνει μελέτες που αποδεικνύουν ότι τα αντισώματα έναντι του ιού της γρίπης που προέρχονται από φυσική νόσηση είτε από τεχνητή ανοσοποίηση μειώνονται με το πέρασμα των χρόνων. Κάνοντας κάθε χρόνο το εμβόλιο της γρίπης επιτυγχάνουμε την καλύτερη προστασία έναντι της εποχικής γρίπης.

Τι γίνεται αν αρρωστήσουμε από γρίπη;

Υπάρχει θεραπεία με τα αντιικά φάρμακα που βοηθούν τον ανθρώπινο οργανισμό να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη με επιτυχία και προλαμβάνει επιπλοκές όπως την πνευμονία. Είναι όμως προτιμότερο να γίνεται πρόληψη της νόσου με το αντιγριπικό εμβόλιο και τα μέτρα ατομικής υγιεινής (πλύσιμο χεριών, αποφεύγουμε τον συγχρωτισμό κατά τους χειμερινούς μήνες, κλπ) παρά να καταφεύγουμε στα αντιικά φάρμακα. Υπάρχει περίπτωση να αναπτυχθεί ανθεκτικότητα στα φάρμακα αυτά λόγω των μεταλλάξεων των ιών.

(πηγή: iatropedia.gr) 

Γράφει η Χρυσάνθη Λαθήρα – Παιδίατρος

Η πνευμονιοκοκκική νόσος ,που περιγράφει μια ομάδα ασθενειών που προκαλούνται από το βακτήριο του στρεπτόκοκκου της πνευμονίας (πνευμονιόκοκκος), αποτελεί σημαντικό μικροβιακό αίτιο λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος .Αυτό το παθογόνο βακτήριο, που επηρεάζει τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες, είναι μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.

Ιδιαίτερο κίνδυνο διατρέχουν τα βρέφη κάτω των δύο ετών που παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά διεισδυτικής πνευμονιοκοκκικής νόσου .Η διεισδυτική πνευμονιοκοκκική νόσος περιλαμβάνει τη σηψαιμία , τη πνευμονιοκοκκική μηνιγγίτιδα ,τη βακτηριαιμία , τη πνευμονία και το εμπύημα .

Ομάδες υψηλού κινδύνου για πνευμονιοκοκκική πνευμονία θεωρούνται επίσης και οι ενήλικες άνω των 50 ετών (με συνοδά νοσήματα όπως καρδιακή νόσο ,διαβήτη ,άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια) και ο συνολικός πληθυσμός άνω των 65 ετών.

Ο συστηματικός εμβολιασμός με το 13δύναμο συζευγμένο εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου εκτός από οφέλη στη δημόσια υγεία με την ευρύτερη κάλυψη κατά του πνεμονιοκόκκου ,μπορεί επίσης να συντελέσει και στη μείωση δαπανών στο σύστημα υγείας συμβάλλοντας στη βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης.

Φαρμακοοικονομική μελέτη ,που ολοκληρώθηκε πρόσφατα και αφορά στο σύνολο του εμβολιασμένου και μη εμβολιασμένου πληθυσμού στην Ελλάδα ,έδειξε ότι η χρήση του 13δύναμου συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου μπορεί να μειώσει κατά 80% και να εξοικονομήσει έως και 4,3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως στο εθνικό πρόγραμμα υγείας Η αξία του εμβολιασμού έναντι του πνευμονιόκοκκου γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστεί κανείς ότι περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν από πνευμονία κάθε χρόνο .Κάθε 20 δευτερόλεπτα χάνεται εξαιτίας της πνευμονιοκοκκικής νόσου, μια ζωή ενός παιδιού κάτω των 5 ετών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μέρα χάνονται 4.300 ζωές παιδιών. Η πνευμονιοκοκκική νόσος και ιδιαίτερα η πνευμονία από πνευμονιόκοκκο είναι πολύ σοβαρή νόσος για τους ενήλικες .Αποτελεί μια από τις σημαντικότερες επιπλοκές της γρίπης με σημαντικά ποσοστά θνητότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πότε έγινε διαθέσιμο το πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο;

Υπάρχουν δύο είδη εμβολίου έναντι του πνευμονιοκόκκου ,το πολυσακχαριδικό εμβόλιο και το συζευγμένο.Το πρώτο πνευμονιοκοκκικό πολυσακχαριδικό εμβόλιο περιείχε 14 ορότυπους και κυκλοφόρησε το1977. Το 1983, δόθηκε άδεια κυκλοφορίας σε ένα 23δύναμο εμβόλιο, το οποίο είναι γνωστό ως PPSV23.Το εμβόλιο αυτό χορηγείται σε άτομα >65 ετών και σε άτομα ηλικίας από 2 – 49 ετών που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Το πρώτο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο ,PCV7, κυκλοφόρησε επίσημα στις αρχές του 2000. Δέκα χρόνια αργότερα, το 2010, κυκλοφόρησε ένα νέο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο, το οποίο αντικατέστησε το PCV7 στους εμβολιασμούς ρουτίνας των παιδιών. Το PCV13 , είχε ένδειξη στην αντιμετώπιση της πνευμονιοκοκκικής νόσου σε βρέφη από την 6η εβδομάδα της ζωής. Η ένδειξη διευρύνθηκε με την ένταξη στον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών του 13δύναμου εμβολίου PCV13 (PREVENAR 13) σε όλους τους ενήλικες άνω των 50 ετών.

Τι είδος εμβολίων είναι αυτά;

Και τα δύο είδη των εμβολίων περιέχουν αδρανοποιημένα βακτηρίδια .Τα πνευμονιοκοκκικά πολυσακχαριδικά εμβόλια περιέχουν μακριάς αλύσου πολυσακχαριδικά μόρια από τα οποία είναι φτιαγμένη η κάψα (το περίβλημα) των βακτηριδίων .Γενικά ένα καθαρό πολυσακχαριδικό εμβόλιο προκαλεί μικρής διάρκειας ανοσοποίηση και δεν είναι αποτελεσματικό για παιδιά κάτω των δύο ετών. Το πνευμονιοκοκκικό συζευγμένο εμβόλιο περιέχει καθαρά τμήματα της πολυσακχαριδικής κάψας του βακτηριδίου τα οποία είναι συνδεδεμένα με αβλαβή διφθεριτική τοξίνη. Η σύνθεση αυτή το καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην αντισωματική απόκριση από τη βρεφική ηλικία . Το εμβόλιο δεν προκαλεί σε καμία περίπτωση νόσο.

Ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται με το συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο;

– Παιδιά ηλικίας μέχρι 5 ετών.

– Ενήλικες μεγαλύτεροι των 50 ετών.

– Παιδιά, έφηβοι και ενήλικες που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

– Συγγενείς αντισωματικές ανεπάρκειες (κυρίως έλλειψη της IgG2)

Aνοσοκαταστολή

(κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας)

Μεινεκτική σπληνική λειτουργία ή ασπληνία π.χ δρεπανοκυτταρική νόσο, υπερσπληνισμό, χειρουργική αφαίρεση του σπλήνα.

Νεφρωσικό σύνδρομο ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.

Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα

Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές

Χρόνιες πνευμονοπάθειες, άσθμα και κυστική ίνωση

Χρόνιοι καπνιστές

Διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από συγγενείς ή επίκτητες αιτίες

Κοχλιακά εμφυτεύματα

Αλληλεπιδρά το 13δύναμο εμβόλιο με άλλη φαρμακευτική αγωγή;

Το συζευγμένο 13δύναμο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο δεν αλληλεπιδρά με άλλη φαρμακευτική αγωγή, ωστόσο, συνίσταται η χορήγησή του να γίνεται τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν την έναρξη αγωγής που καταστέλλλει το ανοσοποιητικό σύστημα π.χ χημειθεραπεία, ακτινοβολία , μακράς διάρκειας θεραπεία με υψηλές δόσεις κορτικοειδών, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, αφού λόγω της καταστολής δεν προκαλείται καλή αντισωματική απάντηση.

Το εμβόλιο πρέπει να μη χορηγείται κατά τη διάρκεια ακτινοθεραπείας ή χημειοθεραπείας .Μπορεί να χορηγηθεί τουλάχιστον τρείς μήνες μετά τις θεραπείες αυτές.

Άλλα παιδιατρικά εμβόλια συγχορηγούνται με το 13δύναμο συζευγμένο εμβόλιο σε διαφορετικά σημεία. Σε παιδιά που έχουν ανοσοποιηθεί με το εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί το 23δύναμο πολυσακχαριδικό εμβόλιο μετά το δεύτερο χρόνο της ζωής του, μόνο με τη σύσταση του παιδιάτρου και μόνο σε ειδικές περιπτώσεις , με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 8 εβδομάδων.

Ενήλικες πάνω από 50 ετών μπορούν να εμβολιάζονται μαζί με το εποχικό αντιγριπικό εμβόλιο.

 (πηγή: iatropedia.gr)

Της Σοφίας Αρώνη-Βουρνά, Υφηγήτριας Παιδιατρικής, Πρόεδρος ADHD HELLAS

H ΔΕΠΥ {Διαταραχή Επικέντρωσης Προσοχής και Υπερινητικότητας (ADHD, Attention Deficit /Hyperkinetic Disorder)} αποτελεί την πιο συχνή αναπτυξιακή διαταραχή της παιδικής ηλικίας (5-7%), που όμως συνεχίζεται και στην ενήλικο ζωή (3-5%), αυτούσια (15%) ή παραλλαγμένη (50%). Διαβάστε όλα όσα πρέπει να ξέρετε ώστε να μεγαλώσετε σωστά ένα παιδί με ΔΕΠΥ.

Ματιά στο παρελθόν

Αναφορές σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε “ΔΕΠΥ” ανάγονται στην εποχή του Γαληνού ο οποίος συνιστούσε όπιο ως θεραπεία για τα αεικίνητα και υπερκινητικά παιδιά. Ο Σαίξπηρ στον Ερρίκο τον VIII αναφέρεται σε μια “αρρώστια της προσοχής”. Μεταγενέστερα, ακολούθησαν πάμπολλες αναφορές και περιγραφές, ωστόσο, η πρώτη επιστημονική αναφορά της ΔΕΠΥ αποδίδεται στο Βρετανό παιδίατρο George Still, ο οποίος περιέγραψε την κλινική εικόνα της ΔΕΠΥ σε 43 παιδιά, το 1902, την απέδωσε σε έλλειμμα στην “ηθική βούληση” και στον “ηθικό έλεγχο της συμπεριφοράς”, αλλά τη συνέδεσε με οργανικό υπόστρωμα. Όσο κι αν η άποψη αυτή δεν ήταν απόλυτα ορθή, η σύνδεση της αποκλίνουσας συμπεριφοράς του παιδιού με κάποιο είδος εγκεφαλικής βλάβης είχε καταλυτική επίδραση στη μετέπειτα επιστημονική θεώρηση της ΔΕΠΥ. Για χρόνια χρησιμοποιήθηκε ο όρος “ελάχιστη εγκεφαλική λειτουργία” (minimal brain damage) ο οποίος εγκαταλείφτηκε, γιατί θεωρήθηκε ιδιαίτερα γενικός και το ενδιαφέρον των ειδικών μετατέθηκε στη συμπεριφορική περιγραφή των συμπτωμάτων της διαταραχής και ιδιαίτερα στη μελέτη του αυτοελέγχου και της αναστολής των παρορμητικών αντιδράσεων που αποτελούν και τη βασική δυσκολία των παιδιών με ΔΕΠΥ.

Η ΔΕΠΥ όπως τη βλέπουμε σήμερα

Έρευνες δεκαετιών έχουν καταλήξει πλέον στο ότι η ΔΕΠΥ είναι συνυφασμένη με αδυναμία κάποιων δεξιοτήτων του ατόμου που ονομάζονται ‘εκτελεστικές λειτουργίες” (executive functions). Ο κόσμος που μας περιβάλλει είναι πολύπλοκος. Τα ερεθίσματα που δεχόμαστε την κάθε στιγμή είναι πάμπολλα, κάποια πολύ σημαντικά, άλλα λιγότερο σημαντικά και κάποια ασήμαντα. Οι εκτελεστικές λειτουργίες αποδίδονται σε μια περιοχή του εγκεφάλου που αναλαμβάνει σε επίπεδο ασυνείδητο να αξιολογεί τα ερεθίσματα, να ξεχωρίζει τα σημαντικά, να αναχαιτίζει τα ασήμαντα και να δίνει την ευκαιρία στο άτομο να αντιδρά “σωστά”, θετικά ή αρνητικά, με βάση τις προηγούμενες εμπειρίες του. Οι εκτελεστικές λειτουργίες βοηθούν το άτομο να επικεντρώνει την προσοχή του, να ελέγχει τα συναισθήματα του, να βάζει προτεραιότητες, να διαχειρίζεται το χρόνο του, να σχεδιάζει τις δραστηριότητες του, να οργανώνεται και να βελτιώνει τη μνήμη του. Αν οι εκτελεστικές λειτουργίες δεν παρενέβαιναν για να παίξουν το ρόλο του ρυθμιστή, η κατάσταση θα ήταν χαοτική. Σήμερα, λοιπόν, γίνεται αποδεκτό πως τα παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν δυσκολίες στις εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή, στην ικανότητα να σκεφτούν και να σχεδιάσουν το μέλλον, να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους, να οργανώνονται, να ολοκληρώνουν τις εργασίες τους, με λίγα λόγια έχουν πρόβλημα να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας και να κάνουν τα σωστά πράγματα στη σωστή ώρα! Με άλλα λόγια οι εκτελεστικές λειτουργίες μας βοηθούν να κάνουμε πράξη αυτά που γνωρίζουμε. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ, όμως, ξέρουν ναι μεν τι πρέπει να κάνουν, αλλά έχουν δυσκολία στο να κάνουν πράξη την καλή τους πρόθεση.

Τα πυρηνικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ είναι η δυσκολία επικέντρωσης της προσοχής, η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα.

Στο DSM-IV ( American Psychiatric Association), η διαταραχή διακρίνεται σε 3 μορφές και πήρε την ονομασία “Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής/Υπερκινητικότητα”. Το DSM-V αναμένεται παραλλαγμένο το 2013 και ενδεχομένως να αλλάξει και η διάκριση των τριών μορφών της διαταραχής σε τέσσερεις. Η βαρύτητα της διαταραχής διαφέρει από άτομο σε άτομο (κανένα άτομο με ΔΕΠΥ δεν μοιάζει με ένα άλλο), αλλά και στο ίδιο το άτομο από ώρα σε ώρα. Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ αμβλύνονται από την εφηβεία και μετά, ωστόσο παραμένουν και στην ενήλικο ζωή, κι αν η ΔΕΠΥ δεν διαγνωσθεί, νωρίς κατά την παιδική ηλικία και δεν αντιμετωπισθεί κατάλληλα από την διεπιστημονική ομάδα (Ψυχίατρος, ειδικός παιδαγωγός, ψυχολόγος, λογοθεραπευτής κ.α) περιπλέκεται και από άλλες νοσηρές καταστάσεις (comorbids) που κάνουν τη ζωή του ατόμου μαρτυρική και ανυπόφορη. Πρέπει να γίνει κατανοητό πως η υπερκινητική συμπεριφορά του παιδιού ή ενήλικα με ΔΕΠΥ δεν αποτελεί επιλογή του, αλλά απορρέει από βιολογική διαταραχή του εγκεφάλου.

Τα παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν πρόβλημα με τον έλεγχο της παρόρμησης, άρα δεν μπορούν να αντισταθούν στην τάση να κινούνται αδιάκοπα και χωρίς στόχο.

Κι αν ακόμη σταματήσουν μετά από παρότρυνση ή επίπληξη, θα επανέλθουν στην ίδια ενοχλητική πρακτική, να κινούνται ή να μιλάνε ασταμάτητα. Ωστόσο, η ΔΕΠΥ, είναι κάτι περισσότερο από μια απλή διαταραχή της προσοχής ή υπερβολική κινητικότητα, και το πρόβλημα δεν περιορίζεται ή τελειώνει στα στενά περιθώρια ενός σχολείου. Καλά θα ήταν, να ήταν τόσο απλό!

Ζώντας με τη ΔΕΠΥ

Η ΔΕΠΥ, δυστυχώς, δυσχεραίνει όχι μόνον τη ζωή του ατόμου που κουβαλάει τη διαταραχή, αλλά και τη ζωή της οικογένειας του, έχει επίπτωση στην ανάπτυξη φιλικών δεσμών με διάρκεια, έχει επίπτωση στο σχολείο, στην επίδοση του παιδιού ως μαθητού, αλλά και στη σωστή αντιμετώπιση του από τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων. Στην ενήλικο ζωή, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα: η ΔΕΠΥ έχει επίπτωση στην ακαδημαϊκή εξέλιξη του ατόμου, στον επαγγελματικό του προσανατολισμό, στην εξεύρεση και διατήρηση εργασίας, στις σχέσεις του με το άλλο φύλο, στη διατήρηση ενός γάμου, στην ανάπτυξη εθιστικών συμπεριφορών (τηλεόραση, Computer, καφές, τζόγος, αλκοόλ, εξαρτησιογόνες ουσίες, παραβατική συμπεριφορά), και γενικότερα στην ποιότητα ζωής του. Στο άρθρο αυτό θα περιοριστούμε στη σύντομη ανάλυση της επίδραση της ΔΕΠΥ στην ποιότητα ζωής του παιδιού και της οικογένειας, για να γίνει κατανοητή η σημασία της γνώσης της διαταραχής από την οικογένεια και τους εκπαιδευτικούς, προκειμένου το παιδί να παραπεμφθεί στους ειδικούς, έγκαιρα.

ΔΕΠΥ και Οικογένεια

Η Ζωή με ένα παιδί με ΔΕΠΥ είναι δύσκολη, απρόβλεπτη στρεσιογόνα, μια συνεχής πρόκληση που σε κρατάει στα νύχια των ποδιών σου και κάνει τη ζωή σου ενδιαφέρουσα ναι μεν, ποτέ μονότονη, ωστόσο ιδιαίτερα περιπετειώδη και εν πολλοίς απελπιστική! Δεν προλαβαίνεις να βαρεθείς… Παιδιά με ΔΕΠΥ αναπτύσσουν με το χρόνο πληθώρα στρεβλών συμπεριφορών, που διαταράσσουν την οικογενειακή γαλήνη: Συχνά είναι απρόσεχτα ή αφηρημένα, ..στον κόσμο τους, «δεν ακούνε» τις γονεϊκές οδηγίες και δεν συμμορφώνονται με αυτές. Ζουν σε πλήρη ανοργανωσιά και ακαταστασία! Στο δωμάτιο τους γίνεται το “έλα να δεις”! Κινούνται σαν «σβούρες», δεν έχουν “στασό”, αδυνατούν να καθίσουν στον “ποπό” τους, ακόμη και όταν κάθονται στην καρέκλα του γραφείου τους για μελέτη. Η καρέκλα πάει κι έρχεται κι αυτά ακροβατούν. Η μελέτη γίνεται μέσα από μια πάλη και κρατάει τα τρία τέρμινα! Εύκολα διασπώνται και αποδιοργανώνονται, ακόμη και ο παραμικρός θόρυβος τα αποσπά απ’ ότι σημαντικό μπορεί να κάνουν εκείνη τη στιγμή. Στο χώρο εργασίας τους χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα! Πάντως, ποτέ δεν λένε όχι στις προτροπές, είναι πρόθυμα να κάνουν ότι τους ζητηθεί, αλλά φευ, ξεκινούν ένα πρόγραμμα και στη διαδρομή ξεχνάνε να το ολοκληρώσουν! Παιδιά με παρορμητικότητα συνήθως μιλάνε συνεχώς, απαντάνε πριν σκεφτούν, κάνουν αγενείς ή και ενοχλητικές ερωτήσεις, συχνά διακόπτουν συζητήσεις και απαιτούν την προσοχή σας, τις πιο ακατάλληλες στιγμές. Δεν έχουν πάντα την αίσθηση του κινδύνου και τολμούν και εμπλέκονται σε δραστηριότητες οι οποίες ενδεχομένως να θέσουν σε κίνδυνο τη σωματική τους ακεραιότητα. Είναι επιρρεπή σε καυγάδες και ατυχήματα πάσης φύσεως. Όλη αυτή η “αλαλούμ συμπεριφορά” κρατάει τα μέλη της οικογένειας σε εγρήγορση, αναβρασμό και απόγνωση. Η ανικανότητα του παιδιού να “ακούει”, ματαιώνει τους γονείς κι αυτό συνεπάγεται άγχος, ο γονιός θυμώνει με το παιδί του, γιατί δεν μπορεί να το χειριστεί, παλαβώνει, βγάζει αφρούς, θα ήθελε να το βάλει κάτω και να το ζουπίσει… κι ύστερα συνέρχεται και κατακλύζεται από τύψεις και ενοχές!! ”Μήπως φταίει και αυτό”; “Φταίει η καταραμένη ΔΕΠΥ”….!

Μήπως τα παιδιά αυτά δεν επιθυμούν να είναι ήρεμα, δεν θέλουν να διατηρούν το δωμάτιο τους τακτοποιημένο και νοικοκυρεμένο, δεν θέλουν να ανταποκρίνονται στις επιθυμίες των γονιών τους, να τους ικανοποιούν, όμως…. δεν ξέρουν πώς να το κάνουν! Αυτή, άλλωστε είναι και η φύση της διαταραχής τους…

Πώς αντιμετωπίζεται η κατάσταση για να πορευτεί η οικογένεια με το παιδί σβούρα, τεμπέλη, ούφο, ανίκανο, αδιάφορο κι όποια άλλη προσωνυμία μπορεί να χαρακτηρίσει ένα παιδί με ΔΕΠΥ;

Για να ανταποκριθεί κανείς στην πρόκληση του «να αναθρέψει σωστά ένα παιδί με ΔΕΠΥ», πρέπει να αποκτήσει βαθιά γνώση της διαταραχής, για να καταφέρει να συγκεράσει την κατανόηση του ΔΕΠύτη αφενός και τη σταθερότητα στη συμπεριφορά τη δική του αφετέρου, δηλαδή πρωταρχικά να γνωρίζει τη φύση και την έκφραση της διαταραχής, για να κατανοεί ναι μεν τη συμπεριφορά του παιδιού του, αλλά και να την αντιμετωπίζει με συνέπεια. Η αγάπη και η σωστή δομή της οικογένειας αποτελούν τις καλύτερες συνθήκες για το παιδί ή τον έφηβο που καλείται να μάθει να διαχειρίζεται τη ΔΕΠΥ.

Το αδερφάκι μου έχει ΔΕΠΥ

”Μαμά, με πειράζει”! “Μπαμπά, πες του να φύγει από το δωμάτιο μου… μου χαλάει τα παιγνίδια….. δεν με αφήνει να δουλέψω…. θα μου σπάσει το computer”… Φασαρία, διαμάχες, κραυγές, τσιρίγματα, βρισιές, φωνές απόγνωσης, επίκληση της μαμάς ή του μπαμπά για να σώσει το μη-ΔΕΠΥτη από την επιθετικότητα και το μένος του αδελφού ΔΕΠΥτη.

Αν δυο παιδιά στην οικογένεια έχουν ΔΕΠΥ, τότε οι καυγάδες έχουν τέτοια ένταση που θα μπορούσαν να ρίξουν και το σπίτι κάτω…

Οι ιδιαιτερότητες στη συμπεριφορά του παιδιού με ΔΕΠΥ απορροφά συνήθως το ενδιαφέρον και την προσοχή των γονιών οι οποίοι αγνοούν ή και παραβλέπουν τις ανάγκες του / των αδελφών του, τον επιβραβεύουν λιγότερο για τις επιτυχίες του ή μπορεί και να τις θεωρούν δεδομένες. Έτσι ο μη-ΔΕΠΥτης γίνεται πολύ νωρίς αυτόνομος, εσωστρεφής, απέχει από τις κοινές δραστηριότητες της οικογένειας και παίζει μοναχός του. Η επίδοσή του στο σχολειό μπορεί να γίνει άριστη για να ικανοποιήσει τους γονείς του, αλλά μπορεί και να εκπέσει, αν μιμηθεί τον αδελφό του, για να τραβήξει την προσοχή της οικογένειας.

Αν οι γονείς κάνουν το λάθος, συνειδητά ή ασυνείδητα, να ωθήσουν το μη-ΔΕΠΥτη να παίξει το ρόλο του βοηθού των γονέων ή του αναμορφωτή του “διαταραγμένου” αδελφού, τότε έχουν χάσει το παιγνίδι και με τα δυο παιδιά τους.

Πολλά αδέλφια νοιώθουν “ο σάκος του box” για τον αδελφό ΔΕΠΥτη! Όλες αυτές οι διακρίσεις που συνεπάγεται η διαβίωση με ένα παιδί με ΔΕΠΥ κάνουν τα αδέρφια να έχουν ανάμεικτα συναισθήματα «αγάπη για τον αδερφό με ΔΕΠΥ, αλλά και ζήλια και αγανάκτηση’. Από την άλλη πλευρά, ο ΔΕΠΥτης ζηλεύει και μισεί τον “αλάθητο αδελφό” που τα κάνει όλα σωστά και δεν τιμωρείται ποτέ από τους γονείς. Ασφαλώς, οι γονείς δεν μπορούν να σταματήσουν τις διαμάχες, αλλά θα μπορούσαν να τις διαχειριστούν ήρεμα και λειτουργώντας πυροσβεστικά για να αποφύγουν την έκφραση επιθετικότητας και σωματικής βίας.

ΔΕΠΥ και παρέες

“Kυρία, μας χαλάει το παιχνίδι”, “Φύγε από εδώ, δεν σε θέλουμε στην παρέα”! “Κοιτάξτε πώς προκαλεί τα παιδιά, είναι επιθετικός, γι αυτό δεν τον θέλουν”…. Συνήθεις εκφράσεις που αφορούν σε παιδιά με ΔΕΠΥ στο σχολειό ή στη γειτονιά. Παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν παρορμητική, διασπαστική ή και επιθετική συμπεριφορά, βρίζουν, είναι επίμονα στο να ηγούνται του παιγνιδιού, πειράζουν και κοροϊδεύουν τους άλλους, με αποτέλεσμα να μη γίνονται αποδεκτά στις παρέες. Αν έχουν τον απρόσεκτο τύπο ΔΕΠΥ εκλαμβάνονται ως ντροπαλά ή αποσυρμένα, και απορρίπτονται από την παρέα. Αν έχουν επιθετική συμπεριφορά με συμπτώματα παρόρμησης /υπερκινητικότητας γίνονται στόχος για καυγά και διάσπαση της ομάδας.
Η έρευνα έχει αποδείξει πως παιδιά που έχουν δυσκολίες στη δημιουργία φίλων ή στην απόκτηση ενός κολλητού φίλου και απορρίπτονται από την κοινωνία των συνομηλίκων τους, μπορεί να παρουσιάσουν μεγαλύτερη επιρρέπεια για αγχωτικές καταστάσεις, διαταραχές συμπεριφοράς και θυμικού, χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και παραβατικότητα ως έφηβοι. Έφηβοι με ΔΕΠΥ θυματοποιούνται συχνότερα από τους συνομηλίκους τους σε σχέση με τους εφήβους χωρίς ΔΕΠΥ και συμμετέχουν στην κακοποίηση άλλων.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να αποφύγουν αυτές τις δυσάρεστες συνέπειες;

Να διδάξουν το ΔΕΠΥτη κοινωνικές δεξιότητες! Να φροντίζουν να επικοινωνούν με άλλους γονείς και να κατευθύνουν τα παιδιά τους σε δραστηριότητες με φίλους, σε ομαδικές αθλοπαιδιές, προκειμένου να ενδυναμώσουν τον χαρακτήρα τους και να ευοδώσουν την κοινωνικοποίηση τους.

ΔΕΠΥ και σχολείο

“Πάλι φευγάτος είσαι, Νίκο!” “Νίκο, κάτσε στη θέση σου!” “Πάλι ξέχασες τα τετράδια σου;” “Το παιδί σας κυρία μου είναι τεμπέλης και κακός μαθητής! Την πάει και τη φέρνει την τσάντα στο σχολείο!” “Μαρία, κάτσε στην καρέκλα σου και γράφε, νυχτώσαμε….”, φωνάζει η μάνα στο σπίτι. “Πάρε τα πόδια σου από το γραφείο!” “Μα τώρα μου το είπες, το ξέχασες κιόλας;” ”Την βλέπετε, προκαλεί τα παιδιά, τα κλωτσάει!” “Μάνα δεν με παίζουν τα παιδιά στο σχολείο, δεν με θέλουν φίλη!” Αυτά και άλλα πολλά διαδραματίζονται στο σχολείο ή στο σπίτι! Η υπερκινητικότητα, η παρορμητικότητα και επιθετικότητα του ΔΕΠΥτη είναι πρόκληση για το δάσκαλο, για το γονιό, αλλά και τα άλλα παιδιά μέσα στην τάξη. Και πώς να μην είναι, όταν το παιδί με ΔΕΠΥ δυσκολεύεται να μείνει ήσυχο σε μια μεριά, πόσο μάλλον να μείνει εγκλωβισμένο σένα θρανίο ή σε μια καρέκλα, μπροστά σένα φορτωμένο από βιβλία και τετράδια γραφείο! Πώς να συγκεντρωθεί σένα πίνακα, δεν τον αφορούν αυτά που λέει ο δάσκαλος, τρελαίνεται να μιλήσει στο διπλανό του, να τον πειράξει, να του πετάξει τη σαΐτα! Κάθεται ανάποδα στο θρανίο, σηκώνεται από τη θέση του, γυρίζει μέσα στην τάξη και ενοχλεί τους πάντες! Δεν αποκλείεται, βέβαια, να κάθεται στο θρανίο, αλλά νάναι αφηρημένος, στην ”κοσμάρα του…”, δεν βρίσκει ενδιαφέρον σε αυτά που λέει ο δάσκαλος; Τι κι αν ο εκπαιδευτικός τον επιπλήττει και τον επαναφέρει στην τάξη, τι κι αν τον προτρέπει να μείνει ήσυχος και να μην παίζει με τα μολύβια και τα πόδια του..; Ίσως μαζευτεί για λίγο, αλλά δεν είναι εύκολο να ακολουθήσει τις εντολές για μεγάλη διάρκεια! “Μα τα ήξερε χθες, μου τα είπε νεράκι”, λέει η έρημη μάνα στον απορημένο δάσκαλο! Παλαιά, όταν η ΔΕΠΥ ήταν άγνωστη, ακόμη και στους ειδικούς, η εικόνα του παιδιού που στριφογυρνάει στους διαδρόμους, διωγμένο από την τάξη, δεν ήταν ασυνήθης, ακόμη και σε επώνυμα ιδιωτικά σχολειά…. Τώρα; Ξέρουν;

Η γνώση σώζει, η άγνοια σκοτώνει!

“Προλαμβάνειν και ουχί θεραπεύειν” είναι η Ιπποκράτειος αρχή που έχει διαχρονική ισχύ! Ασφαλώς, εν προκειμένω, εννοείται να προλάβει κανείς τις συνοσηρές καταστάσεις που συνοδεύουν τη ΔΕΠΥ των ενηλίκων, αν AYTH δεν διαγνωσθεί έγκαιρα στη νηπιακή ηλικία και δεν αντιμετωπισθεί σωστά από τη διεπιστημονική ομάδα των ειδικών. Η ΔΕΠΥ είναι χρόνια διαταραχή και τα προβλήματα της διαχρονικά απαιτούν διαφορετικό χειρισμό, γιατί αλλάζουν με την ηλικία.

Μην εθελοτυφλείτε! Επισκεφθείτε το Site μας Adhd hellas.org να γνωρίσετε τη διαταραχή ενδελεχέστερα. Επισκεφθείτε το Σωματείο μας να επικοινωνήσετε με γονείς. Η μοιρασιά και ανταλλαγή απόψεων διευκολύνει τη γνώση και την αποδοχή μιας κατάστασης και βοηθάει στο χειρισμό της.

(πηγή: xeniglossa.gr)