paidevo.gr

Οι μονάδες αερίου ξεπέρασαν τις αντίστοιχες λιγνιτικές πέρυσι ως η πρώτη πηγή εκπομπών ρύπων της ηλεκτροπαραγωγής, σύμφωνα με το Ember.

Η ανάλυση έδειξε ότι συνεχίστηκε η πτώση των εκπομπών του λιγνίτη και του λιθάνθρακα κατά 23% και 27% αντίστοιχα το 2020 σε ετήσια βάση.

Οι μονάδες αερίου παρήγαγαν 236 εκατ. τόνους CO2, ενώ του λιγνίτη 205 εκατ. και του λιθάνθρακα 154 εκατ. τόνους. Παράλληλα, εκπροσωπούσαν το 33% των εκπομπών του κλάδου από μόλις 16% το 2013.

(Πηγή: energypress.gr)

Τις τελευταίες εβδομάδες το Πάρκο του Απολιθωμένου Δάσους στη Λέσβο ντύνεται στα χρώματα ενδημικών ορχιδέων της Ελλάδας και προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες παρατήρησης της άγριας χλωρίδας στη γη του Θεόφραστου, που θεωρείται ο θεμελιωτής της επιστήμης της βοτανικής.

Η περίφραξη του Πάρκου που τοποθετήθηκε πριν από 27 χρόνια διαχωρίζοντας την προστατευόμενη περιοχή από τους γύρω βοσκότοπους, προστατεύει την άγρια χλωρίδα και ειδικότερα τον μεγαλύτερο οικότοπο της ορχιδέας Ophrys lesbis, που αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα είδη ορχεοειδών της Ελλάδας και μέχρι πρόσφατα χαρακτηρίζονταν ενδημικό φυτό της Λέσβου (τα τελευταία χρόνια βρέθηκε μικρός πληθυσμός και στη γειτονική Χίο).

Η Ophrys tenthredinifera (Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0)

«Διαπιστώθηκε ότι το Πάρκου Απολιθωμένου Δάσους, εκτός από τις 100 και πλέον θέσεις γιγάντιων ιστάμενων απολιθωμένων κορμών σεκόιας και πευκίδων ηλικίας 18 εκατομμυρίων ετών, που συγκροτούν ένα ανεπανάληπτο μνημείο παγκοσμίου ενδιαφέροντος, αποτελεί και εξαιρετικό οικότοπο για πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής του Μουσείου, καθηγητής Νίκος Ζούρος.

To απολιθωμένο δάσος σχηματίστηκε από ηφαιστειακές εκρήξεις που κάλυψαν ένα τροπικό δάσος πριν από 17-20 εκατ. χρόνια (Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0)

Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Καρατζάς, μελετητής των ορχεοειδών στη Λέσβο, από την πρόσφατη επίσκεψή του στο Πάρκο «το θέαμα των ανθισμένων μικρολούλουδων […] ήταν εντυπωσιακό και παντελώς αντίθετο με τα στεγνά βοσκοτόπια που μεσολαβούν μέχρι την προσέγγιση στη θέση του Πάρκου. Η επόμενη έκπληξη, διαδέχτηκε αμέσως την πρώτη. Μερικά βήματα στο πέτρινο μονοπάτι, ήταν αρκετά για να προσεγγίσουμε την πρώτη Ophrys lesbis ανθισμένη ακριβώς σε επαφή με το ρείθρο του μονοπατιού. Τρίτη έκπληξη και καλύτερη, σε κάθε 2-3 βήματα και μια νέα Ophrys lesbis πιο εντυπωσιακή από τις προηγούμενες. Τέταρτη έκπληξη η πληθώρα των φυτών στα μικρά επίπεδα, εκατέρωθεν του μονοπατιού. Ασχολούμαι από το 1979 με τις ορχιδέες της Λέσβου. Πάντα, οι πληθυσμοί των φυτών της μέχρι πρότινος ενδημικής για τη Λέσβο Ophrys lesbis, δεν ξεπερνούσαν τα 15 άτομα σε μια περιοχή. Κι εδώ μιλούμε για εκατοντάδες».

Στο Πάρκο συναντώνται επίσης και άλλα είδη ορχιδέας όπως αρκετά φυτά της Ophrys tenthredinifera ssp. vilosa, καθώς και το είδος Ophrys mammosa.

H ορχιδέα Ophrys mammosa (Krzysztof Ziarnek, Kenraiz / CC BY-SA 4.0)

Η Anacamptis collina έχει συχνή παρουσία στη Λέσβο, που ευδοκιμεί σε αρκετές περιοχές του νησιού. Στο Πάρκο, μπορεί κανείς να παρατηρήσει όλη την ποικιλομορφία του είδους ταυτόχρονα, και σε ασυνήθιστα μεγάλους σε αριθμό, πληθυσμούς.

Οι παρατηρήσεις έγιναν στο ανώτερο τμήμα του Πάρκου, ενώ παραμένει «αχαρτογράφητο» μεγάλο κατώτερο τμήμα της κοιλάδας. Η ανθοφορία αυτών των φυτών αρχίζει το Φεβρουάριο στη Λέσβο και συνεχίζεται μέχρι το Μάιο-Ιούνιο. Τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται η ανθοφορία και για άλλα είδη ορχεοειδών στο Πάρκο.

«Η ανάδειξη της ιδιαίτερης αξίας του βιοτόπου μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και εκπαίδευσης φοιτητών, καθώς το Πάρκο του Απολιθωμένου Δάσους αποτελεί την ‘Ανοιξη ιδανικό χώρο για δράσεις παρατήρησης της φύσης, της χλωρίδας και της ορνιθοπανίδας. Μπορεί ταυτόχρονα να αποτελέσει πόλο έλξης και των φίλων των ορχεοειδών που επισκέπτονται το νησί μας» σημειώνει ο κ. Νίκος Ζούρος.

(Πηγή: in.gr)

Οι απώλειες μάζας από τους παγετώνες του πλανήτη μας έχουν επιταχυνθεί κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με μία νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, Σύμφωνα με τη νέα έρευνα, οι παγετώνες μεταξύ 2000-2019 έχασαν κατά μέσο όρο -λόγω τήξης- πάγους συνολικής μάζας 267 γιγατόνων (δισεκατομμυρίων τόνων) ετησίως.

Αυτές οι απώλειες ευθύνονται για το 21% (περίπου το ένα πέμπτο) της παρατηρηθείσας ανόδου της στάθμης των θαλασσών τα τελευταία 20 χρόνια. Με ρυθμό περίπου 48 γιγατόνων ανά δεκαετία μετά το 2000 επιταχύνεται η απώλεια πάγων από παγετώνες. Οι απώλειες αυτές εξηγούν και το 19% της επιτάχυνσης της ανόδου της στάθμης των θαλασσών κατά την ίδια χρονική περίοδο.

Οι ερευνητές από πέντε χώρες (Γαλλία, Νορβηγία, Ελβετία, Βρετανία, Καναδά), με επικεφαλής τον δρα Romain Hugonnet του Εργαστηρίου Γεωφυσικών και Ωκεανογραφικών Μελετών του γαλλικού Πανεπιστημίου της Τουλούζης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», ανέλυσαν δορυφορικές και άλλες από αέρος εικόνες για να υπολογίσουν τις αλλαγές στους συνολικά 217.175 παγετώνες που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως. Επιβεβαίωσαν τις εκτιμήσεις τους μέσω υψηλής ακριβείας μετρήσεων σε επιλεγμένους παγετώνες δειγματοληπτικά.

Η νέα μελέτη παρέχει την ακριβέστερη μέχρι σήμερα εκτίμηση για τη διαχρονική εξέλιξη της κατάστασης των παγετώνων. Η καλύτερη κατανόηση της τήξης των παγετώνων θα βοηθήσει τους επιστήμονες να βελτιώσουν τα μοντέλα τους και να προβλέπουν πιο αποτελεσματικά τις μελλοντικές μεταβολές, κυρίως εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

(Πηγή: enikos.gr)

Συντάκτης: Βασίλης Κανέλλης

Έχει έρθει προ πολλού η ώρα για τις μεγάλες αλλαγές στο τρόπο που αντιμετωπίζουμε τη γυναίκα. Κι αυτό μόνο η οικογένεια και το σχολείο μπορεί να μας το διδάξει

Αυτή είναι η Μέλεκ Ιπέκ. Και είναι ζωντανή

«Ποτέ, ποτέ μου δεν ήθελα να γίνει έτσι. Αλλά θα σκότωνε εμένα και τα παιδιά μου. Ναι, αλήθεια είναι, όταν πήρα τηλέφωνο την αστυνομία και όταν ήρθαν να με συλλάβουν το είπα αυτό. Είπα “απόψε, εδώ, δεν θα με δείρει κανείς…”».

Είναι τα λόγια της Μέλεκ Ιπέκ, της γυναίκας που σκότωσε τον άνδρα της γιατί την έδερνε και τη βίαζε επί 14 χρόνια. Τον σκότωσε πάνω σε έναν καυγά κι αφού ο άνδρας – τέρας την είχε δέσει με χειροπέδες όλη την ημέρα και την είχε γυμνή στο μπάνιο.

Όμως, από την εκπληκτική, την συγκλονιστική κατάθεση στο δικαστήριο, το οποίο και την αθώωσε, αυτό που μένει είναι ό,τι είπε για τα παιδιά της. «Με είχε δέσει με χειροπέδες στο μπάνιο εκείνη την ημέρα. Δεν μπορούσα να ακούσω τις φωνές των παιδιών μου. Νόμιζα πια ότι ήταν και εκείνες νεκρές. Όλη εκείνη την ώρα παρακαλούσα τον Θεό. Παρακαλούσα να μη με δοκιμάσει με τον πόνο τού να αντικρίσω τα παιδιά μου νεκρά. Προσευχόμουν με όλη μου τη δύναμη. “Θεέ μου, μη μου δείξεις τα παιδιά μου νεκρά!”.

Η δύναμη και η θέληση της μάνας που κατανίκησε τον φόβο της γυναίκας και που πλέον έχει γίνει σύμβολο, όχι μόνο στην Τουρκία αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Σύμβολο κατά της γυναικοκτονίας και της πατριαρχίας. Και ναι, σε πολλές κοινωνίες υπάρχει πατριαρχία και γυναικοκτονία, όσο κι αν κάποιοι ταυτίζουν τους όρους με κινήματα που δεν αποδέχονται και ειρωνεύονται με δήθεν υπεράνω απόψεις.

Ο όρος γυναικοκτονία χρησιμοποιήθηκε πριν από 200 και πλέον χρόνια, δεν είναι «εφεύρημα» κάποιων φεμινιστριών.

Κάθε χρόνο στην Τουρκία σκοτώνονται 300 γυναίκες από τους συζύγους τους, μιλάμε για μαζική γυναικοκτονία.

Θέλετε κι άλλα στοιχεία; Κατά μέσο όρο δολοφονούνται 137 γυναίκες καθημερινά από τον σύντροφό τους ή κάποιον συγγενή τους. Το 2017 δολοφονήθηκαν 87 χιλιάδες γυναίκες και περισσότερες από τις μισές έπεσαν νεκρές από χέρια συντρόφων ή συγγενών.

Η Ελλάδα τι κάνει

Στην Ελλάδα… σκοτάδι. Επίσημα στατιστικά στοιχεία επί της ουσίας δεν υπάρχουν και κάθε φορά που ένας σύζυγος δολοφονεί τη γυναίκα του περιγράφεται ως «οικογενειακή τραγωδία».

Οι καταγγελίες για ενδοοικογενειακή βία δεν δίνουν την πραγματική εικόνα που επικρατεί, πολλές φορές το ίδιο το θύμα συγκαλύπτει τον θύτη – σύζυγο, και άλλες η γυναίκα αποτρέπεται από την καταγγελία γιατί… «τι θα πει ο κόσμος;»

Πρόσφατα στη Μακρυνίτσα έγινε ένα διπλό έγκλημα. Θύτης ο σύζυγος, θύμα η γυναίκα του, μητέρα δύο παιδιών, και ο αδερφός της. Το έγκλημα απλά έγινε γιατί ο δολοφόνος… είχε ψυχολογικά προβλήματα αν και ζήλευε παθολογικά τη γυναίκα του.

Προφανώς δεν θα καταγραφεί ως γυναικοκτονία, ως δολοφονία δηλαδή ενός ανθρώπου επειδή ήταν γυναίκα, που μάλιστα κι αυτή προστάτευε τα μικρά παιδιά της.

Προφανώς δεν θα ειπωθεί ότι ήταν αποτέλεσμα της πατριαρχίας (ειδικά σε πιο κλειστές κοινωνίες της επαρχίας) που θεωρεί ότι οι γυναίκες είναι κατώτερες, είναι μόνο νοικοκυρές, μόνο μάνες και υποτελείς στους συζύγους τους.

Όπως και τόσες άλλες δολοφονίες ή βιασμοί, απλά καταγράφονται στη λίστα με τις ανθρωποκτονίες και τις προσπερνάμε.

Όμως, η έμφυλη βία, μεγάλο μέρος της οποίας είναι η ενδοοικογενειακή βία η οποία καταλήγει πολλές φορές σε ξυλοδαρμούς, σε βιασμούς, σε δολοφονίες γυναικών, είναι εδώ.

Είναι υπαρκτή και πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά. Από την οικογένεια και από το σχολείο πρέπει να γίνει κατανοητή η θέση της γυναίκας ως ισότιμη στην κοινωνία.

Αν τα παιδιά μας μάθουν ότι όλες αυτές οι ηλίθιες αντιλήψεις περί κατωτερότητας της γυναίκας είναι απλώς… επικίνδυνες, πολλά μπορούν να αλλάξουν.

Όταν τα στερεότυπα που υπάρχουν για τα δύο φύλα εκλείψουν, τότε μπορεί κάτι να αλλάξει.

Όταν παραδοσιακές ανοησίες περί «τιμής» που δικαιολογούν ακόμη και το έγκλημα σταματήσουν, τότε ίσως αλλάξουν πολλά στην κοινωνία μας.

Η Μέλεκ Ιπέκ από τύχη δεν ήταν ένα νούμερο στις στατιστικές. Στάθηκε τυχερή, αλλά δεν ήταν τυχερή η 28χρονη Κωνσταντίνα στη Μακρυνίτσα, η Ελένη Τοπαλούδη στη Ρόδο, το κορίτσι που το αποκεφάλισε ο σύντροφός της στη Σαντορίνη, η γυναίκα που δολοφονήθηκε στη Φιλοθέη, η κοπέλα που πυροβόλησε ο ίδιος της ο πατέρας στο Αργος για να εκδικηθεί τη μητέρα του.

Αν, όμως, η Τουρκία με τα σοβαρά προβλήματα πατριαρχίας και γυναικοκτονιών αθωώνει μια… δολοφόνο του άνδρα της, τότε υπάρχει ελπίδα. Και η Ιπέκ θα μπορούσε να γίνει για πολλά χρόνια παγκόσμιο σύμβολο, να βραβευτεί, να μιλήσει σε όλο τον κόσμο για τον εφιάλτη που βίωνε.

Ήρθε η ώρα των πραγματικών αλλαγών, όχι μόνο θεσμικών, αλλά και ουσιαστικών. Στην παιδεία όλων μας, στον τρόπο που βλέπουμε τη γυναίκα στη σύγχρονη εποχή, στον τρόπο που εμείς οι άνδρες ερωτευόμαστε, αγαπάμε, προσφέρουμε συντροφικότητα, προστατεύουμε όπου κι όταν χρειάζεται τη γυναίκα.

Αλλά στο κάτω – κάτω οι γυναίκες δεν χρειάζονται προστασία. Χρειάζονται σεβασμό, μόνο αυτό.

Άλλωστε, είναι κλισέ, όμως πρέπει να το λέμε: Γυναίκα μας έβγαλε από τα σπλάχνα της, πώς τολμάμε να απλώσουμε χέρι σε γυναίκα;

(Πηγή: in.gr)

Ο SARS-CoV-2, ο ιός της πανδημίας, διαδίδεται κυρίως μέσω αερολυμάτων και όχι μέσω μεγαλύτερων σταγονιδιών, όπως εξακολουθεί να είναι η κύρια σύσταση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, υποστηρίζει σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lancet, ομάδα ερευνητών από τα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης, του Κολοράντο, της Καλιφόρνιας, της Βόρειας Καρολίνας και του Τορόντο, με επικεφαλής τον καθηγητή Επιστημών της Πρωτοβάθμιας Υγείας της Οξφόρδης Τρις Γκρινχαλγκ.

Η μελέτη, αναφέρει η ΕΡΤ, τιτλοφορείται «Δέκα επιστημονικοί λόγοι υποστηρίζουν την αερομεταφερόμενη μετάδοση του SARS-CoV-2» διαπιστώνει ότι υπάρχουν «συνεπείς, ισχυρές ενδείξεις ότι ο ιός που προκαλεί την COVID-19, εξαπλώνεται μέσω της αερομεταφοράς», σημειώνοντας ότι ενώ άλλες διαδρομές μπορούν να συμβάλουν στην διασπορά, η αερομεταφερόμενη διαδρομή είναι πιθανότητα η κυρίαρχη. ‘Αρα ο ιός μπορεί να φτάσει σε οποιαδήποτε απόσταση μέσα σε έναν κλειστό χώρο.

Ο τρόπος με τον οποίο η COVID-19 εξαπλώνεται είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της πανδημίας μεταξύ των επιστημόνων, που αντανακλούν και σημαντικές επιπτώσεις-διαφοροποιήσεις στις πρακτικές ελέγχου της λοίμωξης παγκοσμίως, ωστόσο, όπως τονίζει η ομάδα των επιστημόνων, οι δύο θεωρίες μετάδοσης και διασποράς του ιού δεν αλληλο-αποκλείονται.

Αερομεταφερόμενη ή μέσω μεγάλων σταγονιδίων η μετάδοση;

Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως εάν ένας μολυσματικός ιός εξαπλώνεται κυρίως μέσω μεγάλων αναπνευστικών σταγονιδίων, που πέφτουν γρήγορα, τα βασικά μέτρα ελέγχου είναι η μείωση της άμεσης επαφής, ο καθαρισμός επιφανειών, η φυσική απόσταση, η χρήση μασκών, η αναπνευστική υγιεινή και η χρήση προστατευτικού εξοπλισμού υψηλής ποιότητας μόνο στις διαδικασίες υγειονομικής περίθαλψης όπου δημιουργούνται αερολύματα.

Στην δεύτερη περίπτωση, εάν υπάρχει αερομεταφερόμενη μετάδοση, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει η ανάγκη για πιο ολοκληρωμένα μέτρα ως προς την αποφυγή εισπνοής μολυσματικών αερολυμάτων, συμπεριλαμβανομένου επαρκούς εξαερισμού, φιλτραρίσματος του αέρα, μείωσης του χρόνου παραμονής σε εσωτερικούς χώρους και της χρήσης μάσκας όταν κάποιος είναι σε εσωτερικούς χώρους. Σε αυτή την περίπτωση διευκρινίζουν οι ερευνητές ένα άτομο θα μπορούσε ενδεχομένως να μολυνθεί όταν εισπνέει αερολύματα που παράγονται από μολυσμένο άτομο που εκπνέει, μιλά, φωνάζει, τραγουδάει, φτερνίζεται ή βήχει.

Η έρευνα αναφέρει πως η μετάδοση σε μεγάλες αποστάσεις όπως παρατηρήθηκε σε ξενοδοχεία καραντίνας στην Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, συναυλίες και εκκλησίες αποτελούν εστίες υπερμετάδοσης με σημαντική μετάδοση του SARS-CoV-2 από άτομα που είναι ασυμπτωματικά.

Ανάγκη για επαναπροσδιορισμό στρατηγικής ελέγχου

Ως εκ τούτου, υποστηρίζουν οι ερευνητές, οι φορείς δημόσιας υγείας θα πρέπει να ενεργήσουν αναλόγως και χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, σημειώνοντας ότι δεν βρήκαν καμία μελέτη που να παρέχει ισχυρές ή συνεπείς αποδείξεις για να αντικρούσει την υπόθεση της αερομεταφερόμενης μετάδοσης.

Τα μεικτά ευρήματα από μελέτες που επιδιώκουν να ανιχνεύσουν ζωντανό παθογόνο στον αέρα δεν είναι επομένως ανεπαρκείς λόγοι για το συμπέρασμα ότι ένα παθογόνο δεν μεταδίδεται στον αέρα εάν το σύνολο των επιστημονικών στοιχείων δείχνει διαφορετικά. Δεκαετίες επίπονης έρευνας, η οποία δεν περιελάμβανε τη συλλογή ζωντανών παθογόνων στον αέρα, έδειξε ότι οι ασθένειες που κάποτε θεωρούνταν ότι εξαπλώθηκαν από σταγονίδια ήταν τελικά αερομεταφερόμενες.

Τα 10 επιχειρήματα για την μεταφορά του ιού κυρίως μέσω αερολυμάτων

Τα δέκα στοιχεία που αποδεικνύουν την υπόθεση ότι η μετάδοση του SARS-CoV-2 είναι κυρίως αερομεταφερόμενη, συνοψίζονται στην μελέτη από τους ερευνητές ως εξής:

1. Τα γεγονότα υπερμετάδοσης αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της διασποράς του ιού. Λεπτομερείς αναλύσεις ανθρώπινων συμπεριφορών και αλληλεπιδράσεων, μεγεθών δωματίου, εξαερισμού και άλλων μεταβλητών σε συναυλίες χορωδίας, κρουαζιερόπλοια, σφαγεία, κέντρα φροντίδας και δομές αποκατάστασης έχουν δείξει στοιχεία ότι η μετάδοση γίνεται σε μεγάλη εμβέλεια ή υπάρχει υπερβολική διασπορά που συνάδει με την αερομεταφερόμενη εξάπλωση καθώς διαφορετικά δεν μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς η μεταφορά μέσω σταγονιδίων.
2. Η μετάδοση του SARS-CoV-2 σε μεγάλη εμβέλεια μεταξύ ατόμων σε παρακείμενα δωμάτια, αλλά χωρίς παρουσία άλλου ατόμου δεν έχει τεκμηριωθεί μέσω σταγονιδιών σε ξενοδοχεία καραντίνας.
3. Η ασυμπτωματική ή προ-συμπτωματική μετάδοση του SARS-CoV-2 από άτομα που δεν βήχουν ή φταρνίζονται είναι πιθανό να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το ένα τρίτο, και ίσως έως και το 59%, όλων των μολύνσεων παγκοσμίως και είναι ένας βασικός τρόπος εξάπλωσης του SARS-CoV- 2 σε όλο τον κόσμο, επιχείρημα που υποστηρίζει έναν κυρίως αερομεταφερόμενο τρόπο μετάδοσης. Οι άμεσες μετρήσεις δείχνουν ότι η ομιλία παράγει χιλιάδες σωματίδια αερολύματος και λίγα μόνο μεγάλα σταγονίδια.
4. Η μετάδοση του SARS-CoV-2 είναι υψηλότερη σε εσωτερικούς χώρους από ό, τι σε εξωτερικούς χώρους και μειώνεται ουσιαστικά με αερισμό του εσωτερικού χώρου. Και οι δύο παρατηρήσεις υποστηρίζουν μια κυρίως αερομεταφερόμενη διαδρομή μετάδοσης.
5. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις έχει αποδειχθεί ότι οφείλονται σε αερομεταφορά ειδικά εκεί όπου έχουν υπάρξει αυστηρές προφυλάξεις επαφής και σταγονιδίων με χρήση ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού που έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει από τα σταγονίδια αλλά όχι στην έκθεση σε αερολύματα.
6. Ο SARS-CoV-2 έχει ανιχνευθεί στον αέρα. Σε εργαστηριακά πειράματα, ο SARS-CoV-2 παρέμεινε μολυσματικός στον αέρα για έως και 3 ώρες. Τα δείγματα αέρα που εξετάστηκαν προέρχονταν από δωμάτια που καταλάμβαναν ασθενείς με COVID-19 απουσία διαδικασιών υγειονομικής περίθαλψης που δημιουργούσαν αερολύματα και σε δείγματα αέρα από το μολυσμένο άτομο.
7. Ο SARS-CoV-2 έχει εντοπιστεί σε φίλτρα αέρα και αεραγωγούς σε νοσοκομεία με ασθενείς με COVID-19. Αυτές οι τοποθεσίες θα μπορούσαν να προσεγγιστούν μόνο με αερολύματα.
8. Οι μελέτες που περιλάμβαναν μολυσμένα ζώα σε κλουβιά που συνδέθηκαν με χωριστά κλουβιά με μη μολυσμένα ζώα μέσω αγωγού αέρα, έδειξαν μετάδοση του SARS-CoV-2 που μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς μόνο με αεροζόλ.
9. Καμία μελέτη δεν παρείχε ισχυρές ή συνεπείς αποδείξεις για να αντικρούσει την υπόθεση της μεταδόσεως SARS-CoV-2 με αερομεταφορά.
10. Υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις που υποστηρίζουν άλλες κυρίαρχες οδούς μετάδοσης. Η λανθασμένη υπόθεση ότι η μετάδοση μέσω της εγγύτητας συνεπάγεται μεγάλα σταγονίδια αναπνευστικών ουσιών χρησιμοποιήθηκε ιστορικά για δεκαετίες για να αρνηθεί την αερομεταφερόμενη μετάδοση φυματίωσης και ιλαράς.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Συντάκτης: Ρούλα Σαλούρου

Τις δραματικές ελλείψεις στο εθνικό σύστημα κοινωνικής φροντίδας και ιδίως στον ευαίσθητο τομέα της παιδικής προστασίας, έφερε στο φως ένα τυχαίο γεγονός, η εκδήλωση πυρκαγιάς σε ένα ορφανοτροφείο που λειτουργεί στο Ιλιον. Για το φιλανθρωπικό αυτό σωματείο που λειτουργεί ως ίδρυμα, υπήρξαν καταγγελίες κοινωνικών λειτουργών από τις 14 Μαΐου του 2018. Οι καταγγελίες με θέμα «κακομεταχείριση έφηβων κοριτσιών εντός κλειστής δομής φιλοξενίας» που συνοδεύθηκαν και με τις παραιτήσεις του επιστημονικού προσωπικού, διαβιβάστηκαν στις 23 Μαΐου 2018, από το αρμόδιο υπουργείο Εργασίας, στο Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ), με εντολή διενέργειας ελέγχου των καταγγελλόμενων, καθώς και της εύρυθμης λειτουργίας, των συνθηκών διαβίωσης και της τήρησης των υγειονομικών διατάξεων και τέλος, των αναγκαίων μέτρων ασφάλειας και υγιεινής διαβίωσης στη συγκεκριμένη δομή.

Ο έλεγχος, σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», ξεκίνησε με σημαντική καθυστέρηση, τον Μάρτιο του 2019, χωρίς ακόμη και σήμερα να έχει υπάρξει οριστικό πόρισμα από την ανεξάρτητη Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Στις αρχές Ιανουαρίου 2020 μια πυρκαγιά σε δωμάτιο όπου βρίσκονταν ανήλικα παιδιά, ευτυχώς χωρίς θύματα, προκάλεσε και νέα παραίτηση κοινωνικής λειτουργού, για τους ίδιους λόγους. Το τμήμα Κοινωνικής Αλληλεγγύης της διεύθυνσης Υγείας της Περιφέρειας Αττικής, υπηρεσία επίσης εποπτεύουσα των ιδρυμάτων, στην έκθεση αξιολόγησης με ημερομηνία 23 Ιανουαρίου 2020 εισηγείται τη διακοπή λειτουργίας του ιδρύματος και τη μεταφορά των ανήλικων κοριτσιών σε άλλες δομές που να εξασφαλίζουν την κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών, την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και καλές και ασφαλείς συνθήκες διαβίωσης. Να σημειωθεί εδώ ότι η άδεια του συγκεκριμένου ιδρύματος έχει εκδοθεί το 1975 και ζητούμενο είναι εάν έχει ελεγχθεί, αξιολογηθεί και ανανεωθεί έκτοτε. Η συζήτηση δε, για την ανάκληση της άδειας, μετά την πυρκαγιά, εκκρεμεί ακόμη στον Δήμο Ιλίου. Τελικά, ο φάκελος με τη διαπίστωση της ακαταλληλότητας των υποδομών έφτασε στον αρμόδιο εισαγγελέα, ο οποίος και διέταξε την απομάκρυνση των παιδιών από το συγκεκριμένο ίδρυμα.

Να σημειωθεί ότι τα ιδρύματα του ιδιωτικού και κοινωφελούς τομέα ελέγχονται από τους δήμους που τα αδειοδοτούν, την Περιφέρεια, με επιτόπιες έρευνες από τους κοινωνικούς συμβούλους, το υπουργείο Εργασίας, που όμως δεν διενεργεί ελέγχους, καθώς και την Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Μιλώντας στην «Κ» ειδικοί επισημαίνουν πως ενώ οι ανάγκες περίθαλψης παραμελημένων, εγκαταλελειμμένων και κακοποιημένων παιδιών έχουν αυξηθεί στη διάρκεια της κρίσης, παρατηρείται παντελής απουσία θεσμικού πλαισίου σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας ιδρυμάτων παιδικής προστασίας. Σε συνδυασμό, δε, με τις αλληλοεπικαλύψεις και τα κενά στην εποπτεία και τον έλεγχο των δομών του ιδιωτικού και κοινωφελούς τομέα, δημιουργούνται φόβοι πως φαινόμενα παράτυπης λειτουργίας τέτοιων ιδρυμάτων έχουν πολλαπλασιαστεί. Παράλληλα, η έλλειψη θέσεων στα δημόσια ιδρύματα έχει αυξήσει τον ρόλο του ιδιωτικού, κυρίως όμως του κοινωφελούς τομέα στην ιδρυματική περίθαλψη ανηλίκων.

Εξίσου σημαντικό θέμα είναι αυτό των συνθηκών διαβίωσης και μεταχείρισης των ανηλίκων στα ιδρύματα. Είναι ενδεικτικό ότι, βάσει των καταγγελιών που περιλαμβάνονται στα έγγραφα τα οποία κοινοποιήθηκαν στο υπουργείο Εργασίας, στο συγκεκριμένο ορφανοτροφείο τα παιδιά πολλές φορές υποσιτίζονταν, είχαν ελλιπή υγειονομική περίθαλψη, δεν τηρούνταν οι συνεδρίες τους τακτικά, δεν ακολουθούνταν θεραπείες κ.λπ., ντύνονταν από δωρεές, με μεταχειρισμένα και όχι τα πλέον ενδεδειγμένα ρούχα, ήταν εκπαιδευτικά παραμελημένα και δεν είχαν κίνητρα για την ψυχική και πνευματική τους ανάπτυξη, ενώ οι κτιριακές εγκαταστάσεις ήταν απόλυτα ακατάλληλες για τα παιδιά.

Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι καλλιεργούνται συνθήκες για τη συστηματική παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών και τίθενται σε κίνδυνο η ζωή και η ελευθερία τους.

(Πηγή: kathimerini.gr)

Γράφει ο Οδυσσέας Ιωάννου

Πολλά παιδιά, ειδικά εκεί γύρω στα τρία με έξι, έχουν μέχρι τώρα μια ζωή σχεδόν απόλυτα μοιρασμένη ανάμεσα στο Διαδίκτυο και στην αποκαλωδιωμένη ζωή. Πιο δύσκολα θα βρουν τους τρόπους να αποκαταστήσουν μία κάποια πληρότητα μακριά από τις οθόνες. Αυτή είναι η κανονικότητά τους.

Μία από τις συνέπειες που θα αφήσει πίσω η πανδημία, σύμφωνα με τους περισσότερους επιστήμονες, είναι η δραματική αύξηση της εξάρτησης των παιδιών από το Διαδίκτυο, τους υπολογιστές, τις οθόνες. Αυτό βέβαια είναι κάτι που αφορά όλους μας, αλλά πες πως εμείς έχουμε ισχυρές αναφορές ζωής έξω από τους υπολογιστές, έχουμε ζωντανές μνήμες από διαφορετικούς τρόπους και θα το ισορροπήσουμε σχετικά γρήγορα.

Πολλά παιδιά, ειδικά εκεί γύρω στα τρία με έξι, έχουν μέχρι τώρα μια ζωή σχεδόν απόλυτα μοιρασμένη ανάμεσα στο Διαδίκτυο και στην αποκαλωδιωμένη ζωή. Πιο δύσκολα θα βρουν τους τρόπους να αποκαταστήσουν μία κάποια πληρότητα μακριά από τις οθόνες. Αυτή είναι η κανονικότητά τους. Αν μεγάλωναν στη ζούγκλα θα πηδούσαν από δέντρο σε δέντρο, τώρα από σελίδα σε σελίδα. Τα έχουν όλα και τα έχουν εύκολα. Σχολείο, παιχνίδι, διασκέδαση, ακόμη και επαφή με γιαγιάδες και παππούδες. Πώς θα τα πείσεις ότι αυτό δεν είναι κανονικότητα; Με ποια ακριβώς εκλογικευμένα επιχειρήματα; Η ζωή όλων μας είναι το περιβάλλον μας και αυτό είναι το δικό τους περιβάλλον. Δεν έχει νόημα να κουβεντιάσεις μαζί τους για τους δικούς μας «ρομαντισμούς» περί σωματικής επαφής και να τα πείσεις πως η ζωή είναι έξω. Αυτά δεν είναι πράγματα του μιλητού, τα ανακαλύπτει ο καθένας μόνος του και τα εκτιμά ανάλογα.

Την εικόνα ενός πολύ μικρού παιδιού που χειρίζεται με ιδιαίτερη δεξιότητα τους υπολογιστές δεν τη βλέπω αρνητικά – κάθε άλλο. Δεν χαζεύουν κατ’ ανάγκη, οξύνεται ορισμένες φορές το μυαλό τους και δοκιμάζονται σε κάποιες σύνθετες λειτουργίες. Είναι έξυπνα. Από εμάς σίγουρα πιο έξυπνα. Το πρόβλημα δεν είναι οι υπολογιστές, είναι το από εκεί και πέρα, και αυτό είναι δύσκολο να το ελέγξουμε παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που θα κάνουμε όλοι μας. Να τα σπρώξουμε σε βιβλία, μουσικές, θέατρο, συζητήσεις, παιχνίδι έξω, σε απολαύσεις που δεν απαιτούν πρίζες και φορτιστές, στη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος ακόμη κι αν σου τελειώνουν τα data.

Ο καθένας από εμάς θα μπορούσε να καταρτίσει έναν κατάλογο με εκείνα που θεωρεί αναγκαία για το σωστό μεγάλωμα των παιδιών του. Έχω γνωστό που θεωρεί πως αν ο γιος του δεν τσακωθεί στον δρόμο, αν δεν φάει και δεν ρίξει και δέκα μπουνιές δεν θα μεγαλώσει σωστά και θα γίνει μαλθακός. Οκ, εγώ θα του πρότεινα να κάνει και δυο-τρία χρόνια φυλακή για να «δέσει» σίγουρα.

Υπάρχουν πολλοί δρόμοι που οδηγούν στο ίδιο σημείο. Δεν είναι πατέντα η ζωή. Συνηθίζουμε την εσχατολογία και τις κορόνες πανικού όταν κάτι ξεφεύγει από τις δικές μας νόρμες. Αλλά οι εποχές δεν είναι ίδιες. Ίδιες είναι οι βασικές ανάγκες των ανθρώπων αλλά τα μέσα διαφέρουν. Να αγαπήσει, να αγαπηθεί, να δημιουργήσει, να διαχειριστεί την απώλεια, να δαμάσει φόβους, να ταΐσει πάθη, να πάει όσο είναι να πάει. Δεν είναι οι υπολογιστές εμπόδιο. Μέσα στον καθένα είναι τα εμπόδια. Αν τους περάσουμε αυτή τη σκέψη, τι άλλο θα μπορούσαμε να κάνουμε;

(Πηγή: in.gr)

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν μια απρόσμενα μικρή μαύρη τρύπα που ονόμασαν «Μονόκερω», λόγω της ιδιομορφίας της (πολύ μικρό μέγεθος και εγγύτητα στη Γη) και η οποία είναι η μικρότερη γνωστή και πιο κοντινή στο ηλιακό μας σύστημα.

Η μαύρη τρύπα βρίσκεται σε απόσταση 1.500 ετών φωτός από τη Γη έχει περίπου τριπλάσια μάζα από τον Ήλιο, ενώ σε τροχιά γύρω της βρίσκεται ένα άστρο ερυθρός γίγαντας, σε ένα σύστημα με την ονομασία V723 Mon. Οι ερευνητές έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “Monthly Notices” της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας της Βρετανίας.

Οι μαύρες τρύπες, από τις οποίες δεν μπορεί να δραπετεύσει ούτε το φως, σχηματίζονται όταν άστρα πεθαίνουν και ο πυρήνας τους καταρρέει βαρυτικά. Υπάρχουν πολύ μεγαλύτερες μαύρες τρύπες, όπως αυτή στο κέντρο του γαλαξία μας, σε απόσταση 26.000 ετών φωτός, η οποία έχει μάζα όσο τέσσερα εκατομμύρια ήλιοι.

«Μια μαύρη τρύπα με μάζα μόνο τρεις ήλιους αποτελεί μεγάλη έκπληξη. Δεν υπάρχουν έως τώρα πολύ καλά μοντέλα που να εξηγούν πώς δημιουργείται μια τόσο μικρή μαύρη τρύπα», δήλωσε ο καθηγητής αστρονομίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο Κρις Στάνεκ, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς.

Παρά το μικρό μέγεθος της πάντως, ασκεί αρκετή βαρυτική επίδραση στο άστρο συνοδό της, ώστε να παραμορφώνει το σχήμα του από σφαιρικό σε επίμηκες.

Μέχρι στιγμής, οι αστρονόμοι είχαν βρει σε ένα άλλο γαλαξία μια μόνο μικρότερη μαύρη τρύπα, με 2,6 ηλιακές μάζες. Μια άλλη ομάδα επιστημόνων είχε πέρυσι αναφέρει μια πιο κοντινή στη Γη μαύρη τρύπα σε απόσταση 1.000 ετών φωτός, αλλά άλλοι αστρονόμοι έχουν αμφισβητήσει κατά πόσο πρόκειται όντως για μαύρη τρύπα, συνεπώς η ύπαρξη της δεν θεωρείται ακόμη επιβεβαιωμένη.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Συντάκτης: Τσώλη Θεοδώρα

H μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη σχετικά με τη μακροπρόθεσμη επίδραση της COVID-19 περιγράφει πολυάριθμα προβλήματα υγείας, δείχνοντας μια νέα μελλοντική «μετα-κορωνο-πανδημία»

Μετά από έναν και πλέον πανδημικό χρόνο έχει καταστεί σαφές ότι πολλοί άνθρωποι που επιβιώνουν από την COVID-19 – ακόμη και αν είχαν εμφανίσει ήπια νόσο – συνεχίζουν να παρουσιάζουν πολλά και διαφορετικά προβλήματα υγείας για μεγάλο διάστημα.

Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη σχετικά με τη μακρά COVID-19 που διεξήχθη από ειδικούς της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις και η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature» έδειξε ότι ότι οι επιβιώσαντες από τη νόσο που προκαλεί ο SARS-CoV-2, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν είχαν νοσήσει τόσο βαριά ώστε να χρειαστούν νοσηλεία, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου το εξάμηνο μετά τη θετική διάγνωσή τους για τον ιό SARS-CoV-2.

Οι ερευνητές δημιούργησαν επίσης έναν κατάλογο των ασθενειών που συνδέονται με τη μακρά COVID-19 παρέχοντας μια καλή εικόνα των μακροπρόθεσμων επιπλοκών που σχετίζονται με τον νέο κορωνοϊό και αποκαλύπτοντας το τεράστιο κόστος για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού που θα σημάνει η COVID-19 στα χρόνια που έρχονται.

Μακρά COVID-19, η επόμενη μεγάλη κρίση δημόσιας υγείας

Η μελέτη που βασίστηκε σε μια ομοσπονδιακή βάση δεδομένων των ΗΠΑ περιέλαβε περισσότερους από 87.000 ασθενείς με COVID-19 καθώς και σχεδόν 5 εκατομμύρια άτομα που δεν είχαν νοσήσει με τον νέο κορωνοϊό.

«Η μελέτη μας έδειξε ότι ως και έξι μήνες μετά τη διάγνωση, ο κίνδυνος θανάτου ακόμη και για τα άτομα που νόσησαν ήπια δεν είναι αμελητέος και αυξάνεται όσο αυξάνεται και η βαρύτητα της νόσου» ανέφερε ο Ζιγιάντ Αλ-Αλι, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής και προσέθεσε: «Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η μακρά COVID-19 θα αποτελέσει την επόμενη μεγάλη κρίση δημόσιας υγείας. Οι επιπτώσεις της θα είναι εμφανείς επί πολλά έτη, ακόμη και δεκαετίες. Οι γιατροί πρέπει να έχουν τεταμένη την προσοχή τους ώστε να αξιολογούν σωστά τα άτομα που είχαν νοσήσει με COVID-19».

60% αυξημένος κίνδυνος θανάτου

Οι ερευνητές έδειξαν ότι μετά την επιβίωση από την αρχική λοίμωξη (μετά από τις 30 ημέρες νόσησης), οι επιβιώσαντες από την COVID-19 αντιμετώπιζαν σχεδόν 60% αυξημένο κίνδυνο θανάτου για τους επόμενους έξι μήνες σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Στους έξι μήνες από τη νόσηση, οι επιπλέον θάνατοι μεταξύ των ατόμων που είχαν περάσει COVID-19 εκτιμήθηκαν στους οκτώ ανά 1.000 ασθενείς.

Μεταξύ δε των ασθενών που είχαν νοσήσει βαριά με COVID-19 και χρειάστηκε να νοσηλευθούν αλλά επιβίωσαν, κατεγράφησαν 29 επιπλέον θάνατοι ανά 1.000 ασθενείς μέσα στο εξάμηνο από τη νόσηση.

«Αυτοί οι μεταγενέστεροι θάνατοι εξαιτίας μακροπρόθεσμων επιπλοκών της αρχικής λοίμωξης δεν καταγράφονται απαραιτήτως ως θάνατοι εξαιτίας της COVID-19» σημείωσε ο καθηγητής Αλ-Αλι. «Έτσι σε ό,τι αφορά το συνολικό κόστος της πανδημίας σε ανθρώπινες ζωές, φαίνεται ότι οι θάνατοι που μετράμε αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου».

Ο κατάλογος των μακροπρόθεσμων προβλημάτων υγείας

Η νέα μελέτη επιβεβαίωσε πως παρότι ο νέος κορωνοϊός είναι ένας ιός που αρχικώς πλήττει το αναπνευστικό σύστημα, η μακρά COVID-19 μπορεί να «χτυπήσει» σχεδόν κάθε όργανο του σώματος. Αξιολογώντας 379 διαγνώσεις νόσων που πιθανώς συνδέονται με την COVID-19, 380 κατηγορίες φαρμάκων που συνταγογραφήθηκαν και 62 διαφορετικές εργαστηριακές εξετάσεις που διεξήχθησαν στους ασθενείς, οι ερευνητές δημιούργησαν μια λίστα σημαντικών προβλημάτων υγείας που συνέχιζαν να εμφανίζουν οι ασθενείς που είχαν μολυνθεί με τον νέο κορωνοϊό επί τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη νόσηση.

Τα προβλήματα αυτά επιδρούσαν σχεδόν σε κάθε όργανο και σύστημα του σώματος συμπεριλαμβανομένων των:

Αναπνευστικό σύστημα: επίμονος βήχας, δύσπνοια και χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα.

Νευρικό σύστημα: εγκεφαλικό επεισόδιο, πονοκέφαλοι, προβλήματα μνήμης, αγευσία, ανοσμία.

Ψυχική υγεία: άγχος, κατάθλιψη, προβλήματα στον ύπνο και κατάχρηση ουσιών.

Μεταβολισμός: διαβήτης, παχυσαρκία και υψηλή χοληστερόλη.

Καρδιαγγειακό σύστημα: οξεία στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, ταχυκαρδίες και ακανόνιστος καρδιακός παλμός.

Γαστρεντερικό σύστημα: δυσκοιλιότητα, διάρροια, γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση.

Νεφροί: Οξύς τραυματισμός των νεφρών και χρόνια νεφροπάθεια η οποία σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτεί αιμοκάθαρση.

Ρύθμιση πηκτικότητας του αίματος: Θρομβώσεις στα κάτω άκρα και στους πνεύμονες.

Δέρμα: Eξανθήματα και απώλεια μαλλιών.

Μυοσκελετικό σύστημα: πόνοι στις αρθρώσεις και μυϊκή αδυναμία.

Γενική υγεία: κακουχία, κόπωση, αναιμία.

Παρότι κανένας από τους επιβιώσαντες που μελετήθηκαν δεν εμφάνισε όλα αυτά τα προβλήματα σε συνδυασμό, πολλοί εμφάνισαν αρκετά και διαφορετικά τα οποία είχαν σημαντική επίδραση στην υγεία και στην ποιότητα της ζωής τους.

Η σύγκριση με τη γρίπη

Οι ερευνητές συνέκριναν και το κόστος για την υγεία της COVID-19 με εκείνο της γρίπης σε ασθενείς που είχαν νοσήσει βαριά και χρειάστηκαν νοσηλεία. Όπως προέκυψε, οι επιβιώσαντες από COVID-19 αντιμετώπιζαν 50% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με τους επιβιώσαντες από γρίπη, καθώς και σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο μακροπρόθεσμων προβλημάτων υγείας. «Η μακρά COVID-19 είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα τυπικό σύνδρομο μετά από μια ιογενή λοίμωξη. Το μέγεθος του κινδύνου θανάτου ή των μακροπρόθεσμων προβλημάτων υγείας είναι πολύ πιο σημαντικό από εκείνο που βλέπουμε σε ό,τι αφορά άλλους ιούς του αναπνευστικού όπως η γρίπη» τόνισε ο καθηγητής Αλ-Αλι.

Μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για την υγεία ανάλογοι της βαρύτητας της αρχικής νόσησης

Επιπροσθέτως οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι κίνδυνοι για την υγεία μετά την επιβίωση από την COVID-19 αυξάνονταν σε συνάρτηση με τη βαρύτητα της αρχικής λοίμωξης. Τα άτομα που είχαν νοσηλευθεί και χρειάστηκε να εισαχθούν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας φάνηκε να αντιμετωπίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο επιπλοκών και θανάτου εξαιτίας της μακράς COVID-19.

«Ορισμένα από τα μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας μπορεί να βελτιωθούν με την πάροδο του χρόνου – όπως για παράδειγμα η δύσπνοια και ο βήχας. Ορισμένα άλλα όμως μπορεί να επιδεινωθούν» είπε ο Αλ Αλι και κατέληξε: «Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε αυτούς τους ασθενείς με στόχο να κατανοήσουμε την επίδραση του ιού μετά τους πρώτους έξι μήνες από τη νόσηση. Έχει περάσει λίγο περισσότερο από ένας χρόνος από την αρχή της πανδημίας, οπότε μπορεί να υπάρχουν επιπλοκές της μακράς COVID-19 που δεν είναι ακόμη ορατές».

(Πηγή: tovima.gr)

Ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το μέγεθος των επιπτώσεων της ανθρώπινης παρουσίας επί του πλανήτη είναι τόσο μεγάλο, που θα έπρεπε να ανακηρύξουμε μια νέα γεωλογική περίοδο: Την Ανθρωπόκαινο

Η μαζική τήξη των παγετώνων, ως αποτέλεσμα της υπερθέρμανσης του πλανήτη έχει προκαλέσει αξιοσημείωτες αλλαγές στον άξονα της περιστροφής της Γης σε σχέση με τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με νέα έρευνα. Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει τις τεράστιες επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας επί του φυσικού περιβάλλοντος, υποστηρίζουν οι επιστήμονες.

Ο γεωγραφικός βόρειος και νότιος πόλος είναι τα σημεία στα οποία ο άξονας περιστροφής τέμνει την επιφάνεια, όμως δεν είναι σταθεροί. Οι αλλαγές στην κατανομή της μάζας της Γης γύρω από τον πλανήτη, κάνουν τον άξονα – επομένως και τους πόλους – να μετατοπίζονται.

Στο παρελθόν, μόνο φυσικά φαινόμενα, όπως τα ρεύματα των ωκεανών και η θερμοσυναγωγή των καυτών πετρωμάτων στο υπέδαφος της Γης συνέβαλαν στις αλλαγές της θέσης των πόλων. Όμως η νέα έρευνα δείχνει ότι από τη δεκαετία του 1990, η απώλεια εκατοντάδων εκατομμυρίων τόνων πάγου σε ετήσια βάση, που καταλήγουν στον ωκεανό, ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, οδήγησαν σε μετακίνηση των πόλων.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η κατεύθυνση της πολικής μετατόπισης άλλαξε: Ενώ μέχρι το 1995 κινούνταν προς τον νότο, πλέον κινείται προς την ανατολή, ενώ η μέση ταχύτητα της μετατόπισης στο διάστημα 1995-2020 ήταν 17 φορές υψηλότερη σε σχέση με εκείνη του διαστήματος 1981-1995.

Από το 1980 και έπειτα, η θέση των πόλων έχει μετατοπιστεί κατά περίπου τέσσερα μέτρα.

«Η επιταχυνόμενη μείωση [του νερού που αποθηκεύεται επί της γης] ως αποτέλεσμα της τήξης των παγετώνων είναι ο κύριος παράγοντας που οδήγησε στην ραγδαία μετατόπιση των πόλων μετά τη δεκαετία του 1990», καταλήγει η ομάδα των επιστημόνων, επικεφαλής της οποίας είναι η Σανσάν Ντενγκ, του Ινστιτούτου Γεωγραφικών Επιστημών και Έρευνας Φυσικών Πόρων στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών.

Μετρήσεις του βαρυτικού πεδίου από τον δορυφόρο Grace, που εκτοξεύτηκε το 2002, χρησιμοποιήθηκαν για να συνδέσουν την τήξη των πάγων με τις κινήσεις των πόλων τη διάρκεια του 2005 και του 2012, και οι δύο εκ των οποίων σημειώθηκαν μετά από αυξήσεις στην απώλεια του πάγου. Όμως η έρευνα της Ντενγκ είναι ριζοσπαστική, καθώς προεκτείνει τη σύνδεση αυτή στο διάστημα που προηγήθηκε της εκτόξευσης του δορυφόρου, αποδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα μετατοπίζει τους πόλους ήδη από τη δεκαετία του 1990, δηλαδή σχεδόν επί τριάντα χρόνια.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Geophysical Research Letters, έδειξε ότι η απώλεια των παγετώνων ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος της μετατόπισης, όμως δεν αποκλείεται να έχει συμβάλει και η υπεράντληση των υπόγειων υδάτων.

Τα υπόγεια ύδατα είναι αποθηκευμένα στο υπέδαφος, όμως όταν αντλούνται με στόχο την διάθεσή τους ως πόσιμου νερού ή ως νερού για άρδευση, εντέλει ο κύριος όγκος τους καταλήγει στη θάλασσα, με αποτέλεσμα το βάρος τους να ανακατανέμεται γύρω από τον πλανήτη. Στη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, η ανθρωπότητα έχει αντλήσει 18 τρισεκατομμύρια τόνους νερού από υπόγεια αποθετήρια βαθιά στο υπέδαφος, χωρίς να τα αντικαθιστά.

Ο Βίνσεντ Χάμφρεϊ του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης στην Ελβετία, που δεν έχει εμπλακεί στη νέα έρευνα, δήλωσε στον Guardian ότι τα ευρήματα δείχνουν πώς οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν ανακατανείμει τεράστιες ποσότητες νερού γύρω από τον πλανήτη: «Σου δείχνει πόσο ισχυρή είναι αυτή η αλλαγή στη μάζα. Είναι τόσο μεγάλη που μπορεί να αλλάξει τη θέση του άξονα της γης». Ωστόσο, η μετατόπιση του άξονα δεν είναι αρκετά μεγάλη ώστε να επηρεάσει την καθημερινότητα στον πλανήτη, επισημαίνει: Το μόνο που θα μπορούσε να προκαλέσει στη διάρκεια της ημέρας, θα μετριόταν σε millisecond.

Ο καθηγητής Τζόναθαν Όβερπεκ, του Πανεπιστημίου της Αριζόνας στις ΗΠΑ, δήλωσε στον Guardian σε παλαιότερη περίσταση ότι οι αλλαγές στον άξονα της Γης υπογραμμίζουν «πόσο πραγματικές και τεράστιες είναι οι επιπτώσεις της ανθρώπινης παρουσίας στον πλανήτη».

Ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η κλίμακα αυτών των επιπτώσεων σημαίνει ότι θα έπρεπε να ανακηρύξουμε μια νέα γεωλογική περίοδο, την Ανθρωπόκαινο. Από τα μέσα του 20ού αιώνα, έχει υπάρξει αξιοσημείωτη επιτάχυνση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της στάθμης των θαλασσών, αλλά και της καταστροφής της άγριας ζωής και της μεταμόρφωσης της γης εξαιτίας της γεωργίας, της αποψίλωσης και της ανάπτυξης.

(Πηγή: in.gr)

Άποψη του παγόβουνου A-68A από ένα αεροπλάνο αναγνώρισης της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας κοντά στο νησί South Georgia. -via REUTERS/UK Min of Defence

Το Α68 διαλύθηκε σε πολλά μικρότερα κομμάτια και δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο. Το 2017 από την παγοκρηπίδα Larsen στην Ανταρκτική αποκόπηκε ένα γιγάντιο κομμάτι πάγου σχηματίζοντας ένα παγόβουνο που ονομάστηκε Α68. Το παγόβουνο είχε έκταση περίπου 6 χιλιάδων τετραγωνικών χλμ. και βάρος άνω του ενός τρισεκατομμυρίων τόνων.

Για περίπου ένα έτος το παγόβουνο παρέμενε σταθεροποιημένο στην περιοχή από όπου είχε αποκολληθεί αλλά στην συνέχεια άρχισε να κινείται στην ανοικτή θάλασσα. Όπως ήταν επόμενο η επιστημονική κοινότητα το καταχώρησε αμέσως ως πιθανό κίνδυνο και ξεκίνησε η δορυφορική του παρακολούθηση. Παράλληλα όμως οι χρήστες των social media έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για αυτό το παγόβουνο και οι εικόνες αλλά και τα βίντεο που δημοσιεύονταν γίνονταν viral μετατρέποντας το Α68 στον πρώτο μεγάλο σταρ του κόσμου των παγόβουνων.

Το Α68 κινούταν προς το νησί της Νότιας Γεωργίας στον Νότιο Ατλαντικό στο οποίο λόγω των ρευμάτων της ευρύτερης περιοχής καταλήγουν πολλά παγόβουνα που για αυτό έχει ονομαστεί «νεκροταφείο παγόβουνων». Το νησί όμως αποτελεί παράλληλα και έναν σημαντικό βιότοπο για τους πιγκουΐνους και τις φώκιες και η παρουσία ενός τέτοιας έκτασης παγόβουνου εκεί θα τους προκαλούσε τεράστια προβλήματα κυρίως στην διαδικασία της αναπαραγωγής.

Παράλληλα αν το παγόβουνο κολλούσε στα αβαθή του νησιού θα υπήρχε μεγάλη καταστροφή και στο τοπικό θαλάσσιο οικοσύστημα. Όλα αυτά όμως αποφεύχθηκαν αφού όπως φαίνεται το Α68 διαλύθηκε σε πολλά μικρότερα κομμάτια και δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο για κανένα. Μάλιστα το Εθνικό Κέντρο Πάγου των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχει πλέον κανένας λόγος για να συνεχιστεί η δορυφορική παρακολούθηση του παγόβουνου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς τα κύματα στην περιοχή που κινούνταν το Α68 καθώς και οι κλιματικές αλλαγές με τις αυξημένες θερμοκρασίες των υδάτων αλλά και της ατμόσφαιρας στον Νότιο Ατλαντικό προκάλεσαν το λιώσιμο του παγόβουνου και την διάσπαση του.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Έκρηξη παρουσίασαν τα κρούσματα covid-19 τον Μάρτιο σε οίκο ευγηρίας στις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι περισσότερο από το 90% των ενοίκων του ήταν εμβολιασμένοι, αφού ένα μη εμβολιασμένο μέλος του προσωπικού μολύνθηκε από παραλλαγμένο στέλεχος του κορονοϊού, όπως αποκάλυψε έρευνα των Κέντρων Πρόληψης και Αντιμετώπισης Ασθενειών (CDC).

Ο ιός στη συνέχεια εξαπλώθηκε στον οίκο ευγηρίας στο Κεντάκι μολύνοντας 44 ανθρώπους, 24 ενοίκους και 20 μέλη του προσωπικού, εκ των οποίων 18 και 4 αντίστοιχα είχαν λάβει δύο δόσεις του εμβολίου της Pfizer κατά της covid-19, σύμφωνα με το CDC.

Η μελέτη αυτή αποδεικνύει τα όρια του εμβολιασμού ως μοναδική στρατηγική αντιμετώπισης του κορονοϊού, κυρίως κατά των παραλλαγμένων στελεχών του.

Αν και είναι “ ζωτικής σημασίας”, ο εμβολιασμός θα πρέπει να συνοδεύεται από “ συνεχή προσοχή στην πρόληψη των μολύνσεων και πρακτικές ελέγχου”, υπογραμμίζουν οι συντάκτες της έρευνας, οι οποίοι αναφέρονται συγκεκριμένα στο πλύσιμο των χεριών, τη συνεχή διεξαγωγή διαγνωστικών τεστ για να εντοπίζονται κρούσματα covid-19, την καραντίνα των ασθενών και των επαφών τους και αυτά “ ανεξαρτήτως εμβολιασμού”.

Η μελέτη των CDC ασχολήθηκε και με το πόσο ευάλωτα είναι τα άτομα που μολύνονται από την covid-19 ανάλογα με το αν έχουν εμβολιαστεί ή όχι.

Μεταξύ των ενοίκων του οίκου ευγηρίας που μολύνθηκαν από το παραλλαγμένο στέλεχος μόνο το ένα τρίτο των εμβολιασμένων παρουσίασε συμπτώματα, έναντι του 83% των μη εμβολιασμένων. Και μόνο το 11% των εμβολιασμένων χρειάστηκε να διακομιστούν σε νοσοκομείο, έναντι των δύο τρίτων των μη εμβολιασμένων.

Τέλος μόνο ένας εμβολιασμένος ένοικος από τους 18 που μολύνθηκαν πέθανε. Μεταξύ των έξι μη εμβολιασμένων δύο υπέκυψαν στην covid-19.

“ Για να προστατεύσουμε τους ενοίκους των οίκων ευγηρίας είναι απαραίτητο το προσωπικό τους όπως και οι ένοικοι να είναι εμβολιασμένοι”, υπογραμμίζουν οι συντάκτες της έρευνας.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Ένας Αφροαμερικανός μετατράπηκε στον στόχο πυρών της αστυνομίας χθες Τετάρτη στη Βόρεια Καρολίνα και προστέθηκε στον ατελείωτο κατάλογο των μελών της μειονοτικής αυτής ομάδας που έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας ενεργειών των υπηρεσιών επιβολής του νόμου, μία ημέρα μετά την καταδίκη του πρώην αστυνομικού Ντέρεκ Σόβιν για τον φόνο του Τζορτζ Φλόιντ.

Ο Άντριου Μπράουν ο νεότερος «τραυματίστηκε θανάσιμα» από τις σφαίρες αστυνομικού που εκτελούσε ένταλμα ερεύνης στην Ελίζαμπεθ Σίτι, μικρή πόλη αυτής της πολιτείας των νοτιοανατολικών ΗΠΑ, ανέφερε ο σερίφης της κομητείας Πάσκοτανκ, ο Τόμι Γούτεν, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ που επικαλέστηκαν αυτόπτες μάρτυρες, ο Άντριου Μπράουν χτυπήθηκε καθώς απομακρυνόταν από τους αστυνομικούς με αυτοκίνητο.

Ο πατέρας δέκα παιδιών, ηλικίας 40 ετών, δεν ήταν οπλισμένος, τόνισε η οικογένειά του, σύμφωνα με τον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό WAVY.

Ο θάνατός του καταγράφηκε την επομένη της ιστορικής ετυμηγορίας στη δίκη του πρώην αστυνομικού Ντέρεκ Σόβιν, που κρίθηκε ένοχος για τον φόνο του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη, στην πολιτεία Μινεσότα.

Η αγαλλίαση που προκάλεσε η απαγγελία της απόφασης της Τρίτης είχε ήδη μετριάσει η πικρή είδηση του θανάτου μαύρης έφηβης στο Κολόμπους, στην πολιτεία Οχάιο, μία ώρα πριν την ανακοίνωση της ετυμηγορίας.

Η Μακάια Μπράιαντ, 16 ετών, σκοτώθηκε από σφαίρες αστυνομικού στη διάρκεια επίθεσης με μαχαίρι εναντίον άλλου προσώπου.

Ο σερίφης Τόμι Γούτεν υποσχέθηκε χθες ότι θα υπάρξει «διαφάνεια» όσον αφορά τις περιστάσεις που οδήγησαν στον θάνατο του Άντριου Μπράουν.

Η κάμερα που φόραγε ο αστυνομικός ο οποίος άνοιξε πυρ λειτουργούσε, πρόσθεσε ο σερίφης, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει δει ακόμη το οπτικό υλικό.

Την έρευνα για την υπόθεση ανέλαβε να διενεργήσει το Γραφείο Έρευνας της πολιτείας της Βόρειας Καρολίνας.

(Πηγή: atexnos.gr)

Γράφει ο Σπύρος Τσάμης

ΔΑΓΑΛΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ / EUROKINISSI

Σαφώς και έχει ιδιαίτερη σημασία ποιοι, τελικά, είναι οι εντολείς και ποιοι οι εντολοδόχοι-μεταπράτες, όσοι διαμορφώνουν και ανακοινώνουν τα «μέτρα προστασίας» από την πανδημία… Όχι μόνο επειδή είναι σημαντικό να ξέρουμε αν τηρούνται οι αποστολές κατόχων θεσμικών ιδιοτήτων ή αν αντίθετα είναι συνώνυμες σκοπιμότητας. Υπάρχει ουσιαστικός λόγος, είδα δίπλα μου παιδί που θα γίνει σε λίγους μήνες τριών ετών, σκέφθηκα πως από τη στιγμή που άρχισε να καταλαβαίνει τον κόσμο θυμάται τον εαυτό του να φοράει μάσκα και βλέπει γύρω του, επίσης, πρόσωπα με μάσκες! Το ίδιο και παιδιά κοντινών ηλικιών, όσα διαμορφώνουν, σε αναπάντεχες συνθήκες, προσωπικότητα, στάση ζωής, συνθέτουν βιώματα ίσως με καταλυτική δυναμική.

Η σκέψη, λοιπόν, στη θέα του ίδιου παιδιού άρχισε να καλπάζει. Όχι μόνο επειδή δεν έχει παίξει λόγω του ιού με άλλα παιδιά, μα και επειδή δίπλα του ενήλικες κάθε ιδιότητας αρχικά, ενστικτωδώς, αρνήθηκαν τον κορονοϊό. Μετά επιχείρησαν να εφεύρουν τους δημιουργούς του. Και πριν ορίσουν προσωπική-οικογενειακή τακτική αντιμετώπισης, το πιθανότερο, όπως υπαγορεύει η κοινή εμπειρία της περιόδου, ένιωσαν κατάθλιψη, στιγμιαία παραιτήθηκαν.

Το ίδιο παιδί, όπως ήδη και μεγαλύτερα, κατανοεί-διδάσκεται τον κόσμο μόνο μέσω μιας οθόνης, άρα μόνο μέσω ψευδαίσθησης αληθινής επαφής! Θεωρεί πως έχει δύναμη άποψης ενώ συνδιαλέγεται με οθόνη και όχι με πρόσωπο… Την ώρα που η παραπληροφόρηση ανθεί και συχνά, με επιχείρημα την πανδημία, διαστρέφει την πραγματικότητα. Όλα τούτα και τα παράγωγά τους λέγεται πως αναπληρώνουν τη διδασκαλία με φυσική παρουσία δασκάλου. Ψάχνω ακόμη να βρω τι να πω στο ίδιο παιδί… Προέχει να βρω τι να πω στον εαυτό μου!

(Πηγή: efsyn.gr)

Μέσα στα πολλά οφέλη της σωματικής άσκησης για τα παιδιά προστίθεται άλλο ένα πολύ σημαντικό για την ψυχική τους υγεία καθώς η άσκηση δρα αποτρεπτικά στην εμφάνιση κατάθλιψης σύμφωνα με στοιχεία ερευνών

Παιχνίδι, γέλιο και ανεμελιά χαρακτηρίζουν την ιδανική παιδική ηλικία, παρόλα αυτά, ορισμένα παιδιά μπορεί να βιώνουν μια πιο δύσκολη καθημερινότητα αντιμετωπίζοντας από μικρή ηλικία ψυχολογικά προβλήματα. Αν και δεν είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των παιδιών που πάσχουν από κατάθλιψη, τα καλά νέα είναι πως η συστηματική σωματική άσκηση μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην εμφάνισή της.

Η κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί από την τρυφερή ηλικία των 11 ετών. Όμως σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης της ψυχολόγου Else Marie Lysfjord, επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Ψυχολογίας του Nord University της Νορβηγίας τα κορίτσια φαίνεται πως είναι πιο ευάλωτα: «Δύο φορές περισσότερα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια αναφέρουν καταθλιπτικά συμπτώματα ήδη από την ηλικία των 11 ετών» αναφέρει χαρακτηριστικά. Τα κορίτσια όχι μόνο εμφανίζουν πιο συχνά συμπτώματα κατάθλιψης, αλλά τα συμπτώματα τους διαρκούν εώς και τρεις φορές περισσότερο σε σύγκριση με τα αγόρια. Η έρευνα της αποτελεί μέρος της διδακτορικής της διατριβής και συμπεριλαμβάνει τα αποτελέσματα τριών μελετών.

Αυτό που παρατηρεί η ψυχολόγος είναι πως οι εξωσχολικές δραστηριότητες που επιλέγουν τα παιδιά επηρεάζουν την ψυχολογία τους. Όσα παιδιά παίρνουν μέρος σε αθλήματα σε συνδυασμό με άλλες πολιτισμικές δραστηριότητες έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά συμπτωμάτων κατάθλιψης, μόλις 15% των κοριτσιών και το 7% των αγοριών. Όσα κορίτσια ασχολούνται μόνο με πολιτισμικές δραστηριότητες εμφανίζουν περισσότερο συμπτώματα κατάθλιψης κατά 26% σε σχέση με το 21% των αγοριών. Από την άλλη, τα παιδιά που δεν ασχολούνται με καμία από τις παραπάνω δραστηριότητες βρίσκονται κάπου στη μέση.

Τι μπορούμε να κάνουμε 

Σύμφωνα με την  Lysfjord, θα πρέπει ως προτεραιότητα να μπουν τα κορίτσια, ενώ τα αποτελέσματα της έρευνάς της αναδεικνύουν τη σημασία της σωματικής άσκησης ως όπλο ενάντια στην παιδική κατάθλιψη και για τα δύο φύλα. Μάλιστα, τονίζει πως είναι ιδιαίτερα σημαντικό τόσο τα μικρότερα παιδιά αλλά και οι έφηβοι να κοινωνικοποιούνται με τους συνομήλικούς τους και να έρχονται πιο κοντά συναισθηματικά μέσα από τις αθλητικές δραστηριότητες αλλά και οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Οι ενήλικες από τη μεριά τους θα πρέπει να είναι παρόντες και να υποστηρίζουν τα παιδιά που είναι πιο ευάλωτα και να ενθαρρύνουν την συμμετοχή όλων ανεξαιρέτως.

Η μεθοδολογία και το δείγμα των παιδιών της έρευνας

Τα ευρήματα είναι αποτέλεσμα μιας μελέτης που έγινε σε μαθητές ηλικίας 11-14 ετών από δύο δήμους στο Trøndelag της Νορβηγίας. Τα διάφορα μέρη της έρευνας περιελάμβαναν από 1429 έως 1748 μαθητές. Οι μαθητές ρωτήθηκαν σχετικά με τα καταθλιπτικά συμπτώματα, το κοινωνικό άγχος και τη συμμετοχή σε αθλητικές και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα καταγράφηκαν χρησιμοποιώντας μια νορβηγική έκδοση του ερωτηματολογίου «The Short Mood and Feelings». Το ίδιο υλικό χρησιμοποιήθηκε και στις τρεις μελέτες.

(Πηγή: ygeiamou.gr)