paidevo.gr

Αρκετά αισιόδοξα είναι τα πρώτα αποτελέσματα των ερευνητικών προγραμμάτων για τη θεραπεία της Θαλασσαιμίας.

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, από τους 28 ασθενείς παγκοσμίως που συμμετείχαν σε ερευνητικό πρόγραμμα γονιδιακής θεραπείας έως σήμερα, το 80% σταμάτησε τις μεταγγίσεις. Ανάμεσά τους και Έλληνας ασθενής που υποβλήθηκε σε γονιδιακή θεραπεία, στο Νοσοκομείο «Παπανικολάου», το οποίο συμμετέχει στο ερευνητικό πρόγραμμα. Οι επιστήμονες εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία καθώς όπως αναφέρουν ακόμα βρισκόμαστε σε φάση μελετών, δηλαδή η γονιδιακή θεραπεία -το κόστος της οποίας αγγίζει το ένα εκατομμύριο ευρώ περίπου- δεν είναι ακόμα διαθέσιμη και θα πρέπει να αξιολογηθεί πλήρως, ώστε να έχουμε τα τελικά αποτελέσματα σχετικά με την ασφάλειά της, όπως τόνισαν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας (ΕΑΕ), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θαλασσαιμίας στις 8 Μαΐου. Υπογράμμισαν ότι οι ασθενείς δεν θα πρέπει να σταματήσουν την θεραπεία τους, τονίζοντας ότι «η μετάγγιση παραμένει ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης».

Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Δρ. Αθανάσιος Δημόπουλος, σήμερα η θαλασσαιμία -ένα νόσημα θανατηφόρο πριν κάποιες δεκαετίες- έχει μετατραπεί σε χρόνιο-διαχειρίσιμο νόσημα, με μακρά επιβίωση και μεγάλη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών κυρίως λόγω της σημαντικής προόδου στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία της που έχει επιφέρει θετική αλλαγή στην ολιστική αντιμετώπιση και στη φυσική πορεία του νοσήματος».

«Οι νέες τεχνολογίες στον τομέα της πρόληψης αναμένεται να μειώσουν περαιτέρω τις γεννήσεις πασχόντων, ενώ έχει επιτευχθεί σημαντική βελτίωση στις στρατηγικές μετάγγισης και αποσιδήρωσης, καθώς και στη μεταμόσχευση μυελού των οστών. Επίσης, οι νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η γονιδιακή θεραπεία, η γονιδιακή τροποποίηση και η φαρμακευτική ενίσχυση της ερυθροποίησης, πρακτικά οδηγούν στην ελαχιστοποίηση των μεταγγίσεων ή και στην ελεύθερη μεταγγίσεων θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών», ανέφερε ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Τμήματος «Ερυθροκυττάρου & Αιμοσφαιρινοπαθειών» της ΕΑΕ, Δρ. Ιωάννης Παπασωτηρίου, Κλινικός Βιοχημικός, Δ/ντής Βιοχημικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών «Η Αγία Σοφία».

Η θαλασσαιμία είναι μια κληρονομική αιματολογική διαταραχή που προκαλείται από ένα γενετικό έλλειμμα της αιμοσφαιρίνης, η οποία απαντάται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και μεταφέρει το οξυγόνο στον οργανισμό. Το έλλειμμα αυτό έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή μειωμένων και μη λειτουργικών ερυθρών αιμοσφαιρίων και μπορεί να προκαλέσει από ήπια μέχρι πολύ σοβαρής μορφής αναιμία, με άμεση ανάγκη μεταγγίσεων.

(Πηγή: enikos.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ)

Συντάκτης: Παύλος Δρακόπουλος

Κινέζοι παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν στη βορειοανατολική Κίνα ένα μικρόσωμο δεινόσαυρο λίγο μεγαλύτερο από κίσσα, ο οποίος πετούσε με φτερά σαν της νυχτερίδας. Ο δεινόσαυρος, που έμοιαζε με ιπτάμενο σκίουρο και ονομάσθηκε Αμποπτέρυξ, έζησε πριν 163 εκατομμύρια χρόνια, είχε μήκος μόνο 32 εκατοστών και βάρος περίπου 300 γραμμαρίων.

Ο Αμποπτέρυξ (Ambopteryx longibrachium), ο οποίος αποτέλεσε ένα πρώιμο βραχύβιο «πείραμα» στην εξέλιξη της πτήσης και της εμφάνισης των πουλιών, είναι ο δεύτερος δεινόσαυρος που έχει βρεθεί με μεμβρανώδεις φτερούγες, μετά τον Γι Τσι (σημαίνει «παράξενη φτερούγα» στα μανδαρινικά κινέζικα), που έζησε δύο έως τρία εκατομμύρια χρόνια αργότερα και ένα κακοδιατηρημένο απολίθωμα του είχε βρεθεί το 2015 στη βορειοδυτική Κίνα.

Οι δεινόσαυροι πειραματίσθηκαν με το πέταγμα, ώσπου τα πρώτα πουλιά εμφανίστηκαν πριν περίπου 150 εκατομμύρια χρόνια. Αντίθετα με τα πουλιά, ο Αμποπτέρυξ διέθετε μεμβρανώδεις φτερούγες που έμοιαζαν με εκείνες των πτερόσαυρων, των ιπτάμενων ερπετών που εμφανίστηκαν πριν 230 εκατομμύρια χρόνια, καθώς και των νυχτερίδων, των ιπτάμενων θηλαστικών που έκαναν την εμφάνιση τους πριν 50 εκατομμύρια χρόνια.

Είναι άγνωστο πόσο καλά μπορούσε να πετάει ο Αμποπτέρυξ, ο οποίος μάλλον περνούσε τον περισσότερο χρόνο του πάνω στα δέντρα ή πετώντας από το ένα στο άλλο. Πάντως το καλοδιατηρημένο απολίθωμα του επιτρέπει να μελετηθούν λεπτομέρειες του μαλακού ιστού των φτερούγων του, του φτερώματος του σώματος του, ακόμη και του περιεχομένου του στομαχιού του (που αποκάλυψε ότι έτρωγε τα πάντα, τόσο φυτά όσο και άλλα ζώα).

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Μιν Γουάνγκ του Ινστιτούτου Παλαιοντολογίας των Σπονδυλωτών και Παλαιοανθρωπολογίας της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “Nature”.

«Το νέο απολίθωμα επιβεβαιώνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι πράγματι υπήρξαν δεινόσαυροι με φτερούγες σαν των νυχτερίδων. Η εξέλιξη του πετάγματος δεν ήταν μια ομαλή σταδιακή πορεία από τους δεινόσαυρους στα πουλιά. Μεσολάβησε πολύς πειραματισμός», δήλωσε ο παλαιοντολόγος Στέφεν Μπρουσάτε του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου.

«Οι ανακαλύψεις του Αμποπτέρυγα και του Γι Τσι αλλάζουν τελείως την άποψη μας για την προέλευση του πετάγματος των πουλιών. Για πολύ καιρό πιστεύαμε ότι τα φτερά ήσαν το μόνο μέσο πτήσης. Όμως οι νέες ανακαλύψεις δείχνουν σαφώς ότι οι μεμβρανώδεις φτερούγες εξελίχθηκαν επίσης σε μερικούς δεινόσαυρους στενά σχετιζόμενους με τα πουλιά. Τελικά, το εύρος και η ποικιλία του πειραματισμού σχετικά με το πέταγμα είναι μεγαλύτερα από ότι προηγουμένως νομίζαμε. Και ίσως να έχουμε δει μόνο την κορυφή του παγόβουνου», δήλωσε ο Γουάνγκ.

Σήμερα ζουν σχεδόν 10.000 είδη πουλιών, αλλά δεν έχει επιβιώσει κανείς από τους δεινόσαυρους-νυχτερίδες, πράγμα που, κατά τους επιστήμονες, δείχνει ότι η εξέλιξη πειραματίστηκε μαζί τους και προτίμησε τελικά τα πουλιά, τα οποία είχαν μεγαλύτερες ικανότητες στο πέταγμα.

(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Ως μια «συνεδρίαση πολύ μεγάλης σημασίας» χαρακτηρίστηκε στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) η χθεσινή καθώς, όπως επισημάνθηκε, βαίνει προς ολοκλήρωση μια προσπάθεια που κρατά πάνω από τρεις δεκαετίες, η αποκατάσταση του βόρειου τoίχου του σηκού του Παρθενώνα.

Στους αρχαίους ελληνικούς ναούς, σηκός ονομαζόταν ο κύριος εσωτερικός χώρος όπου φυλασσόταν το άγαλμα του θεού (ή της θεάς) στον οποίο ήταν αφιερωμένος. Στην περίπτωση του Παρθενώνα, στο μέρος αυτό φυλασσόταν το περίφημο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου, που φιλοτέχνησε ο Φειδίας και είχε κολοσσιαίες διαστάσεις.

«Η σημερινή συνεδρίαση είναι πολύ μεγάλης σημασίας γιατί μέσα από την υλοποίηση των μελετών που αφορούν την αποκατάσταση του σηκού θα έχουμε ανασύσταση των όψεων, ένα πολύ σημαντικό γεγονός για τη νεότερη ιστορία του Παρθενώνα», σημειώθηκε από την αρμόδια Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων. Αυτό σημαίνει ότι μετά την ολοκλήρωση του έργου (δηλαδή, όταν αναστηλωθούν και οι δυο μακριές πλευρές του σηκού, δηλαδή η βόρεια και η νότια), η γεωμετρία του κτηρίου θα αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό, «θα φανεί η ταυτότητα και η ιστορία του μνημείου, ενώ ο μέσος επισκέπτης θα έχει αντίληψη της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής του», όπως ειπώθηκε από μέλος του ΚΑΣ. «Η μελέτη επιχειρεί την επαναφορά πλήθους λίθων που βρίσκονται κάτω στη γη, περίπου 250, και ενδεχομένως η πρόταση που θα εγκριθεί να έχει επιπτώσεις στην αναστήλωση των μνημείων στη χώρα», ειπώθηκε από την αρμόδια διεύθυνση.

Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι η πρόταση στην οποία στηρίχτηκε η συγκεκριμένη μελέτη φέρει την υπογραφή του αείμνηστου Χαράλαμπου Μπούρα, αρχιτέκτονα και πρώην προέδρου της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ), με τεράστιο έργο στην αναστήλωση των μνημείων και δη της Ακρόπολης. «Είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα για την Ακρόπολη και ειδικά για το κορυφαίο μνημείο του Παρθενώνα», δήλωσε η γενική γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη, αναφερόμενη στη μελέτη που «έχει απασχολήσει πολύ σοβαρά την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, αλλά βεβαίως έχει και τις κατευθύνσεις της ΕΣΜΑ». Όσο για το γεγονός ότι η πρόταση στηρίχτηκε στην εισήγηση του Χαράλαμπου Μπούρα, η κα Βλαζάκη σημείωσε: «Είναι σαν να τον έχουμε κοντά μας».

Η μελέτη, που πήρε ομόφωνα την έγκριση από το ΚΑΣ (εκτός από τμήμα της στο οποίο μειοψήφησαν δυο μέλη), σκοπεύει να αξιοποιήσει το πλούσιο υλικό και την τεράστια γνώση που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών, αρχής γενομένης από τον μνημειώδη τόμο του 1983 για την αποκατάσταση του Παρθενώνα των Χ. Μπούρα και Μ. Κορρέ. Στόχος της είναι να αναδειχθεί το όριο διατήρησης του τοίχου όπως διαμορφώθηκε μετά τον βομβαρδισμό του Μοροζίνι το 1687 και πριν από την πολιορκία της Ακρόπολης το 1822, όταν οι Τούρκοι έσπασαν τις αρχαίες πέτρες για να αφαιρέσουν το μολύβι. «Το τμήμα που διατηρήθηκε ως το 1822 ακέραιο, διαλύθηκε μέσα σε έναν μήνα για να ληφθεί ο μόλυβδος και οι πέτρες έμειναν εκεί. Κανείς δεν ήθελε τις πέτρες, τον μόλυβδο ήθελαν», δήλωσε ο νυν πρόεδρος της ΕΣΜΑ, Καθηγητής Μανόλης Κορρές, ο άνθρωπος που έχει συνδεθεί όσο λίγοι με τα αναστηλωτικά έργα στην Ακρόπολη. «Οι Τούρκοι με βαριά κατέστρεψαν 500 λίθους. Πεντακόσιους βαριά “τραυματίες” άφησαν πίσω τους, επειδή ήταν βιαστικοί. Θα μπορούσαν να είχαν καταστρέψει 50 και οι 450 να ήταν “υγιείς”», είπε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με την πρόταση, οι αρχαίοι λιθόπλινθοι που θα επανατοποθετηθούν είναι 360 και οι νέοι (από μάρμαρο που θα προέλθει από τον Διόνυσο, το οποίο μοιάζει πολύ με το πεντελικό) περίπου 90. Η αποκατάσταση και των δυο μακρών τοίχων του σηκού (του βόρειου και του νότιου) εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί σε περίπου 15 χρόνια. Στο δυτικό τμήμα του βόρειου σηκού, το οποίο θα συμπληρωθεί κυρίως με αυθεντικό υλικό, το ύψος της αναστήλωσης δεν θα υπερβαίνει τον 6ο δόμο (δηλαδή συνολικά περίπου τα 4,5 μ.), ενώ το ανατολικό τμήμα θα φτάσει περίπου τα 10 μ. Σε επόμενη φάση, όταν η αποκατάσταση θα συμπεριλάβει και το τμήμα όπου βρισκόταν η ζωφόρος και το επιστύλιο (τα οποία καταστράφηκαν κατά την αρπαγή του Έλγιν και την πολιορκία του 1822) το ύψος θα είναι περίπου 13 μ. Οι δυο μειοψηφίες, που αφορούσαν την εσωτερική πλευρά του δυτικού αυτού τμήματος (του βόρειου σηκού πάντα), ζήτησαν την περαιτέρω στατική διερεύνηση ώστε να γίνει η ελάχιστη δυνατή συμπλήρωση με νέο υλικό.

(Πηγή: naftemporiki.gr)

Μόνο το 37% των 242 μεγαλύτερων ποταμών της Γης συνεχίζει να κυλάει ελεύθερα και να χύνεται σε κάποια θάλασσα, χωρίς να εμποδίζεται η ροή του από κάποιο φράγμα ή άλλο τεχνητό εμπόδιο.

Αυτό προκύπτει από μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, την πιο ολοκληρωμένη του είδους της μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την οποία από τα 91 ποτάμια του πλανήτη με μήκος άνω των 1.000 χιλιομέτρων μόνο τα 21 έχουν ελεύθερη ροή από την πηγή τους μέχρι τη θάλασσα.

Οι 34 ερευνητές από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ του Καναδά, το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) και άλλους οργανισμούς, με επικεφαλής τον Γκίντερ Γκριλ του Τμήματος Γεωγραφίας του καναδικού πανεπιστημίου, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», αξιολόγησαν μέσω δορυφορικών εικόνων και άλλων δεδομένων την κατάσταση άνω των 300.000 ποταμών συνολικού μήκους 12 εκατομμυρίων χιλιομέτρων σε όλη τη Γη.

Τα περισσότερα μεγάλα ποτάμια ελεύθερης ροής βρίσκονται σε απομονωμένες περιοχές της Αρκτικής, της λεκάνης του Αμαζονίου και της λεκάνης του Κονγκό. Περίπου το 50% των ποταμών εμφανίζει σοβαρές ενδείξεις υποβάθμισης λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων.

Η κυριότερη αιτία που «φρενάρει» τα ποτάμια, είναι η δημιουργία φραγμάτων και τεχνητών λιμνών. Η μελέτη εκτιμά ότι υπάρχουν περίπου 60.000 μεγάλα φράγματα σε όλο τον κόσμο (ύψους άνω των 15 μέτρων) και τουλάχιστον άλλα 3.700 βρίσκονται υπό κατασκευή ή σχεδιάζονται στο πλαίσιο της κατασκευής υδροηλεκτρικών μονάδων, αρκετές από αυτές στα Βαλκάνια. Τα κάθε είδους και ύψους φράγματα εκτιμώνται σε τουλάχιστον 2,8 εκατομμύρια παγκοσμίως.

Οι ερευνητές επεσήμαναν τη ζωτική σημασία της ανεμπόδιστης ροής των ποταμών, ώστε να μην εξαφανισθούν τα ψάρια του γλυκού νερού (απαραίτητα για τη διατροφική ασφάλεια περίπου 160 εκατομμυρίων ανθρώπων), να μειωθεί η πιθανότητα ακραίων πλημμυρών και φαινομένων ξηρασίας λόγω και της κλιματικής αλλαγής, να αποτραπεί η διάβρωση του εδάφους, να στηριχθεί η βιοποικιλότητα κ.α.

Μια πρόσφατη έρευνα του WWF βρήκε ότι τα είδη του γλυκού νερού παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συρρίκνωση του πληθυσμού μεταξύ όλων των σπονδυλωτών του πλανήτη κατά την τελευταία 50ετία, εμφανίζοντας μείωση 83% κατά μέσο όρο σε σχέση με το 1970.

Η μελέτη αναφέρει ότι η ηλιακή και η αιολική ενέργεια είναι προτιμότερες εναλλακτικές μορφές ενέργειας σε σχέση με την υδροηλεκτρική.

(Πηγή: in.gr)

Κοριτσάκια σε ορφανοτροφείο της Βαγδάτης, που φιλοξενεί παιδιά Ιρακινών και μαχητών του Ισλαμικού Κράτους
AP Photo/Maya Alleruzzo, File

Ένα πραγματικό δράμα είναι σε εξέλιξη στο Ιράκ, ως συνέπεια του πολέμου ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος, και αφορά τα παιδιά που γεννήθηκαν από κορίτσια και γυναίκες της κοινότητας Γεζίντι που βίασαν οι τζιχαντιστές.

Η κοινότητα των Γεζίντι, έπειτα από απόφαση του Πνευματικού της Συμβουλίου, ανακοίνωσε ότι δεν θα δεχθεί στους κόλπους της τα παιδιά αυτά.

Η κοινότητα των Γεζίντι βρέθηκε αντιμέτωπη με το μένος του Ισλαμικού Κράτους το 2014 στο Ιράκ. Η τζιχαντιστική οργάνωση προσπάθησε να τους εξολοθρεύσει, σκοτώνοντας τους άνδρες και σκλαβώνοντας γυναίκες και παιδιά.

Το Ανώτατο Πνευματικό Συμβούλιο είχε ανακοινώσει πριν από μερικές ημέρες ότι θα δεχθεί πίσω «όλους τους επιζώντες». Ωστόσο σήμερα, με νέα ανακοίνωση υποστήριξε ότι τα ΜΜΕ «διαστρέβλωσαν την αρχική ανακοίνωση» και διευκρίνισε ότι με τις λέξεις «όλους τους επιζώντες» «επ’ ουδενί δεν εννοούσε τα παιδιά που γεννήθηκαν έπειτα από βιασμούς». Αντίθετα, εξήγησε, αναφερόταν στα παιδιά που έχουν Γεζίντι γονείς, αλλά ήταν θύματα απαγωγής από το Ισλαμικό Κράτος.

Μέχρι στιγμής και μετά την πολεμική συντριβή του Ισλαμικού Κράτους, περίπου 3.000 Γεζίντι εξακολουθούν να αγνοούνται, ενώ πιστεύεται ότι πολλοί από αυτούς έχουν επιζήσει και έχουν βρει άσυλο στα στρατόπεδα των αμάχων που διέφυγαν από τα χέρια του Ισλαμικού Κράτους λίγο πριν από την τελική μάχη στη Συρία.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press, οι προσπάθειες για τον εντοπισμό των αγνοουμένων, κυρίως κοριτσιών και γυναικών, δεν έχουν δώσει αποτέλεσμα εξαιτίας της απροθυμίας της κοινότητας να αποδεχθεί στους κόλπους τους τα παιδιά των μαχητών του Ισλαμικού Κράτους.

Αξιωματούχος των Γεζίντι, ο Αλί Καντίρ Ιλιάς, υποστήριξε ότι το Ανώτατο Πνευματικό Συμβούλιο στο Ιράκ ενθαρρύνει τις γυναίκες και τα κορίτσια αυτά, μαζί με τα παιδιά τους, να επιστρέψουν στον κοινότητα, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο πατέρας των παιδιών, ωστόσο σημείωσε:

«Δεν μπορούμε να υποχρεώσουμε τις οικογένειες να τα δεχτούν».

Πολλές γυναίκες, επιστρέφοντας από τη Συρία στο Ιράκ, αναγκάστηκαν να δώσουν τα παιδιά τους για υιοθεσία ή τα άφησαν σε ορφανοτροφεία. Επίσης, πολλές γυναίκες και κορίτσια επέλεξαν να μην επιστρέψουν πίσω.

(Πηγή: efsyn.gr)

Ενδεχομένως δεν υπάρχει στο ανθρώπινο μυαλό μεγαλύτερο ερώτημα, από αυτό που αφορά την δημιουργία του σύμπαντος.  Κι αν το ερώτημα αυτό έμενε αναπάντητο στην πορεία των χιλιετιών, σήμερα η ανθρωπότητα βρίσκεται στο σημείο ακριβώς, όπου η απάντηση αρχίζει να γίνεται ορατή, καθώς τα μοντέλα για τις απαρχές του Σύμπαντος βρίσκονται πλέον πάνω στα τραπέζια των εργαστηρίων.

Στο ερώτημα αυτό, αλλά και σε μια σειρά απο άλλα σχετικά ερωτήματα, όπως αν έχει η κβαντική φυσική κάποια απάντηση για το αν οι άνθρωποι έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση ή πώς επηρεάζουν οι επιστημονικές ανακαλύψεις για το σύμπαν τις θρησκείες, τη φιλοσοφία και τις τέχνες, αν θα μεταλλαχθεί η δημοκρατία και αν θα ταξιδέψει άραγε ο Μετάνθρωπος στον χωροχρόνο μέσα σε «σκουληκότρυπες» έρχεται να μας διαφωτίσει  ο θεωρητικός φυσικός και ακαδημαϊκός Δημήτρης Νανόπουλος, ο οποίος υποστηρίζει ένθερμα την τυχαιότητα και την ανυπαρξία συμπαντικού σκοπού.

Ο διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας, που ανήκε στο ανώτερο ερευνητικό προσωπικό του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών Ευρώπης (CERN) κι από το 2002 κατέχει την έδρα Mitchell/Heep της Φυσικής Υψηλών Ενεργειών στο Πανεπιστήμιο Τέξας A&M, απαντάει σε όλα τα ερωτήματα στη δημοσιογράφο Αλεξάνδρα Γούτα για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Και οι απαντήσεις του δεν περιορίζονται μονάχα  στην ακτινοβολία του «big bang» και τι έχει αυτή να μας πει για το σύμπαν ή για την θεωρία των υπερχορδών και την υπερσυμμετρική ύλη: Ο Δημήτρης Νανόπουλος μας εξηγεί από το τι  θεωρεί ότι προκάλεσε την κρίση στην Ελλάδα, μέχρι το τι θα έκανε αν ήταν σήμερα νεαρός επιστήμονας στην Ελλάδα, όπως και το ποια είναι η άποψή του για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Το κείμενο της συνέντευξης του θεωρητικού φυσικού Δημήτρη Νανόπουλου:

Η πρώτη φωτογραφία μιας μαύρης τρύπας επιβεβαιώνει κατά τα φαινόμενα τον Einstein. Πώς νιώθει ένας φυσικός όταν βλέπει αυτές τις «χίλιες λέξεις»;

(…) Θεωρώ ότι η φωτογραφία αυτή είναι από μόνη της ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα και εξίσου σημαντικό βέβαια είναι ότι ένας ‘Ελληνας συνέβαλε σε αυτό το σπουδαίο έργο (σ.σ. ο Δημήτρης Ψάλτης, καθηγητής Αστρονομίας και Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνας). Αυτό πρέπει να το τονίζουμε πάντοτε. Δεν λέω ότι η Φυσική είναι εθνική ή εθνικιστική, αλλά επειδή είμαστε μικρό κράτος, αυτά πρέπει να τα διατυμπανίζουμε. Ο Αμερικανός και ο Εγγλέζος δεν χρειάζεται να το κάνει, εμείς όμως ας το τονίσουμε, γιατί έτσι θα ανέβουμε. Παρόλο όμως που η φωτογραφία είναι ενδιαφέρουσα, επειδή είναι ένα από τα πολλά πράγματα που επαληθεύουν τη θεωρία του Αϊνστάιν, δεν θα τη συνέκρινα με την ανακάλυψη των βαρυτικών κυμάτων που έγινε πριν 3-4 χρόνια. Να σας πω και κάτι ανάποδο; Θα ήταν πιο συναρπαστικό αν βρίσκανε ότι αυτό που βλέπουν δεν είναι συμβατό με τη θεωρία της σχετικότητας. Αυτό δηλαδή που πάντα θέλουμε εμείς οι θεωρητικοί φυσικοί να βλέπουμε…

Το Σύμπαν ως έρμαιο της τύχης και η έλλειψη συμπαντικού σκοπού

Το σύμπαν διέπεται, με βάση την κβαντομηχανική, από τυχαιότητα. Θεωρείτε ότι μέσα σε αυτή την τυχαιότητα οι άνθρωποι έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση;

Μα αν αυτό (το Σύμπαν) ήταν ένα κουρδισμένο πορτοκάλι, αν όπως έλεγε ο Νεύτων κάποιος το κούρδισε και δουλεύει και πηγαίνει έτσι, τότε προφανώς δεν θα είχαμε ελεύθερη βούληση. Μα εδώ, στη βάση της καινούργιας φυσικής, της κβαντομηχανικής στον μικρόκοσμο, είναι ακριβώς η έννοια της πιθανότητας και του τυχαίου, που μάς δίνει τη δυνατότητα να έχουμε πραγματικά ελεύθερη βούληση. Έχει σαφέστατη απάντηση σε αυτό το θέμα η κβαντική φυσική.

Δεν είμαστε όμως ταυτόχρονα και έρμαια της τυχαιότητας αυτής;

Βεβαίως είμαστε, αλλά με αυτό δεν υπονοώ ότι βγαίνω στον δρόμο με ένα πιστόλι, σκοτώνω κάποιον και λέω «κοίταξε να δεις, μου έτυχε εκείνη τη στιγμή, μια άλλη στιγμή δεν θα γινόταν». Δεν μιλάμε για κάτι τέτοιο, προφανώς, αλλά βεβαίως είμαστε έρμαια της τύχης, όλο το σύμπαν είναι έρμαιο εδώ που τα λέμε. Δεν είναι μόνο ότι είναι τυχαίο γεγονός ότι μένουμε στον τρίτο βράχο από τον ήλιο, ούτε πολύ κοντά ούτε πολύ μακριά, σε ένα ηλιακό σύστημα, σε έναν τυχαίο γαλαξία, σε ένα τυχαίο σύμπαν (…) Αλλά η τυχαιότητα βεβαίως συνεπάγεται και την έλλειψη συμπαντικού σκοπού… Κι όπως έλεγε κι ο Καμί και ο Σαρτρ, ο καθένας μας δίνει τον σκοπό στη ζωή του, δεν υπάρχει κανένας σκοπός που είναι γραμμένος κάπου με φωτεινά γράμματα, ότι αυτό έχουμε γεννηθεί να κάνουμε. Ο καθένας γεμίζει τη ζωή του με τον δικό του σκοπό…

Οι φιλοσοφικές προεκτάσεις της θεωρίας του Πολυσύμπαντος, έχετε πει ότι παραπέμπουν σε νέο Διαφωτισμό. Τι μπορεί να σημαίνει αυτός ο νέος Διαφωτισμός για την ανθρωπότητα;

(…) Ο Διαφωτισμός δε γεννήθηκε έτσι ξαφνικά. Δεν βρέθηκαν ο Βολταίρος και ο Ντιντερό ξαφνικά και έκαναν Διαφωτισμό. Αυτά ήταν παράγωγα -και το τονίζω αυτό για να το ακούσουν οι φιλόσοφοι- της φυσικής του Νεύτωνα και του Γαλιλαίου και του Κοπέρνικου κτλ. Κατάλαβαν όμως οι Γάλλοι αστοί, γιατί ήταν μορφωμένοι -το τονίζω αυτό- τι ήθελαν να πουν ο Νεύτων και ο Γαλιλαίος και ο Κοπέρνικος και άρχισαν να εμπιστεύονται τον ορθό λόγο και το πείραμα κι έγινε η Γαλλική Επανάσταση κι από εκεί και πέρα τα πράγματα έγιναν όπως τα ξέρουμε…

Ο καινούργιος Διαφωτισμός, με αυτά που είπαμε προηγουμένως για τυχαιότητα και έλλειψη σκοπού, νομίζω πως λύνει τα χέρια των ανθρώπων με ανοιχτά μυαλά και τους οδηγεί σε ένα καινούργιο ξέφωτο. Και δεν μιλάω μόνο για το ξέφωτο που στηρίζεται πάνω στην τεχνολογία, μιλάω για εσωτερικό ξέφωτο, που το βλέπεις, το καταλαβαίνεις και λες, «είμαι αυτό, είμαι από εδώ μέχρι εκεί»… (…) Ο νέος Διαφωτισμός είναι αυτός που μας ελευθερώνει από τα δεσμά 2000 ετών (…) Ο καθένας θα πρέπει να ανοίξει τα φτερά του, αλλά παράλληλα με αυτό πρέπει να χρησιμοποιηθεί σωστά και η τεχνολογία και η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση (…) Καμιά φορά παίζω με τις λέξεις και επειδή ξέρουμε ότι το φως είναι φωτόνια, ονομάζω τον νέο Διαφωτισμό «Διαφωτινισμό»…

Θεωρείτε πως σε μια περίοδο τόσο ραγδαίων αλλαγών χρειάζεται κάποιο είδος ρύθμισης;

Τώρα αγγίξατε ένα θέμα πολύ σημαντικό, που το συζητάω συχνά στις παρέες. Και βέβαια χρειάζεται ρύθμιση… Ακόμα και η έννοια της δημοκρατίας όπως την έχουμε γνωρίσει, θα χρειαστεί να έχει μεταλλάξεις κατά κάποιον τρόπο… Και τι εννοώ ρύθμιση…’Οταν μιλάμε για την αθηναϊκή δημοκρατία του Περικλέους, μιλάμε για μια κοινωνία (…) όπου όλοι, grosso modo, ήταν στο ίδιο πνευματικό επίπεδο. Δεν εννοώ ότι δεν υπήρχαν πιο έξυπνοι και λιγότεροι έξυπνοι, αλλά το επίπεδο της γνώσης ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα για όλους (…) Σήμερα έχουμε φτάσει σε μια τεράστια συσσώρευση γνώσης, στην οποία όμως ο περισσότερος κόσμος έχει μείνει πίσω (…), και πιστεύω πως ο καθένας μας φταίει γιατί μένει και μένουμε πίσω (…) κι έχει γίνει ένας τεράστιος διαχωρισμός ανάμεσα σε αυτούς που ξέρουν κι αυτούς που δεν ξέρουν. Και δυστυχώς, αυτοί που δεν ξέρουν είναι πολύ περισσότεροι από αυτούς που ξέρουν…Κι άρα ο μέσος όρος της αισθητικής, της παιδείας και της κουλτούρας προέρχεται από αυτούς που δεν ξέρουν κι αυτό το βλέπουμε κάθε μέρα. Στο ερώτημα γιατί δεν ξέρουν, πιστεύω ότι είναι και δικό τους εσωτερικό πρόβλημα και της πολιτικής πρόβλημα (…)

«Δεν πιστεύω ότι 7%-8% των Ελλήνων είναι Χρυσή Αυγή ενώ ξέρουν τι αντιπροσωπεύει…»

Ποια χαρακτηριστικά θα μπορούσε να έχει μια τέτοια ρύθμιση;

Αυτό που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε -και μιλάω γενικά- είναι η παιδεία μας να αλλάξει ριζικά σε σχέση με ό,τι είναι τώρα. Στον τομέα της εκπαίδευσης υπάρχουν καταιγιστικές εξελίξεις και θα πρέπει να γίνει μεγάλη προσπάθεια από αυτούς που ξέρουν ως προς αυτούς που δεν ξέρουν, γιατί πολλές φορές ο φόβος και η άγνοια δημιουργούν εξτρεμιστικές καταστάσεις. Εγώ δεν πιστεύω ότι 7%-8% των Ελλήνων είναι «Χρυσή Αυγή» και ξέρουν ακριβώς τι αντιπροσωπεύει. Πρέπει λοιπόν να γίνει μεγάλη προσπάθεια να αλλάξει αυτό, γιατί τότε οι πολίτες θα ξέρουν τι ψηφίζουν… Και δεν με νοιάζει τι θα ψηφίσει ο καθένας, αλλά να ξέρει συνειδητά τι ψηφίζει (…)

Αλλά συνήθως τους ανθρώπους που πραγματικά γνωρίζουν, τους βάζουν λίγο στο περιθώριο, είτε είναι οι πολιτικοί είτε ο άλλος ο κόσμος, επειδή τους περισσότερους από αυτούς δεν τους αρέσει να ακούν την αλήθεια (…) Οι πολιτικοί δε, ιδίως στην Ελλάδα, θεωρούν επικίνδυνο όποιον δεν έχει ατζέντα, έχει άποψη και δρα έχοντας προτεραιότητα το κοινό συμφέρον και όχι το κομματικό. ..

Σε μια εποχή που η Φυσική κι η Κοσμολογία απαντούν σε προαιώνια φιλοσοφικά και υπαρξιακά ερωτήματα, πώς εικάζετε ότι θα επηρεαστούν στο μέλλον οι τέχνες κι η φιλοσοφία;

(…) Αν μπορούσα και ζούσα παράλληλα σε παράλληλο σύμπαν, θα ήθελα να γίνω ένας καινούργιος Βολταίρος ή Ντιντερό. Αυτοί αφομοίωσαν τι ήθελε να πει ο Νεύτωνας και ο Γαλιλαίος, τα πέρασαν στην κοινωνία με τον δικό τους τρόπο και έγινε ο Διαφωτισμός. Οι φιλόσοφοι δεν είναι για να αναμασούν τι έλεγαν ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, γιατί πιστεύω ότι αν αυτοί ζούσαν σήμερα θα γελάγανε με τους πλατωνικούς και τους αριστοτελικούς… Τον Πλάτωνα τον έβλεπα να γινόταν κοσμολόγος και τον Αριστοτέλη νευροβιολόγος… Άρα λοιπόν οι φιλόσοφοι πρέπει να βρουν μια καινούργια πρακτική φιλοσοφία για τον κόσμο (…). Η φιλοσοφία στην οποία αναφέρομαι εγώ είναι αυτή που θα δώσει στον κόσμο να καταλάβει πώς είναι τα πράγματα και η καινούργια μορφή γνώσης που έχουμε πώς μεταφράζεται σε καθημερινή βάση (…) Πιστεύω ότι κάποιος από αυτούς που έχουν κάνει σοβαρή δουλειά στις «σκληρές» επιστήμες πρέπει να καθίσει κάτω και να δει τι σημαίνουν όλα αυτά… Οι τέχνες επίσης πρέπει να αλλάξουν, με όλα αυτά τα καινούργια πράγματα που βλέπουμε. Όπως η ανακάλυψη του κινηματογράφου και της φωτογραφίας άλλαξε την κλασική τέχνη… Ο Πικάσο δεν βγήκε έτσι ξαφνικά να κάνει τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν», ούτε ο Μπρακ τα δικά του έργα (…) Όλα αυτά έγιναν γιατί όταν ανακαλύφθηκε η φωτογραφία, καταλάβανε ότι το να φτιάξεις ένα ωραίο πρόσωπο ή τοπίο δεν αρκεί, το παίρνεις μια φωτογραφία και τελείωσε (…)

Οπότε η τέχνη, με την είσοδο της κβαντομηχανικής στη ζωή μας, πρέπει να αλλάξει, σίγουρα θα αλλάξει. Οι νέοι δεν θα κάνουν τους ίδιους πίνακες. Πρέπει να προχωρήσει το πράγμα και ίσως βρουν νέες μορφές τέχνης. ‘όπως ο άνθρωπος θα είναι ένα σύνολο μεταξύ ψηφιακού και φυσικού, ένα ημι-ρομποτάκι, έτσι και οι τέχνες θα πρέπει να κινηθούν παράλληλα και να βγουν καινούργιες μορφές τους (…)

Τι δεν μας έχει πει ακόμη η αρχική ακτινοβολία από το Big Bang;

Τι δεν μας έχει πει ακόμη η αρχική ακτινοβολία από το Big Bang, που ευελπιστείτε να το μάθουμε; Ποιο είναι το πιο συναρπαστικό κομμάτι του παζλ στο CERN, που εξακολουθεί να λείπει;

Η κοσμολογία, δηλαδή αυτά που μας δίνουν τα space telescopes, μας έχει πει καταπληκτικά πράγματα. Και εξακολουθεί να μας λέει. Από την άλλη, στο CERN προσπαθούμε να δούμε ό,τι αφορά αυτό που λέμε “υπερσυμμετρικό κόσμο”, που νομίζω ότι για τους περισσότερους από εμάς (τους φυσικούς) είναι αναπόφευκτος… Μάλιστα, όταν βρέθηκε το σωματίδιο του Higgs και είδαμε τη μάζα που έχει, δηλαδή 125 GeV (σ.σ. γίγα-ηλεκτρονιοβολτ), αυτό αποτέλεσε χαρακτηριστική ένδειξη ότι υπάρχουν κι άλλα πράγματα, ένα καινούριο υπόστρωμα της ύλης που για πολλά χρόνια τώρα το λέμε «υπερσυμμετρική ύλη».

Όμως δεν το έχουμε βρει ακόμα. Πολλοί από εμάς θα θέλαμε ήδη να το έχουν βρει, αλλά δεν έχουμε παραδώσει ακόμα τα όπλα, δεν έχουμε «ρίξει την πετσέτα στο ρινγκ». Μάλιστα περιμένουμε πολύ σύντομα πολύ θετικά αποτελέσματα…

Τι θα μας «πει» η ανακάλυψη της υπερσυμμετρικής ύλης και την αναμένουμε εναγωνίως;

Θα μας πει ότι είμαστε στον σωστό δρόμο για μια ενοποιημένη θεωρία, θα είναι πάρα πολύ καλό για αυτό που λέμε «string theory» (σ.σ. θεωρία χορδών), χωρίς -το τονίζω- να σημαίνει ότι η ύπαρξη υπερσυμμετρικής ύλης αποδεικνύει την ορθότητα της θεωρίας των υπερχορδών, αλλά θεωρείται ότι είναι αναγκαίο πράγμα προς αυτή την κατεύθυνση, που νομίζω ότι θα βοηθήσει πάρα πολύ στην εξέλιξη, να προχωρήσουμε παραπέρα. Γι’ αυτό περιμένουμε, με μεγάλη αγωνία από τον CERN να βρεθεί κάτι εκεί -θα μας πει πάρα πολλά.

Γενικά, ποιο πιστεύετε ότι είναι σήμερα το μεγαλύτερο άλμα που μπορεί να επιτευχθεί στην επιστήμη σας, που μετά από αυτό τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο;

Στη δική μου επιστήμη περιμένουμε κι από το CERN αυτά που προείπα και κάποια άλλα πράγματα, πιο ειδικά. Αλλά περιμένουμε και από τα τηλεσκόπια να μας δώσουν λίγες περισσότερες πληροφορίες για τη θεωρία του πληθωρισμού (στην κοσμολογία), που είναι γενικά παραδεκτή από όλους, αλλά υπάρχουν μερικές μετρήσιμες ποσότητες, που δεν έχουν μετρηθεί (…) και θέλουμε να δούμε τις ακριβείς τιμές τους. Γιατί αυτό θα μας δείξει ακριβώς, από μια κατηγορία θεωριών, ποια είναι η σωστή. Και θα δώσει μεγάλη ώθηση, γιατί βασικά τι θα μας λέει; Ότι ξέρουμε ακριβώς πώς ξεκίνησε το Σύμπαν. Δεν νομίζω ότι υπάρχει σε ανθρώπινο μυαλό μεγαλύτερη ερώτηση… Και είμαστε εκεί τώρα! Υπάρχουν πάνω στα τραπέζια αυτή τη στιγμή μοντέλα που μας λένε πώς ξεκίνησε το Σύμπαν (…) Όλα που έχουμε πει παραπάνω στηρίζονται σε αυτό και καταλήγουν σε αυτό, με την έννοια ότι επειδή το Σύμπαν διαστέλλεται -άρα στην αρχή του ήταν πάρα πολύ μικρό, μικρόκοσμος, μικρότερο από άτομα, πυρήνες, κουάρκς και ηλεκτρόνια- αυτό σημαίνει ότι υπακούει στους νόμους της κβαντικής φυσικής και άρα υπακούει και στην αρχή της αβεβαιότητας, που είναι το «σέντερ φορ» της κβαντικής φυσικής, άρα να η τυχαιότης κι η πιθανότης!

Ταξίδι σε «σκουληκότρυπα». Και… από τη μια άκρη της Γης στην άλλη σε περίπου 42 λεπτά!

Έχουμε εικόνα σε σχέση με το ποια μπορεί να είναι πράγματι η αίσθηση της προσέγγισης μιας «σκουληκότρυπας» (γέφυρα Einstein-Rosen); Υπάρχει κάποια εκτίμηση ως προς το πόσο γρήγορα θα είναι δυνατά ταξίδια στον χωροχρόνο όπως αυτά που βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας (πχ. Interstellar);

Εδώ τα πράγματα είναι λιγάκι πιο «σκοτεινά». Πραγματικά αυτό που λέμε «σκουληκότρυπα» είναι μια ειδική λύση της θεωρίας της σχετικότητας, άρα υπάρχει κάποιο μαθηματικό υπόβαθρο, αλλά ακόμα είμαστε πίσω. Πολλά από αυτά που γράφονται και λέγονται έχουν μεν μια δόση πραγματικότητας και στη φυσική λέμε πάντοτε «ποτέ μη λες ποτέ», αλλά είμαστε αρκετά μακριά. Θα τολμούσα να πω ότι ξέρουμε πάρα πολύ περισσότερα για τις μαύρες τρύπες, από όσα ξέρουμε για τις σκουληκότρυπες. Όλα αυτά είναι πολύ γοητευτικά, αλλά επαναλαμβάνω ότι ενώ έχουν κάποια μαθηματική βάση, θέλει δουλειά ακόμα για να τα δούμε. Και βεβαίως αν είναι έτσι, θα είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον και για ταξίδια στον χρόνο κτλ. Χονδρικά, για να πούμε μια αναλογία, φανταστείτε ότι ανοίγεται στη Γη μια μεγάλη στοά, που ξεκινά από ένα σημείο «Α» και πηγαίνει κάτω στο αντιδιαμετρικό σημείο, το «-Α». Κι αυτό περνά από το κέντρο της γης. Τότε για να πας από το Α στο αντιδιαμετρικό του (…), ανεξάρτητα από τη μάζα κτλ, φτάνεις από το ένα σημείο στο άλλο σε περίπου 42 λεπτά. Για φανταστείτε το! (…) Αν δεν υπήρχαν λύσεις για τις σκουληκότρυπες από τη βασική θεωρία που έχουμε, της σχετικότητας, τότε θα αρνιόμουν να το συζητήσω, αλλά εδώ υπάρχουν τέτοιου είδους λύσεις και αυτό σημαίνει ότι κάποια στιγμή, με τον χρόνο, θα έχουμε νέα πράγματα.

«Δεν θα θέλουμε να πάμε σε άλλους πλανήτες και να φτιάξουμε το Μετάνθρωπο από αυτούς που έκαναν τη Γη όπως είναι…»

Έχετε πει πως πιθανώς οι περισσότεροι άνθρωποι θα μεταναστεύσουν σε άλλους πλανήτες και σε κάποιες δεκαετίες θα υπάρχουν παιδιά που στην ταυτότητά τους θα αναγράφεται «τόπος γέννησης, σελήνη». Έχετε προσδιορίσει χρονικά το πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό;

Δεν είμαι ειδικός επί του θέματος, δεν είμαι επαγγελματίας μελλοντολόγος (…) αλλά γενικά νομίζω ότι στα επόμενα 20-30 χρόνια, θα αρχίσει αυτό για τα οποίο μιλάμε να γίνεται πάρα πολύ αισθητό. Από τα διαβάσματά μου και από συζητήσεις με συναδέλφους μου από τη NASA και την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA), τα πράγματα αυτά «συμβαίνουν» κι εργάζονται πολλοί επιστήμονες πάνω σε αυτές τις δυνατότητες αυτή την ώρα που μιλάμε εμείς…

Σας φοβίζει καθόλου ότι το επόμενο μεγάλο άλμα σε αυτό το πεδίο πιθανότατα θα γίνει από εταιρείες όπως η SpaceX του Elon Musk ή η Blue Origin του Jeff Bezos;

(…) Πιστεύω πως κι αυτοί οι άνθρωποι έχουν την αγωνία ότι η Γη δεν θα αντέξει και θέλουν να φτιάξουν κι αυτοί κάτι για να βοηθήσουν στο μέλλον. Θα έλεγα ότι (η εμπλοκή τους) θα λειτουργήσει θετικά (…) Όταν δε, μιλάμε για αυτούς που θα φύγουν (από τη Γη), δεν θα είναι αυτοί που θα έχουν τα πουγκιά και θα πετάνε τις λίρες και θα λένε «πάρε τα λεφτά, μπαίνω στο πλοίο και φεύγω». Θα υπάρχουν άλλου είδους κριτήρια, γιατί δεν θα θέλουμε να πάμε σε άλλους πλανήτες και να φτιάξουμε το Μετάνθρωπο από αυτούς που κάναν τη Γη όπως είναι τώρα…

Πώς όμως μπορεί να γίνει η επιλογή αυτών που θα αποικίσουν άλλους πλανήτες;

Πρέπει να το πάρουμε απόφαση: Όλοι οι άνθρωποι προφανώς γεννιόμαστε ίσοι, δεν το συζητάμε αυτό τώρα, όλοι έχουμε προφανώς τα ίδια δικαιώματα, αλλά σίγουρα δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Είναι καθαρά τυχαίο αυτό -κι ευτυχώς δεν έχει σχέση ούτε με κοινωνικές τάξεις, ούτε με φιλοσοφίες, ούτε με δεξιούς κι αριστερούς, όπως έλεγε κάποια φίλη μου. Το πνεύμα το πού πάει και κάθεται, το αποφασίζει μόνο του (…)

Στο μέλλον ο άνθρωπος δεν θα έχει ανάγκη να πιστεύει σε κάτι

Ο άνθρωπος παραβίασε την «κλειδαριά» της εξέλιξής του και κατά πολλούς ο Homo Sapiens όπως τον ξέραμε τελειώνει. Πού πιστεύετε ότι οδεύουμε ως είδος;

Θα είμαστε ένα περίεργο μείγμα, δεν μπορεί να το προσδιορίσει κάποιος ακριβώς, αλλά σίγουρα δεν θα είμαστε όπως είμαστε. Αυτό που λέτε για την παραβίαση της κλειδαριάς της εξέλιξης είναι πάρα πολύ ωραίο και βασικό. Γιατί είχαμε φτιαχτεί για να είμαστε πάνω στα δέντρα και να τρώμε χαρούπια. Έπεσε κάποιος κάτω από το δέντρο -ή αν είχε DNA ελληνικό τον έσπρωξε κάποιος- και είδε ότι εκεί είναι καλύτερα. Σηκώθηκε στα δύο πόδια και κατάλαβε ότι έτσι βλέπει πιο εύκολα τα λιοντάρια να έρχονται από ό,τι όταν είναι πεσμένος στα τέσσερα… Δεν είχε όμως η φύση προβλέψει ότι το μυαλό μας θα είναι αυτό που έχουμε τώρα… ‘Εχοντας αυτό το μυαλό επιδράσαμε πάνω στη φύση. Δεν μιλάω μόνο για τις κλιματικές αλλαγές. Η φύση δεν νόμιζε ότι θα πάει κάποιος να μείνει στη Στοκχόλμη λόγω του κρύου, και δεν είναι τυχαίο ότι οι πρώτοι μεγάλοι πολιτισμοί αναπτύχθηκαν χάρη στο κλίμα στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά το ανθρώπινο είδος κατασκεύασε ατμομηχανές, θέρμανση, ηλεκτρικό και τώρα η Σουηδία έχει γίνει καλύτερη από την Ελλάδα(…) Τώρα λοιπόν νομίζω ότι αυτό που συζητάνε όλοι, μέσα από την 4η βιομηχανική επανάσταση, είναι ο Μετάνθρωπος, η νέα εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.

Η στιγμή του θανάτου φαίνεται ότι απομακρύνεται ολοένα χρονικά για τον μέσο άνθρωπο και αρκετοί είναι αυτοί που μιλούν πλέον ακόμη και για κατάργησή του -τρόπον τινά. Αν βγάλουμε τον θάνατο από την εξίσωση, σε τι εκτιμάτε ότι θα πιστεύει ο άνθρωπος μελλοντικά;

Δεν θα έχει ανάγκη να πιστεύει σε κάτι. Υποτίθεται ότι όταν γίνει ο Μετάνθρωπος θα έχει μυαλό. Δεν με νοιάζει αν αυτό το μυαλό θα είναι φυσικό ή ψηφιακό (…) αλλά θα υπάρχει ένας πολύ ανεβασμένος μέσος όρος κι αυτό θα δώσει μια εντελώς διαφορετική όψη στον κόσμο γενικά. Μην ξεχνάμε ότι όλες οι σοβαρές θρησκείες έχουν πατήσει πάνω στον φόβο του ανθρώπου για τον θάνατο, αυτό είναι ιστορικό γεγονός. Αν λοιπόν κάνουμε στο μέλλον τη ζωή να τραβάει όσο θέλεις, μέχρι να «βαριέσαι» -και δεν υπάρχουν θεωρήματα που να μας λένε ότι υπάρχει ανώτερο όριο- τότε τα πράγματα αλλάζουν εντελώς ως προς αυτό το θέμα (…)

Ο Mετάνθρωπος θα είναι πιο ελεύθερος ή απλά πιο ψυχρός;

Θα έλεγα και τα δύο. Δηλαδή και ελεύθεροι θα γίνουμε, σίγουρα, αλλά θα υπάρξει δυστυχώς και ψυχρότητα, αυτό είναι σίγουρο. Θα ελέγχουμε καλύτερα τα συναισθήματά μας. Θα ψηφίζουμε -αν υπάρχουν ακόμη ψήφοι- πιο σωστά, θα ξέρουμε γενικά τι κάνουμε…

Αυτό όμως ίσως οδηγήσει και στον θάνατο των τεχνών, γιατί διαχρονικά οι τέχνες προκύπτουν από τους δαίμονες που πολεμάμε…

Νομίζω πως θα έχουμε ίσως καινούργιους δαίμονες. Η ιδέα μου είναι ότι οι δαίμονες δεν θα μας αφήσουν ποτέ, πάντα θα θέλουμε να κάνουμε κάτι παραπάνω. Θα ήθελα να δω μεγάλες μεταβολές. Παρότι έχω πραγματική τρέλα με τον κινηματογράφο, θα ήθελα να δω καινούργια είδη τέχνης. Απλοϊκό αυτό που λέω, αλλά αν ήμουν τώρα 20-25 ετών, θα δημιουργούσα ένα θέατρο-κινηματογράφο, π.χ., με ολογράμματα, εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα. Τέτοια μου περνάνε από το μυαλό. Οι νέοι θα μπορούν να έχουν απίστευτη γκάμα για να κάνουν πράγματα στο μέλλον για την τέχνη. Αρκεί να υπάρχει το drive, γιατί καταλαβαίνω το ερώτημά σας, τον φόβο ότι αν όλα είναι εντάξει και καλά, η ευδαιμονία μπορεί να φέρει αδράνεια.

«Στην κρίση μας οδήγησαν τα μυαλά που κουβαλάμε»

Κατά τη γνώμη σας τι οδήγησε την Ελλάδα στην κρίση;

Η κρίση που άρχισε το 2008 ήταν διεθνές φαινόμενο. Και εμείς όμως ήμασταν έτοιμοι για την κρίση και το λέω με την αρνητική έννοια. Τι οδήγησε την Ελλάδα στην κρίση; Τα μυαλά που κουβαλάμε και το φρούτο αυτό πάει πολύ πίσω (…) Είχαμε τις εποχές της αφθονίας, τις εποχές του «δώστα όλα» (…) Καταλαβαίνω ότι η Ελλάδα είχε περάσει από το 1936 -με εξαίρεση την περίοδο της «Χαμένης Άνοιξης» που έλεγε ο Στρατής ο Τσίρκας (…)- μια κατάσταση πολύ περίεργη, ήταν η μόνη χώρα στην Ευρώπη που δεν εκτέλεσε δωσίλογους και το πληρώσαμε. Μετά πάμε στη χούντα, τη μεταπολίτευση, νομίζω ότι από το 1974 ως το 1980 ήταν μια καλή διαχείριση, έγιναν αυτά που έπρεπε να γίνουν κατά κάποιο τρόπο (…) και μετά βεβαίως έχουμε την αλλαγή, η οποία ήταν αναμενόμενη, αλλά νομίζω πως το σύστημα εξόκειλε πολύ σύντομα από εκεί και πέρα με την έννοια των παροχών κι όλων των πραγμάτων που έγιναν… (…) Εγώ πιστεύω ότι οι Έλληνες …τους κακομάθανε είτε θελητά είτε αθέλητα. Έπρεπε να γίνουν κάποια πράγματα και καλώς γίνανε, αλλά νομίζω ότι έγινε μια υπερεκτίμηση του πόσο βαστάμε και νομίζω ότι αυτό μας οδήγησε σε αυτά που μας έχει οδηγήσει (…) Και άλλα κράτη είχαν κρίσεις, η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Κύπρος. Κοιτάξτε πού είναι αυτοί και πού είμαστε εμείς. Είναι μεγάλη κουβέντα γιατί είμαστε έτσι που είμαστε, γιατί μαλώνουμε συνέχεια… Έχουμε το κουτάκι της διχόνοιας κλειστό και όποτε το χρειαζόμαστε, το ανοίγουμε (…)

Αν ήσασταν σήμερα νέος επιστήμονας στην Ελλάδα, τι θα κάνατε;

Θα έφευγα για το εξωτερικό. Αυτό. Δεν θα έκανα τίποτα άλλο (…)

Ποιος είναι κατά την άποψή σας ο κυρίαρχος λόγος που κάνει μεγάλη μερίδα των Ελλήνων να αντιμετωπίζει εχθρικά την ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων;

Πρώτον, η γενική μου αίσθηση είναι ότι ευθύνεται η άγνοια. Δεύτερον, δεν ξέρω αν είναι όντως μεγάλη μερίδα των Ελλήνων που είναι εναντίον των ιδιωτικών πανεπιστήμιων. Αλλά σίγουρα στα σινάφια των δημοσίων πανεπιστημίων -και προφανώς βγάζω εκτός τα κέντρα αριστείας για τα οποία ήδη μιλήσαμε- δεν αρέσει αυτό το πράγμα, κάτι που εγώ θεωρώ τρομαχτικά οπισθοδρομικό, είναι ιδεοληψίες του 19ου αιώνα, αυτού του είδους οι πεποιθήσεις, και είμαι κάθετος. Κι όταν λέω ιδιωτικό πανεπιστήμιο δεν εννοώ «τα μαγαζάκια της κεντρικής οδού», μιλάω για σοβαρά ιδιωτικά πανεπιστήμια. Εγώ θα τα προτιμούσα να είναι και παραρτήματα μεγάλων ευρωπαϊκών ή αμερικανικών πανεπιστημίων (…) ‘Ολο αυτό μας κάνει κακό. Μας κάνει κακό ήδη και στην Ευρώπη που μας κοιτάνε όλοι περίεργα για αυτό το θέμα (…) Κατά τη γνώμη μου το θέμα με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι όπως όταν ήρθε η ιδιωτική τηλεόραση, που ανάγκασε και τη δημόσια να φτιάξει (…) Δεν με ενδιαφέρει αν αυτά τα λέει η ΝΔ ή το ΚΙΝΑΛ ή δεν τα λέει ο ΣΥΡΙΖΑ. Εγώ δεν έχω καμία κομματική ένταξη, σημαίες και ομπρέλες (…), αλλά -το τονίζω- η παρούσα κατάσταση των συγχωνεύσεων και της «ομογενοποίησης» των Πανεπιστημίων μας κάνει κακό και οδηγεί σε αδιέξοδο… αδιέξοδο».

(Πηγή: newsbeast.gr)

Έκκληση προς την Πολιτεία να στηρίξει οικονομικά τα παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες που παραπέμπονται από το δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, απευθύνει η πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών «Η Καρδιά του Παιδιού» Αθηνά Βαρέλα-Κολτσιδοπούλου.

«Δυστυχώς στα δημόσια νοσοκομεία δεν αντιμετωπίζονται όλες οι περιπτώσεις. Έτσι οι γονείς αναγκάζονται να πάνε σε ιδιωτικά νοσοκομεία και να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, γιατί έχουν μεν συμβάσεις, αλλά αναγκάζονται να πληρώσουν και έξτρα χρήματα», εξηγεί η πρόεδρος του Συλλόγου.

«Κι εδώ είναι το παράδοξο», όπως λέει, «ότι ενώ μερικές περιπτώσεις που δεν αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα -σπάνιες βέβαια- πάνε στο εξωτερικό με όλα τα έξοδα πληρωμένα από το κράτος ακόμα και σε ιδιωτικές κλινικές, δυστυχώς εδώ στον τόπο μας δεν γίνεται κάτι αντίστοιχο από πλευράς Πολιτείας στις ιδιωτικές κλινικές, σε αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις, κι αυτό είναι παράλογο».

«Επιτέλους να μας ακούσει το υπουργείο Υγείας»

Σε ερώτηση για το αν ο Σύλλογος έχει απευθυνθεί στο υπουργείο Υγείας η κ. Κολτσιδοπούλου απαντά: «Τριάντα έξι χρόνια φωνάζω να κάνει το υπουργείο ένα στρογγυλό τραπέζι, να καλέσει όλους τους αρμόδιους φορείς και από τον ιδιωτικό και από τον δημόσιο τομέα, και να σκεφτούμε όλοι μαζί πως θα λύσουμε αυτό το πρόβλημα. Επιτέλους το υπουργείο Υγείας να μας ακούσει. Διότι πραγματικά εάν το δημόσιο νοσοκομείο ανταποκρινόταν στις ανάγκες μας και μπορούσε όντως να αντιμετωπίσει όλα τα περιστατικά, όπως μας είχαν υποσχεθεί το 1986 που δημιουργήθηκε το Καρδιοχειρουργικό κέντρο στο “Αγία Σοφία”, τότε δεν θα υπήρχε αυτό το σοβαρό πρόβλημα».

«Έχουμε βοηθήσει περισσότερα από 3.500 παιδιά»

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών «Η Καρδιά του Παιδιού» είναι σωματείο μη κερδοσκοπικού περιεχομένου, ιδιωτικού Δικαίου και ιδρύθηκε επίσημα το 1983 από γονείς καρδιοπαθών παιδιών. Σκοπός του συλλόγου, όπως αναφέρει η πρόεδρος του, είναι να στηρίζει ηθικά, οικονομικά και ψυχολογικά τις οικογένειες παιδιών που γεννιούνται με συγγενείς καρδιοπάθειες.

«Έχουμε βοηθήσει περισσότερα από 3.500 παιδιά. Ωστόσο το πρόβλημα είναι ότι έρχεται κόσμος από την περιφέρεια και ως εκ τούτου έχει έξοδα μετακίνησης, διαμονής, αλλά και νοσηλίων, στις περιπτώσεις που αναγκάζονται να απευθυνθούν στον ιδιωτικό τομέα. Εμείς κάνουμε μεγάλο αγώνα. Είμαστε η φωνή των οικογενειών, για όλα τα προβλήματα είτε είναι στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Συγκεντρώνουμε χρήματα από τις συνδρομές των μελών μας, και από δωρεές καθώς έχουμε μόνιμους χορηγούς που μας βοηθάνε».

(Πηγή: onmed.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

του Δημήτρη Αναστασίου – Southern Illinois University, Carbondale

Ενενήντα άνθρωποι με αναπηρία τον μήνα πεθαίνουν αφότου βρίσκονται «κατάλληλοι για εργασία» (fit for work) σύμφωνα με μια στατιστική του 2015.^[1] Η περίπτωση τουStephen Smith είναι μια τελευταία χαρακτηριστική περίπτωση.

Η Ιστορία του κ. Stephen Smith

Ο κ. Smith, 64 ετών από το Λίβερπουλ, θεωρήθηκε κατάλληλος για δουλειά παρά το γεγονός ότι είχε χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, οστεοαρθρίτιδα και προστάτη και ενώ το βάρος του είχε φτάσει στα 38 κιλά. Μια φωτογραφία που απεικονίζει το σκελετωμένο σώμα του στην εφημερίδα Liverpool Echo είναι πολύ δύσκολο να ξεχαστεί.^[2]

Η αρμόδια υπηρεσία, το Τμήμα Εργασίας και Συντάξεων (Department for Work andPensions), που κάνει την αξιολόγηση της δυνατότητας των ανάπηρων για εργασία (work capability assessment), το 2017 τού έκοψε το επίδομα αναπηρίας, το οποίο χορηγείται ως αντικατάσταση του μισθού για άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση εργασίας λόγω αναπηρίας ή μακροχρόνιας ιατρικής νόσου. Η υπηρεσία τον βρήκε κατάλληλο για εργασία και του είπε να ψάξει για δουλειά. Του έδωσαν 67 λίρες την εβδομάδα με την υποχρέωση να επισκέπτεται ένα κέντρο ανεύρεσης εργασίας μία φορά την εβδομάδα και να αποδεικνύει ότι ψάχνει για δουλειά.^[3]«Μπορούσα να φτάσω στην κουζίνα για να φτιάξω φαγητό μία φορά την ημέρα. Δεν είχα μύες στο πίσω μέρος του ποδιού μου, πράγμα που σήμαινε ότι δεν μπορούσα να σταθώ καθόλου και έπρεπε να κλίνω ή να κάθομαι όλη την ώρα, αλλά μου έλεγαν ότι ήμουν ικανός για δουλειά» ανέφερε ο κ. Smith.^[3]

Ο κ. Smith ήρθε σε επαφή με μια δομή κοινωνικής αλληλεγγύης και δύο γιατροί γνωμοδότησαν ότι αντιμετώπιζε ανυπέρβλητες δυσκολίες κατά την ολοκλήρωση των πιο απλών κινήσεων και καθημερινών δραστηριοτήτων. Στη γνωμοδότηση ένας γιατρός έγραψε: «Πιστεύω ότι ο κ. Smith δεν θα μπορούσε να περπατήσει 20 μέτρα χωρίς πόνο ή εξάντληση».^[3]

Ο κ. Smith με τη βοήθεια συμβούλου από το κέντρο κοινωνικής αλληλεγγύης έκανε ένσταση, επισυνάπτοντας ως αποδεικτικά στοιχεία τις ιατρικές γνωματεύσεις, αλλά η ένστασή του απορρίφθηκε τον Ιανουάριο του 2018. Τον ενημέρωσαν ότι δεν είχε αποκτήσει τον απαιτούμενο αριθμό πόντων για να θεωρηθεί ότι έχει περιορισμένες δυνατότητες εργασίας. Ο κ. Smith συνέχισε να αγωνίζεται και 12 μήνες μετά την απόρριψη της προσφυγής του η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια. Εν τω μεταξύ η υγεία του κ. Smith επιδεινώθηκε περαιτέρω. Έπαθε πνευμονία και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο και το δικαστήριο τον δικαίωσε.^[3]

Αφότου η Liverpool Echo δημοσίευσε την ιστορία του Smith, το Τμήμα Εργασίας και Συντάξεων ζήτησε συγγνώμη και είπε ότι θα πληρώσει αναδρομικά το ποσό που ο κ.Smith έχασε,^[3] περίπου 4000 λίρες.^[4] Αλλά ήταν ήδη πολύ αργά. Ο κ. Smith είχε χάσει τα επιδόματά του για περίπου δύο χρόνια. Ποιος-α θα μπορούσε να εκτιμήσει τις σωματικές και ψυχικές επιπτώσεις που είχε η στέρηση των επιδομάτων πάνω στο αδύναμο και ευάλωτο σώμα του; Ο κ. Smith πέθανε την Κυριακή στις 21 Απριλίου 2019.^[5]

Η ιστορία του πέρασε τα σύνορα της Βρετανίας. Θα τον θυμόμαστε ως έναν γενναίο άνθρωπο που, με το θάρρος και την ψυχική δύναμη στην πιο αδύναμη στιγμή της ζωής του, έριξε φως στο πόσο άδικα λειτουργεί το βρετανικό σύστημα των αναπηρικών επιδομάτων στη βάση της λειτουργικής αξιολόγησης της αναπηρίας και στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του κράτους πρόνοιας. Θα τον θυμόμαστε ως έναν πραγματικό Daniel Blake, τον κινηματογραφικό πρωταγωνιστή της εξαιρετικής ταινίας «Εγώ ο Ντανιελ Μπλεικ» του Ken Loach.

Για την Πολιτική της Λειτουργικής Αναπηρίας

Η ιστορία του Smith δεν είναι η μόνη ιστορία γκροτέσκας νεοφιλελεύθερης γραφειοκρατίας. Το Τμήμα Εργασίας και Συντάξεων έστειλε σημείωμα σε μια γυναίκα σε κώμα ότι θα έπρεπε να συνεχίσει την «έντονη δραστηριότητα εστιασμένη στην εργασία». Ένα άτομο με σύνδρομο Down ρωτήθηκε «πώς το κόλλησε». Μια νεαρή γυναίκα με προβλήματα ψυχικής υγείας ρωτήθηκε γιατί δεν είχε «ακόμα διαπράξει φόνο».^[5]
Πάνω από το 70% των απορρίψεων επιδομάτων και παροχών αναπηρίας ανατρέπονται στο δικαστήριο. Οι αξιολογήσεις για «καταλληλότητα για εργασία» έχουν συνδεθεί με μια αυξημένη χρήση αντικαταθλιπτικών και αυτοκτονιών μεταξύ των ατόμων με αναπηρία.^[5]

Κάποιοι θα μιλούσαν για μισαναπηρισμό αναλύοντας τον λόγο της γραφειοκρατίας. Πέρα από τον λόγο (discourse) υπάρχει ένα δομικό πλαίσιο. Το πρόβλημα πάει πέρα από τις προκαταλήψεις, κοινωνικές στάσεις και τις σχέσεις μεταξύ πολιτών με τις υπηρεσίες του δημοσίου. Στην ουσία είναι ένα δομικό πρόβλημα, γιατί στο βάθος του πολιτικού ορίζοντα υπάρχει μια σαφέστατη δημοσιονομική στόχευση και εμφανής πολιτική βούληση. Και αυτό το ξέρουν τόσο οι υπάλληλοι της εν λόγω υπηρεσίας όσο και οι εξυπηρετούμενοι. Με λίγα λόγια οι παραπάνω ιστορίες εντάσσονται στα πλαίσια ενός νεοφιλελεύθερου κράτους που έχει έναν σαφή προσανατολισμό για λογιστικές εξοικονομήσεις. Σε αυτόν τον στόχο επιστρατεύεται κάθε εύκαιρη θεωρία, βολικό μοντέλο, μισαναπηρικό ή «αξιακό» επιχείρημα και σύνθημα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στις διαπραγματεύσεις με την ελληνική κυβέρνηση απαιτούσε να εφαρμοστεί η πολιτική της «λειτουργικής αναπηρίας». Η μεταρρύθμιση των παροχών αναπηρίας και ένα πιλοτικό πρόγραμμα αξιολόγησης της λειτουργικής αναπηρίας ήταν μια από τις απαιτήσεις των δανειστών το καλοκαίρι του 2017.^[6] Στη βάση ενός κατ’ όνομα «λειτουργικού μοντέλου της αναπηρίας» προσέβλεπαν σε μια πολιτική γενικευμένων εξαιρέσεων από τα αναπηρικά επιδόματα, όπως και γενικότερα εξαίρεσης από την πρόσβαση σε δωρεάν δημόσια υγεία. Μια πολιτική που θα άρχιζε από όσους ανάπηρους είχαν μία εργασία ή μια κάποια οικονομική δυνατότητα.

Η πολιτική της «λειτουργικής αναπηρίας» δεν έχει απασχολήσει μόνο την εργασία αλλά και την εκπαίδευση. Τον Απρίλιο του 2014 όταν κυκλοφόρησε το προσχέδιο νόμου της ειδικής αγωγής, στο Άρθρο 4, παρ.4, Ιβ υπήρχε αναφορά στο International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) για τις προϋποθέσεις χρήσης του ICF στα ιατροπαιδαγωγικά κέντρα και στα ΚΕ.Δ.Δ.Υ.^[7] Η χρήση του ICFείναι ανοιχτή σε μια λογική της «λειτουργικής αναπηρίας». Θα ήταν ίσως λάθος να απορριφθεί το ICF, που γεννήθηκε στη λογική ενός ξεπεράσματος της κλασικής ταξινόμησης των αναπηριών και δυσικανοτήτων, ως ένα εργαλείο που εγγενώς από τη φύση του είναι κακό. Ουσιαστικά το ICF χρησιμοποιήθηκε από το ΔΝΤ γιατί ήταν πιο επιρρεπές στη ρευστοποίηση και κατάργηση των συνόρων μεταξύ αναπηρίας και μη αναπηρίας και έτσι βόλευε δημοσιονομικούς στόχους. Στην τότε κοινωνικοοικονομική συγκυρία μπορούσε να νομιμοποιήσει επιστημονικά μια νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική.

Είναι μεγάλη αυταπάτη να πιστεύει κανείς ότι τα μοντέλα για την αναπηρία είναι απρόσβλητα στην πολιτική τους αξιοποίηση από την κυρίαρχη λογική του νεοφιλελευθερισμού. Αυτό που μάλλον ισχύει είναι ότι η δογματική εμμονή σε μοντέλα αναπηρίας, δηλαδή ένας μονοκόμματος τρόπος σκέψης για κάθε ζήτημα και κάθε μορφή αναπηρίας, οδηγούν στο καπέλωμα από τις κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις.Τα μοντέλα, ιδιαίτερα στην πολιτισμική σφαίρα, μπορεί να κουρσεύονται εύκολα από νεοφιλελεύθερους πειρατές. Και αυτό σε μεγάλο βαθμό συμβαίνει σήμερα και με το λεγόμενο «κοινωνικό μοντέλο για την αναπηρία» όπως έχουμε αναλύσει αλλού.^[7]Αυτό εξηγεί γιατί το «κοινωνικό μοντέλο» έχει υιοθετηθεί από θεωρητικούς όπως οGiddens, που συνέβαλλε στην πολιτική του Τόνι Μπλερ, δηλ. τον «έξυπνο» νεοφιλελευθερισμό του «Τρίτου Δρόμου»^[8] και προωθείται ενεργητικά από διεθνείς οργανισμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα.^[9][10]

Περί Ισότητας και Ίσων Ευκαιριών

Ο λόγος περί (α) ίσων ευκαιριών, (β) ισότητας ή και (γ) προσχηματικής ισότητας συχνά εντάσσεται σε ένα είδος επιφανειακού δικαιωματισμού, που συγκλίνει με ή συνοδεύει συχνά τη νεοφιλελεύθερη πολιτική σκοπιμότητα. Ας εξετάσουμε και τις τρεις αυτές πλευρές.

(α) Οι ίσες ευκαιρίες μπορεί να δίνουν έναν τόνο δικαιοσύνης αλλά δεν είναι εύκολο να μετουσιωθούν σε πολιτικές και συγκεκριμένες παρεμβάσεις που παράγουν αποτελέσματα για τους μαθητές των οποίων οι δυσικανότητες σχετίζονται με τους γνωστικούς μηχανισμούς της μάθησης. Ακόμα και καλοπροαίρετες πολιτικές ίσων ευκαιριών (π.χ. καθολικός σχεδιασμός για τη μάθηση, διαφοροποιημένη διδασκαλία), αν και μπορούν να λειτουργούν για μια μερίδα μαθητών που βρίσκονται σε κίνδυνο να παρουσιάσουν μια μαθησιακή δυσκολία, πολλές φορές αδυνατούν να κατανοήσουν τη σοβαρότητα και ποικιλότητα καταστάσεων που πάνε πέρα από τις σωματικές αναπηρίες ή μια ήπια μαθησιακή δυσκολία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για ένα μέρος σοβαρών γνωσιακών-νοητικών ή ψυχοκοινωνικών δυσικανοτήτων (disabilities), όπου η διαφοροποίηση και η προσαρμογή του αναλυτικού προγράμματος μπορεί να μην είναι αρκετή, αλλά να χρειάζεται ρητή, χρονικά εντατική και ειδικά σχεδιασμένη διδασκαλία, η βοήθεια ειδικού εκπαιδευτικού και πρόσθετοι πόροι.

Υψηλή ποιότητα εκπαίδευσης για όλους απαιτεί να μην αγνοήσουμε τις άτυπες ανάγκες κανενός ανθρώπου. Εάν μεγάλα τμήματα του αναπηρικού και εκπαιδευτικού κόσμου αγοράσουν μαζικά τη ρητορική επιφανειακής ισότητας και την εκπαιδευτική μόδα, εάν δεν διακρίνουν τον ευσεβή πόθο από το γεγονός, τη γνώμη της αυθεντίας από τα πραγματικά ευρήματα των παρεμβάσεων και των καινοτομιών, εάν δεν γειώσουν τις επιχειρούμενες πολιτικές σε συσσωρευμένα και έγκυρα ερευνητικά δεδομένα, εάν δεν απαιτήσουν την εφαρμογή πιλοτικών προγραμμάτων πριν επιχειρήσουν μια καινοτομία των διαφημιστών τους, τότε διαβρώνεται η ικανότητα για συλλογικά αιτήματα ουσιαστικών κοινωνικών δικαιωμάτων.^[11]

(β) Σε ένα πλαίσιο τυπικής ισότητας, που ουσιαστικά μεταφράζεται σε ανισοτιμία για πολλά άτομα με αναπηρίες, γίνονται διάφορες αφαιρέσεις σχετικές με την τεράστια ποικιλομορφία της ανθρώπινης κατάστασης. Καταρχήν παραλείπεται κάτι εξόφθαλμα βασικό, όπως το μειονέκτημα μετατροπής. Για παράδειγμα, ένα άτομο με σωματική αναπηρία, ακόμα και όταν έχει εργασία, ενδέχεται να χρειάζεται μεγαλύτερο εισόδημα από ένα άτομο χωρίς αναπηρία. Για να κινείται, με ευχέρεια (ή όχι), είναι πιθανόν να χρειάζεται ένα αναπηρικό αμαξίδιο, πιθανή αρωγή, προσθετικά μέλη ή έναν συνδυασμό τους. Με λίγα λόγια, το μειονέκτημα μετατροπής αναφέρεται στο μειονέκτημα που έχει ένα άτομο με αναπηρία ή δυσικανότητα να μετατρέψει ίδιους κατά τα άλλα εισοδηματικούς πόρους σε ένα παρόμοιο ή ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.^[12]

Πέρα από τις σωματικές αναπηρίες (κινητικές και αισθητηριακές) υπάρχουν οι νοητικές και ψυχοκοινωνικές δυσλειτουργίες. Με λίγα λόγια εδώ δεν υπάρχει τίποτα πιο άνισο από την ίδια και απαράλλακτη εκπαιδευτική αντιμετώπιση ατόμων με άνισες δυνατότητες μάθησης, για να παραφράσουμε τον Αριστοτέλη.^[13]

(γ) Σε ένα πιο επιθετικό είδος προσχηματικής νεοφιλελεύθερης ισότητας, η πραγματικότητα πίσω από τα λεκτικά σχήματα αντιστρέφεται. Οι κοινωνικές ανάγκες γίνονται χάρες. Τα δικαιώματα παρουσιάζονται ως προνόμια, μέσα από μια προπαγάνδα πολλαπλασιαστικής επανάληψης που στοχεύει στη σκοτεινή πλευρά του θυμικού και τον κοινωνικό αυτοματισμό. Ωστόσο μια θεώρηση των άνισων αναγκών, ικανοτήτων και αφετηριών είναι βασική σε κάθε νομική θεώρηση αναλογικής ισότητας, όπως αυτή που προβλέπεται στο ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 21 παρ. 3 και 6) που είναι συστατικό στοιχείο (αν και όχι το μόνο) στην έννοια της κοινωνικής δικαιοσύνης.^[22]

Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι όταν ανοίγει ο δρόμος της εξαίρεσης από ένα δικαίωμα, δηλαδή της παραβίασης των καθολικών παροχών για μεγάλες ομάδες πληθυσμού με μια παρόμοια ειδική ανάγκη, η ιστορία αναδιάρθρωσης του κοινωνικού κράτους σε διάφορες χώρες δείχνει ότι αυτό γίνεται ο επόμενος σταθμός στον ολισθηρό κατήφορο των παραπέρα περικοπών.

Η Ιστορία της Cariad Howat

Η ιστορία του κ. Smith δεν είναι η μόνη ιστορία γραφειοκρατικής τρέλας στα πλαίσια ενός κυνικού νεοφιλελεύθερου κράτους.^[14] Η παροχή ή η αντικατάσταση αναπηρικών αμαξιδίων έχει γίνει πλέον λαχειοφόρος αγορά μετά την εξωτερική ανάθεση σε ιδιωτικές εταιρείες. Είναι χαρακτηριστική η πρόσφατη ιστορία της Cariad Howat 15 ετών με Νωτιαία Μυϊκή Ατροφία (SMA) Τύπου 1, μια γνωστή μαθήτρια και από το ότι έχει υπερβεί τις στατιστικές πιθανότητες του προσδόκιμου ζωής για την πάθησή της (SMA Τύπος 1). Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, η Cariad έμεινε σχεδόν δύο χρόνια χωρίς κατάλληλο αναπηρικό αμαξίδιο. Όλα άρχισαν τον Ιούνιο του 2017 όταν έσπασε ένα μέρος του. Η εταιρεία Millbrook Healthcare απλώς συγκόλλησε την καρέκλα, στο σπασμένο τμήμα του αμαξιδίου, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό. Το τμήμα αυτό ξαναέσπασε και η Cariad έχασε 8 βδομάδες από το σχολείο της, καθηλωμένη στο σπίτι. Η εταιρεία-πάροχος την άφησε χωρίς αμαξίδιο για περίπου δύο χρόνια.^[15]

Η εμπειρία της Cariad επίσης δεν είναι μοναδική. Η έρευνα του Γραφείου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας έχει φέρει στο φως πλήθος παρόμοιων περιπτώσεων καθυστερήσεων. Οι περισσότερες αφορούν συμβεβλημένες με ιδιωτικές εταιρείες.^[15]Όσοι καλοπροαίρετοι πολίτες υποστηρίζουν την εισαγωγή αρχών τουιδιωτικοοικονομικού μάνατζμεντ στις κρατικές πολιτικές για την αναπηρία, την υγεία και την ειδική αγωγή και εκπαίδευση με την εκχώρηση λειτουργιών ή υπηρεσιών σε ιδιωτικούς φορείς, θα έπρεπε πρώτα να ρίξουν μια ματιά στην βρετανική εμπειρία.

Κοινωνικές Ανάγκες και Δικαιώματα στη Δίνη του Νεοφιλελευθερισμού

Η Frances Ryan, δημοσιογράφος του Guardian, στο νέο της βιβλίο: Crippled:Austerity and the Demonization of Disabled People, που θα κυκλοφορήσει τον Ιούνιο του 2019, περιγράφει διάφορες ιστορίες στη σημερινή Βρετανία της λιτότητας και του νεοφιλελευθερισμού. Μέσα από προσωπικές ιστορίες, η Ryan γράφει ότι τα τελευταία χρόνια η στάση του κοινού απέναντι στα άτομα με αναπηρία έχει μετατραπεί από στάση ενσυναίσθησης και συμπόνιας σε περιφρόνηση («απατεώνες επιδομάτων» είναι μια συχνή φράση στη δημόσια σφαίρα). Τα 12 εκατομμύρια άτομα με αναπηρίες και δυσικανότητες στη Βρετανία έχουν φτάσει να θεωρούνται ότι αποστραγγίζουν το δημόσιο ταμείο από κυβέρνηση, πολιτικά κόμματα και ΜΜΕ.

Η Επιτροπή του ΟΗΕ που εποπτεύει τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, και που για άλλα ζητήματα συνταγογραφεί συγκεκριμένες πολιτικές (π.χ. κατάργηση της ειδικής εκπαίδευσης), εδώ περιορίστηκε σε απλές νουθεσίες του τύπου ότι αυτά τα πράγματα θα ήταν καλό να μη γίνονται.^[16] Είναι σαφές ότι η Επιτροπή εμφορείται από μια μονοδιάστατη λογική ατομικών δικαιωμάτων που συγκλίνει με τη νεοφιλελεύθερη λογική, όταν έρχεται αντιμέτωπη με τα βασικά κοινωνικά δικαιώματα: το δικαίωμα στη μόρφωση, υγεία, εργασία, πολιτισμό κ.τ.λ.

Στη Βρετανία, η πρόσβαση σε κοινωνικά αγαθά και δικαιώματα, ότι λέγεται κοινωνικό κράτος, έχει περισσότερες τρύπες από ότι τη δεκαετία του 1970. Και δυστυχώς, το πάλαι ποτέ ισχυρό αναπηρικό κίνημα στη Βρετανία, δέσμιο λογικών της δεκαετίας του 1990, δεν μπορεί να αντιδράσει. Μια προϋπόθεση θα ήταν η χειραφέτηση του αναπηρικού κινήματος και των συμμάχων του από νεοφιλελεύθερες λογικές.

Τα δικαιώματα, από μόνα τους, δεν δημιουργούν θέσεις εργασίας, όπως τόνισε η Erkulwater.^[17] Πέρα από τον νομικό αγώνα, χρειάζεται η κινηματική αναδιοργάνωση του αναπηρικού κινήματος ώστε να υπηρετεί όλο το φάσμα των ατόμων με αναπηρία. Όχι μόνο όσων έχουν σωματικές αναπηρίες (κινητικές, οπτικές, ακοής) ή μιας μικρής μερίδας τους, συνήθως της πιο εύπορης ή των μεσαίων στρωμάτων. Χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη εκπροσώπηση των δικαιωμάτων και υλικών συμφερόντων των ατόμων με νοητικές δυσικανότητες, ψυχικές διαταραχές, των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού, των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες. Δηλαδή των ανθρώπων που συνήθως δεν έχουν φωνή μέσα στις διαδικασίες και την ηγεσία του αναπηρικού κινήματος, ιδιαίτερα όσων οι αναπηρίες και οι δυσικανότητες διασταυρώνονται με χαμηλότερο εισόδημα, κοινωνικό status, φτώχεια και ανέχεια.

Η καλύτερη αφετηρία λογικής ανάλυσης γι’ αυτό είναι η συγκεκριμένη ανάλυση αναγκών και καταστάσεων, χωρίς εκχώρηση υλικών κατακτήσεων στο όνομα μεγαλοστομιών που παραβλέπουν τους σημερινούς ή ορατούς μελλοντικούς κοινωνικοπολιτικούς συσχετισμούς. Η αφετηρία των δικαιωμάτων που μπορεί να επιβάλλονται «από τα πάνω» και μπορεί να έχουν μεταφυσικό τόνο (π.χ. «φυσικά δικαιώματα») δεν είναι πάντα η πιο κατάλληλη. Από ιστορική άποψη, τα δικαιώματα ποικίλλουν και μπορούν να κυμαίνονται από το δικαίωμα στην εξέγερση μέχρι το δικαίωμα στο επιχειρείν. Μερικές φορές η ονομαστική ταμπέλα για ένα «δικαίωμα» μπορεί να κρύβει το εντελώς αντίθετό της. Για παράδειγμα, είναι οι γνωστοί οι νόμοι που φέρουν το όνομα δικαίωμα στην εργασία (right to work) και έχουν ψηφιστεί στις μισές περίπου πολιτείες των ΗΠΑ μέσα στην τελευταία 10ετία. Οι νόμοι αυτοί απαγορεύουν την απεργία στους δημόσιους υπαλλήλους, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις κλπ. Σύμφωνα με το «δικαίωμα στην εργασία» και την «ελευθερία στο (ατομικό) συμβόλαιο» (liberty of contract), το δικαίωμα στην απεργία είναι παράνομο και έχει νομικές συνέπειες (π.χ. απόλυση). Έτσι σε πολλές από αυτές τις πολιτείες, οι εκπαιδευτικοί στις κινητοποιήσεις τους δεν απέργησαν αλλά επικαλέστηκαν περίπου το δικαίωμα στον «ομαδικό περίπατο» (walking out) που είναι ελεύθερος.

Επιπρόσθετα, η καλύτερη αξιακή βάση κοινωνικής διεκδίκησης και πολιτικής αλλαγής είναι η κοινωνική δικαιοσύνη και όχι η τυπική ισότητα. Και φυσικά η κοινωνική δικαιοσύνη περικλείει εδώ τόσο το στόχο της μεγιστοποίησης της κοινωνικής ένταξηςόσων και της κοινωνικής ασφάλειας και κοινωνικής προστασίας. Η εμμονή σε μια λογική μη-διάκρισης (ή αντιδιακρίσεων) για τα κοινωνικά δικαιώματα (π.χ. δικαίωμα στην εργασία) δεν έχει καμιά αξία για εκείνα τα άτομα, όπως ο κ. Smith, που βρίσκονται σε θέση που τα καθιστά ανήμπορα να εργαστούν στο παρόν ή στο μέλλον.

Παραπέρα, οι λογικές του θετικού παραδείγματος ή/και του «ανάπηρου ήρωα» εγείρουν ένα καταναλωτισμό συναισθημάτων στα κοινωνικά δίκτυα στοχεύοντας σε μια ευνοϊκή αλλαγή πολιτισμικών στάσεων. Δυστυχώς την ίδια στιγμή οι λογικές superman είναι εντελώς ακατάλληλες για να αντιμετωπίσουν τις ευρύτερες αρνητικές στροφές στους κοινωνικοπολιτικούς συσχετισμούς που τείνουν να παρασύρουν τα δικαιώματα σε κοινωνικά αγαθά και υπηρεσίες, όπως δείχνει η περίπτωση της Βρετανίας, η πατρίδα του «κοινωνικού μοντέλου», της στρατηγικής της «ενδυνάμωσης» (empowerment) και αλλαγής πολιτισμικών στάσεων. Για μια σειρά προσώπων με αναπηρία, ένα βασικό κοινωνικό εισόδημα καθώς και ένα καθολικό κοινωνικό δίκτυο υπηρεσιών είναι υλικές προϋποθέσεις για την κοινωνική δικαιοσύνη.^[17] Μια ακόμη προϋπόθεση είναι η κοινωνική αλληλεγγύη που επιτυγχάνεται μέσα από κοινωνικοπολιτικές συμμαχίες.

Υπάρχουν και άλλοι λόγοι που τόσο το αναπηρικό όσο και το εργατικό κίνημα (ξανά) χρειάζονται την έννοια και το πλαίσιο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ένας λόγος είναι ότι ο πάπας του νεοφιλελευθερισμού ο Hayek απεχθανόταν την έννοια της κοινωνικής δικαιοσύνης.^[18] Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι επιδραστικοί θεωρητικοί του επιθετικού νεοφιλελευθερισμού σε διάφορα πεδία, όπως ο Jordan Peterson^[19] καιStephen Hicks^[20], διεξάγουν σήμερα σφοδρές επιθέσεις απέναντι στην αξία της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ένας τρίτος λόγος είναι ότι η 18μελής Επιτροπή του ΟΗΕ που εποπτεύει την εφαρμογή της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίακαι κυριαρχείται από τις νεοφιλελεύθερες λογικές έχει μια δυσανεξία στην έννοια^[21]. Δυσανεξία αποφυγής σε περισσότερα από 75 κείμενά της. Τέλος, η κοινωνική δικαιοσύνη ήταν η υποβόσκουσα αξία στις καλύτερες στιγμές του εργατικού κινήματος από την εποχή των Χαρτιστών μέχρι τη δεκαετία του 1970. Φυσικά θα ήταν αφελής φιλοσοφικός ιδεαλισμός εάν πιστεύαμε ότι οποιαδήποτε έννοια ή/και αξία, μαζί και αυτή της κοινωνικής δικαιοσύνης, μπορεί από μόνη της να κάνει την κινηματική και πολιτική δουλειά ή είναι απρόσβλητη στο κούρσεμά της. Απλά η κοινωνική δικαιοσύνη για εννοιολογικούς, ιστορικούς, ηθικούς, πολιτικούς και συνειρμικούς λόγους είναι μια καλύτερη αξιακή αφετηρία (συγκριτικά με άλλες έννοιες) για την ανάλυση αναγκών και τη διεκδίκηση κοινωνικών δικαιωμάτων.

Πίσω από ένα όνομα (αναπηρία) ή ονόματα σχετικών αξιών (ισότητα, ισότητα ευκαιριών, ισοτιμία, δικαιοσύνη) υπάρχει ένα πλήθος κοινωνικών αναγκών που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν με μονοκόμματες στρατηγικές και πολιτικές.^[22] Έτσι οι πολιτικές ελευθερίες και τα «αστικά-πολιτειακά» νομικά δικαιώματα που ρυθμίζουν τις σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους ή στη σχέση τους με το νόμο και το κράτος μπορούν να επιτυγχάνονται σε μεγάλο βαθμό με αγώνα που εμφορείται από αξίες, όπως η ισότητα και η μη-διάκριση (αντιδιακρίσεις). Ωστόσο αυτό δεν ισχύει για τα κοινωνικάδικαιώματα στην εργασία, παιδεία, υγεία, πολιτισμό, ψυχαγωγία, αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Τα κοινωνικά δικαιώματα απαιτούν μια άλλη λογική κοινωνικής (ή αναδιανεμητικής) δικαιοσύνης για τον απλούστατο λόγο ότι απαιτούν τεράστιους υλικούς πόρους και αλλαγές στην οικονομία και το σύστημα παραγωγής αγαθών για την πραγματοποίησή τους.

Υπάρχει μια ακόμη διαφορά μεταξύ της κατηγορίας των αστικών-πολιτειακών-πολιτικών δικαιωμάτων και της κατηγορίας των κοινωνικών δικαιωμάτων. Αν και οι δύο κατηγορίες δικαιωμάτων είναι φορείς ηθικών αξιών, η πρώτη κατηγορία των αστικών-πολιτειακών-πολιτικών δικαιωμάτων κρύβουν ηθικές επιταγές που είναι ρυθμιστικές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής και αναδύονται κυρίως στις περιπτώσεις εμφάνισης του Κακού (φόνος και εγκλήματα κατά της ζωής, στρατιωτική δικτατορία, παραβίαση πολιτικών ελευθεριών, βασανιστήρια, παραβίαση ισονομίας, σεξουαλική εκμετάλλευση, σωματική κακομεταχείριση, κατάχρηση εξουσίας, βιασμός, συζυγική βία, κοινωνικές διακρίσεις κ.λπ.). Για τη θεωρητική τους σύλληψη δεν υπάρχει τόσο μεγάλη ανάγκη εμπειρικής συσσώρευσης ενδείξεων (evidence) και γνώσεων. Είναι κυρίως το Κακό το σημείο από το οποίο πηγάζει το Καλό.^[23][24] Και ίσως γι’ αυτό τα αστικά-πολιτειακά-πολιτικά δικαιώματα εμφανίζονται νωρίς στη ανθρώπινη ιστορία. Από την άλλη, στην περίπτωση της δεύτερης κατηγορίας των κοινωνικών δικαιωμάτων (π.χ. στην εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, εργασία, κοινωνική προστασία, επαρκές βιοτικό επίπεδο) είναι το Καλό, κατόπιν εμπειρικών ερευνητικών ενδείξεων και ενδελεχούς λογικής ανάλυσης και συζήτησης, το σημείο από το οποίο πηγάζει το Κακό. Δηλαδή από την ύπαρξη καλής εκπαίδευσης πηγάζει η κακή ποιότητα εκπαίδευσης, από την ύπαρξη καλής υγειονομικής περίθαλψης πηγάζει η κακή, από τις καλές συνθήκες εργασίας και την καλή αμοιβή πηγάζουν οι καλές συνθήκες εργασίας και η κακο-αμειβόμενη εργασία, από το καλό βιοτικό επίπεδο πηγάζει το κακό κ.τ.λ.^[24]

Εν κατακλείδι σήμερα η κοινωνική δικαιοσύνη, βασική αξία των μαζικών λαϊκών κινημάτων από την εποχή τουλάχιστον του Χαρτιστικού εργατικού κινήματος και με μεγάλο πολιτισμικό βάθος που σε πολλές χώρες χάνεται στα βάθη αιώνων, μπορεί να υπηρετηθεί από δύο συμπληρωματικές πολιτικές στρατηγικές:

α) τα πολιτικά της αναγνώρισης της διαφοράς επιδιώκοντας την κατάργηση των φραγμών και προκαταλήψεων που παρεμποδίζουν την ισοτιμία στην κοινωνική ζωή, την αλλαγή των πολιτισμικών στάσεων, την κοινωνική ένταξη^[12] και

β) τον πολιτικό αγώνα για αναδιανομή των κοινωνικών αγαθών, πόρων και ευκαιριών, με σκοπό την παροχή ή εξασφάλιση εκπαιδευτικών, οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων με υλικό αντίκρισμα για το πλήρες φάσμα των ανθρώπων με αναπηρίες.^[12]

Η κοινωνική δικαιοσύνη είναι ένα πολυεργαλείο και σύνθετη πολιτική στρατηγική, στην οποία υπάρχει χώρος για τα πολιτικά της αναγνώρισης της διαφορετικότηταςμε στόχο την αντιμετώπιση παραδοσιακών πολιτισμικών προκαταλήψεων, αλλά και μεγάλος χώρος για τα πολιτικά της κοινωνικής αναδιανομής, με τις ευρύτερεςκοινωνικές συμμαχίες για αυτά που ενώνουν με το 99% της κοινωνίας και όχι αυτά που χωρίζουν.^[12] Μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να ξαναζωντανέψει το αναπηρικό κίνημα στη Βρετανία και αλλού.

—

Βιβλιογραφικές Αναφορές

[1] Patrick Butler. (August 27, 2015). Thousands have died after being found fit for work, DWP figures show. The Guardian.

[2] Liam Thorp. (February 13, 2019). Weighing six stone and barely able to move – this man was denied vital benefits and told to go and look for work. Liverpool Echo.

[3] Haroon Siddique. (February 4, 2019). DWP apologises for telling seriously ill man to find a job. The Guardian.

[4] Liam Thorp. (April 21, 2019). Stephen Smith was a brave man who fought against and exposed a cruel and flawed benefits system. Liverpool Echo.

[5] Frances Ryan. (April 22, 2019). This man had to fight for benefits just before he died – when do we start to care? The Guardian.

[6] Πάνος Κακούρης, Θανάσης Αδαμόπουλος και Θάνος Τσίρος. (23 Ιουνίου 2017). Η λίστα με τα 113 προαπαιτούμενα έως και το β’ τρίμηνο του 2018. naftemporiki.gr

[7] Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων. (17 Απριλίου 2014). Άρθρο 04: Διαγνωστικοί, αξιολογικοί και υποστηρικτικοί φορείς.http://www.opengov.gr/ypepth/?p=1959

[8] Anthony Giddens. (2006). Sociology (5th Edition). Cambridge, UK: Polity.

[9] Susan J. Peters. (2004). Inclusive education: An EFA strategy for all children. The World Bank.

[10] The World Bank. (2007). Social analysis and disability: A guidance note. The World Bank, Νο. 39385, Social Development Department.

[11] Niklas Olsen. (2018). The sovereign consumer: A new intellectual history of neoliberalism. Copenhagen: Palgrave Macmillan.

[12] Dimitris Anastasiou, James M. Kauffman, & Domna Michail. (2018). Η Δυσικανότητα στην πολυπολιτισμική θεωρία: Εννοιολογικά προβλήματα και ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνη. Σε μετάφραση Φώτη Μαντζώρου. Εκπαιδευτική Λέσχη. Πρώτη δημοσίευση Anastasiou, D., Kauffman, J. M., & Michail, D. (2016).Disability in multicultural theory: Conceptual and social justice issues. Journal of Disability Policy Studies, 27, 3-12.

[13] Aristotle. (1959). Politics, III.9.1280 a9-15. William Heinemann.

[14] Letters. (April 24, 2019). Benefits system set up for cruelty not efficiency. The Guardian.

[15] Luke Vance Barr. (April 18, 2019). Wheelchair users face «horrific» delays from major NHS provider. The Bureau of Investigative Journalism.

[16] CRPD Committee. (October 3, 2017). Concluding observations on the initial report of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. CRPD/C/GBR/CO/1, paragraph 57c.

[17] Jennifer L. Erkulwater. (2006). Disability rights and the American social safety net. Ithaca, NΥ: Cornell University Press.

[18] Friedrich August von Hayek. (1976/2013). The mirage of social justice. In F. A. Hayek, Law, legislation and liberty. Routledge.

[19] Jordan B. Peterson. (2017). Jordan Peterson tells why you should stand up to social justice warriors. https://www.youtube.com/watch?v=xss0vC3mRfE

[20] Stephen R. C. Hicks. (2011). Explaining postmodernism: Skepticism and socialism from Rousseau to Foucault. Ockham’s Razor.

[21] UN CRPD Committee on the Rights of Persons with Disabilities. (November 25, 2016). General Comment No 4. UN Doc CRPD/C/GC/4.

[22] Dimitris Anastasiou, Michael Gregory, & James M. Kauffman. (2018). Article 24: Education. In I. Bantekas, M. A. Stein, & D. Anastasiou, The UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities: A Commentary (pp. 656 – 704). Oxford, UK: Oxford University Press.https://www.researchgate.net/publication/325812098_Article_24_Education

[23] Alain Badiou (2001). Ethics: An essay on the understanding of evil. London: Verso.

[24] Dimitris Anastasiou & James M. Kauffman. (2019, January-February). The Right to Education: Analysis of Article 24 of the UN CRPD. Lecture presentation at the Council for Exceptional Children (CEC) 2019 Annual Convention, Indianapolis, IN, January 31, 2019.

(Πηγή: selidodeiktis.edu.gr)

Αυξάνεται το ποσοστό των Αμερικανών και ιδιαίτερα των νέων που αμφισβητούν τον καπιταλισμό, όπως δείχνουν έρευνες των τελευταίων 8 ετών της εταιρείας «Gallup» (Γκάλοπ). Ταυτόχρονα, στις νέες ηλικίες (18 – 49 ετών) αυξάνεται ή παγιώνεται η θετική γνώμη για τον σοσιαλισμό.

Όπως δείχνουν οι έρευνες της μεγάλης αμερικανικής εταιρείας δημοσκοπήσεων «Gallup», το 2018 μόλις το 45% των νέων 18 – 29 ετών βλέπουν θετικά τον καπιταλισμό, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2010 ήταν στο 68%. Παράλληλα, παγιώνεται ένα 51% των νέων που τα τελευταία οκτώ χρόνια απαντούν ότι είναι θετικοί προς τον σοσιαλισμό. Επίσης, το 58% των Αμερικανών 30 – 49 ετών παραμένουν σταθερά θετικοί προς τον καπιταλισμό, ωστόσο έχει αυξηθεί το ποσοστό εκείνων που είναι θετικοί προς τον σοσιαλισμό, φτάνοντας το 41% (από 36%). Είναι αυτές οι ηλικίες που όχι μόνο βίωσαν και βιώνουν την καπιταλιστική κρίση και τις συνέπειές της για τους εργαζόμενους, αλλά και που δεν βλέπουν καμία προοπτική στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής για βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας.

Οι ηλικιωμένοι Αμερικανοί είναι σταθερά πιο θετικοί απέναντι στον καπιταλισμό (το 60% το 2018) απ’ ό,τι στον σοσιαλισμό (30%).

Συνολικά, η πλειοψηφία των Αμερικανών εκφράζει μια θετική εικόνα για τον καπιταλισμό τα τελευταία οκτώ χρόνια, αλλά το περσινό ποσοστό (56%) είναι κατά πέντε μονάδες χαμηλότερο σε σχέση με το 2010 (61%). Επίσης, το 37% εμφανίζεται θετικό προς τον σοσιαλισμό το 2018, ποσοστό παγιωμένο από το 2010 (36%).

Ανεξάρτητα από το περιεχόμενο που δίνουν οι συμμετέχοντες στις δημοσκοπήσεις στην έννοια του σοσιαλισμού, τα αποτελέσματά τους στη «μητρόπολη του καπιταλισμού» αναδεικνύουν αναμφισβήτητα την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τα αδιέξοδα του καπιταλιστικού συστήματος για την πλειοψηφία του λαού, στην εργασία, στην υγεία, στη στέγη, στην εκπαίδευση κ.ά.

Μετά από τις απανωτές έρευνες της «Gallup», όπου αποτυπώθηκε ότι παγιώνεται η αμφισβήτηση στον καπιταλισμό και μια τάση προτίμησης για τον σοσιαλισμό, η εταιρεία έθεσε ξανά τον Οκτώβρη του 2018 το ερώτημα που είχε θέσει για τελευταία φορά το 1949: «Πώς ορίζετε τον σοσιαλισμό;».

Το 23% των Αμερικανών αντιλαμβάνεται τον σοσιαλισμό ως κάποια μορφή ισότητας για όλους στην εργασία, στα δικαιώματα, στη διανομή του πλούτου κ.λπ. Το 17% των Αμερικανών απάντησε πως σοσιαλισμός σημαίνει κρατική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής (υπηρεσίες, επιχειρήσεις κ.λπ.), ενώ το 10% είπε ότι σοσιαλισμός είναι παροχές και δωρεάν υπηρεσίες (π.χ. Υγείας) για όλους. Επίσης ένα 6% απάντησε ότι σοσιαλισμός είναι ένας «μεταρρυθμισμένος κομμουνισμός», ενώ το 23% «δεν είχε γνώμη». Το 1949 το 34% των Αμερικανών είχε δώσει την απάντηση «κρατική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής».

(Πηγή: imerodromos.gr με πληροφορίες από rizospastis.gr)

Απεσταλμένοι από 132 χώρες ολοκλήρωσαν χθες Σάββατο στο Παρίσι μία εβδομάδα συζητήσεων για την κρίσιμη έκθεση για την κατάσταση της βιοποικιλότητας παγκοσμίως, ένα κείμενο που θα δοθεί στη δημοσιότητα αύριο Δευτέρα. 

Εκατόν πενήντα ειδικοί από 50 χώρες εργάζονταν επί τρία χρόνια πάνω σε χιλιάδες εκθέσεις για τη βιοποικιλότητα με στόχο να καταλήξουν σε μια εκτίμηση των οικοσυστημάτων παγκοσμίως και των υπηρεσιών που προσφέρουν στους ανθρώπους.

Η έκθεσή τους, που εκτείνεται σε 1.8000 σελίδες, συζητήθηκε όλη την προηγούμενη εβδομάδα στο Παρίσι από τα 132 κράτη μέλη της Διακυβερνητικής Επιστημονικής και Πολιτικής Πλατφόρμας για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστήματος (IPBES).

Η έκθεση θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα στις 14:00 ώρα Ελλάδας και είναι βέβαιο ότι θα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

Πολλοί επιστήμονες εκτιμούν εδώ και χρόνια ότι η Γη βρίσκεται στην αρχή του έκτου φαινομένου «μαζικού αφανισμού», του πρώτου από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στον πλανήτη, για το οποίο ευθύνεται αυτός.

«Οι αποδείξεις είναι αδιάσειστες: η καταστροφή που έχουμε επιφέρει στη βιοποικιλότητα και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος έχει φτάσει σε επίπεδα που απειλούν την ευημερία μας τουλάχιστον τόσο όσο η κλιματική αλλαγή που προκάλεσε ο άνθρωπος», δήλωσε στην έναρξη των συζητήσεων τη Δευτέρα ο Ρόμπερτ Γουότσον, πρόεδρος της IPBES.

Με τον όρο βιοποικιλότητα οι επιστήμονες εννοούν όλα τα είδη των ζώων και των φυτών που ζουν στον πλανήτη, περιλαμβανομένου του ανθρώπου. Και η ανθρωπότητα δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτή τη φύση που της προσφέρει ανεκτίμητες υπηρεσίες.

Οι ακτιβιστές υπέρ του περιβάλλοντος ελπίζουν η έκθεση της Δευτέρας να αποτελέσει το πρελούδιο για την υιοθέτηση φιλόδοξων στόχων στη διάρκεια της συνόδου του 2020 στην Κίνα των χωρών μελών της Σύμβασης του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (COP15).

(Πηγή: enallaktikos.gr)

Μία από τις πιο ρυπασμένες περιοχές του Θερμαϊκού κόλπου επιχειρεί να καθαρίσει ο φορέας διαχείρισης της περιοχής μαζί με εθελοντές την Κυριακή (12.5). Ενδεικτικό είναι ότι ο Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Θερμαϊκού Κόλπου κατέγραψε τον Ιανουάριο του 2018, 12.896 αντικείμενα μέσα σε 100 τ.μ.

Εξαιτίας των ρευμάτων του Θερμαϊκού Κόλπου, στην παραλία Αλυκής Κίτρους ξεβράζονται απορρίμματα από όλο τον Θερμαϊκό, απορρίμματα από χερσαίες περιοχές που κατεβαίνουν με τα ποτάμια, ή ακόμη και απορρίμματα που έρχονται από νοτιότερα σημεία του Αιγαίου.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Έθνους, εξαιτίας του ευαίσθητου και πολύτιμου αμμοθινικού συστήματος της περιοχής, καθώς και εξαιτίας της δυσκολίας πρόσβασης, η απορρύπανση της παραλίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Τα απορρίμματα συσσωρεύονται εκεί επί δεκαετίες, δημιουργώντας μία αντιαισθητική εικόνα και ταυτόχρονα ένα αφιλόξενο περιβάλλον για την άγρια πανίδα και χλωρίδα.

Στο πρόβλημα αυτό συντελούν και οι δραστηριότητες οστρεοκαλλιέργειας και αλιείας που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η παραλία Αλυκής Κίτρους έχει μακράν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση απορριμμάτων μεταξύ 22 παράκτιων περιοχών της Μεσογείου, από χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Τουρκία, η Αλβανία και η Κροατία, όπως αυτά καταγράφηκαν το 2018 στο πλαίσιο του προγράμματος Act4Litter.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αμμοθίνες που μεσολαβούν μεταξύ της θάλασσας και της Λιμνοθάλασσας Αλυκής Κίτρους φιλοξενούν τους μεγαλύτερους πληθυσμούς της μεσογειακής χερσαίας χελώνας Testudo hermanni στην Ευρώπη, καθώς και τον σπάνιο Κρίνο της Θάλασσας Pancratium maritimum.

Στη διοργάνωση, που πραγματοποιείται με την πρωτοβουλία του Φορέα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Θερμαϊκού Κόλπου, συμμετέχουν ο Δήμος Πύδνας-Κολινδρού, ο Δήμος Δέλτα, ο Δήμος Κατερίνης, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η περιβαλλοντική οργάνωση iSea, η εταιρεία Ελληνικές Αλυκές ΑΕ, το Δίκτυο ΠΟΑΥ Θερμαϊκού.

Στον καθαρισμό θα συμμετέχουν σύλλογοι και φορείς όπως ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Μυδοκαλλιεργητών Μακρυγιάλου Πιερίας, το Γ’ Λιμενικό Τμήμα Σκάλας Κατερίνης, η Διεύθυνση Δασών Πιερίας, η ΚΟΙΝΣΕΠ EcoGreece και η κοινοπραξία Φορέων Κ.Α.Λ.Ο «Τα Πάντα Re», η Διασωστική Ομάδα Πιερίας, ο Σύλλογος Υψηλάντης Κατερίνης, ενώ η λίστα των συμμετεχόντων συνεχώς μεγαλώνει

(Πηγή: topontiki.gr)

Ένας καταστροφικός ανεμοστρόβιλος «χτύπησε» τη Ρουμανία και ήταν τόσο σφοδρός που σήκωσε στον αέρα ένα… λεωφορείο!

Ο οδηγός του λεωφορείο αναπτύσσει ταχύτητα προσπαθώντας να αποφύγει τον ανεμοστρόβιλο αλλά δεν τα καταφέρνει.

Το περιστατικό συνέβη 80χλμ από το Βουκουρέστι και είναι ο πρώτος ανεμοστρόβιλος που χτυπά την χώρα μετά από 17 χρόνια.

Το λεωφορείο μετέφερε 40 επιβάτες και σύμφωνα με τις Αρχές 12 άτομα τραυματίστηκαν ένας εκ των οποίων σοβαρά.

(Πηγή: gazzetta.gr)

Στις παράκτιες περιοχές της ανατολικής Ινδίας έφτασε σήμερα ο ισχυρός κυκλώνας Φάνι, συνοδευόμενος από καταρρακτώδεις βροχές και ανέμους που πνέουν με ταχύτητα 200 χιλιομέτρων την ώρα.

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πολίτες χρειάστηκε να απομακρυνθούν το τελευταίο 24ωρο από τις εστίες τους, όπου κινδύνευαν, και να μεταφερθούν σε ασφαλείς περιοχές.

Ενισχυόμενος επί μέρες στη βόρεια άκρη του κόλπου της Βεγγάλης, ο κυκλώνας Φάνι χτύπησε τελικά τις ακτές του κρατιδίου Οντίσσα γύρω στις 8 το πρωί, τοπική ώρα, ξεριζώνοντας δέντρα και ρίχνοντας στύλους με ηλεκτρικά καλώδια.

Στην πρωτεύουσα του κρατιδίου Bhubaneshwar οι αρχές έδωσαν εντολή να παραμείνει κλειστό το αεροδρόμιο ενώ στο κρατίδιο Οντίσσα σχολεία και πανεπιστήμια επίσης δεν λειτουργούν.

Η εποχή των κυκλώνων στην Ινδία, όπως σημειώνει το Reuters, μπορεί να διαρκέσει από τον Απρίλιο έως τον Δεκέμβριο, με σφοδρές καταιγίδες, μεγάλες καταστροφές και απώλεια ζωών τόσο στη χώρα αυτή όσο και στο γειτονικό Μπαγκλαντές.

(Πηγή: newsbeast.gr)

Από τα βουνά των σκουπιδιών που στοιβάζονται στις δυτικές χώρες μέχρι τις πόλεις της νοτιο-ανατολικής Ασίας που θάβονται κάτω από τον όγκο των εισαγόμενων συσκευασιών, το παγκόσμιο κύκλωμα της ανακύκλωσης βρίσκεται σε κρίση από την ώρα που η Κίνα δεν θέλει πλέον να είναι ο σκουπιδοτενεκές του πλανήτη.

Για να σταματήσει να είναι ο υπ΄αριθμόν ένα προορισμός υλικών προς ανακύκλωση στον κόσμο, το Πεκίνο απαγόρευσε στις αρχές του 2018 την εισαγωγή πλαστικών και μία σειρά άλλων κατηγοριών απορριμμάτων, που κάποτε ανακύκλωνε.

Τα προς ανακύκλωση πλαστικά των ανεπτυγμένων χωρών άρχισαν να κατευθύνονται προς χώρες της νοτιο-ανατολικής Ασίας όπου οι κινέζοι βιομήχανοι της ανακύκλωσης έχουν μεταφέρει τις δραστηριότητές τους.

«Ήταν σαν σεισμός», δηλώνει ο Αρνό Μπρουνέ, διευθυντής του Διεθνούς Γραφείου Ανακύκλωσης (BIR) με έδρα τις Βρυξέλλες.

«Η Κίνα ήταν η πρώτη αγορά ανακυκλώσιμων απορριμμάτων. Το κλείσιμό της προκάλεσε σοκ σε ολόκληρο τον πλανήτη», πρόσθεσε.

Στην νοτιο-ανατολική Ασία, η Μαλαισία επλήγη περισσότερο. Η χώρα που φιλοξενεί σημαντική κινεζική κοινότητα, έγινε προορισμός για τους βιομήχανους που επιδιώκουν να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους από τη Κίνα. Αποτέλεσμα, οι εισαγωγές πλαστικών στην Μαλαισία τριπλασιάσθηκαν από το 2016 για να φθάσουν τους 870.000 τόνους τον περασμένο χρόνο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.

Στην κωμόπολη Τζεντζαρόμ, κοντά στην Κουάλα Λουμπούρ , τα εργοστάσια επανεπεξεργασίας του πλαστικού έχουν ξεφυτρώσει σαν μανιτάρια και απελευθερώνουν τοξικούς καπνούς.

Βουνά πλαστικών συνθέτουν το τοπίο. Βρίσκει κανείς κάθε είδος σκουπιδιών, συσκευασίες τροφίμων, μπιτόνια απορρυπαντικών, πλαστικές σακούλες που προέρχονται από την Γαλλία, την Γερμανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Βραζιλία…

Πολύ γρήγορα, οι κάτοικοι άρχισαν να διαμαρτύρονται για την μυρωδιά που έρχεται από τις μονάδες ανακύκλωσης, αλλά και, σύμφωνα με οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος, για τον ενταφιασμό πλαστικών υλικών που δεν είναι ανακυκλώσιμα.

«Οι άνθρωποι πνίγονται από τους τοξικούς καπνούς. Υπάρχουν μερικοί που βήχουν χωρίς διακοπή» εξηγεί στο AFP ο Πούα Λάι Πενγκ, ένας κάτοικος 47 ετών.

«Δεν μπορούσα πλέον να κοιμηθώ, ούτε να ξεκουραστώ, αισθανόμουν συνέχεια κουρασμένος».

Τοξικοί καπνοί

Μαζί με άλλους κατοίκους έκανε έρευνα και στα μέσα του 2018 είχε εντοπίσει περί τα σαράντα εργοστάσια, πολλά από τα οποία δεν είχαν καν άδεια.

Έπειτα από πολλές καταγγελίες που έμειναν χωρίς απάντηση, οι αρχές δραστηριοποιήθηκαν τελικά. Εργοστάσια έκλεισαν και οι εισαγωγές πλαστικών απορριμμάτων πάγωσαν προσωρινά.

Τον Σεπτέμβριο, 33 εργοστάσια έκλεισαν στην Τζεντζαρόμ και η ποιότητα του αέρα βελτιώθηκε, ακόμη και αν τα μικροπλαστικά παρέμειναν. Οι οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος θεωρούν ότι οι επιχειρήσεις ανακύκλωσης μεταφέρθηκαν αλλού.

Για τις δυτικές χώρες, που στηρίζονταν στην Κίνα, η αναζήτηση νέων προορισμών για την ανακύκλωση των τεράστιων όγκων των σκουπιδιών τους είναι μέγας πονοκέφαλος.

Καθώς οι βιομηχανίες ανακύκλωσης θεωρούν ότι το κόστος επανεπεξεργασίας των απορριμμάτων είναι πολύ υψηλό στις χώρες προέλευσής τους, ορισμένες προσέφυγαν στις χωματερές και στην καύση ελλείψει άλλης λύσης.

«Μέσα σε έναν χρόνο, υφιστάμεθα τις επιπτώσεις, αλλά δεν έχουμε προχωρήσει σε λύση», λέει ο Γκαρθ Λαμπ, πρόεδρος της αυστραλιανής ένωσης της βιομηχανίας ανακύκλωσης και της επεξεργασίας απορριμμάτων.

Ορισμένοι ωστόσο κατόρθωσαν να προσαρμοσθούν. Η πόλη της Αδελαΐδας, στην νότια Αυστραλία, που έστελνε το μεγαλύτερο μέρος των απορριμμάτων της στην Κίνα, επεξεργάζεται πλέον επί τόπου το 80% των υλικών. Ο,τι μένει στέλνεται στην Ινδία.

«Βοηθώντας τους τοπικούς παράγοντες, μπορέσαμε να βρούμε τιμές ανάλογες με εκείνες που ίσχυαν πριν από την κινεζική απαγόρευση», λέει ο Ανταμ Φόκνερ, υπεύθυνος του οργανισμού που διαχειρίζεται τα απορρίμματα της Βόρειας Αδελαΐδας.

Η λύση βρίσκεται στην κατανάλωση λιγότερων πλαστικών

Στη Κίνα, οι εισαγωγές πλαστικού μειώθηκαν κατά 600.000 τόνους μηνιαίως το 2016 σε 30.000 μηνιαίως το 2018, σύμφωνα με τα στοιχεία νέας έρευνας της Greenpeace και της μη κυβερνητικής οργάνωσης Global Alliance for Incinerator Alternatives (GAIA, Παγκόσμια Συμμαχία για τις Εναλλακτικές στην Καύση).

Ολόκληρες ζώνες που προορίζονταν για την βιομηχανία της ανακύκλωσης εγκαταλείφθηκαν.

Στην πόλη Σινγκτάν, στην νότια Κίνα, όπου ο τομέας ανθούσε, «τα εργοστάσια της ανακύκλωσης έφυγαν, στα κτίρια έχουν αναρτηθεί πανό «Ενοικιάζεται» και υπάρχουν αγγελίες αναζήτησης πεπειραμένου προσωπικού για το Βιετνάμ», εξηγεί ο Τσεν Λιουέν, ιδρυτής της μη κυβερνητικής οργάνωσης Zero Waste Alliance στη Κίνα.

Καθώς η Μαλαισία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ, που είναι οι πρώτες χώρες προς τις οποίες στράφηκαν οι βιομηχανίες ανακύκλωσης, έλαβαν μέτρα για τον περιορισμό των εισαγωγών πλαστικών, η ροή κατευθύνθηκε στην συνέχεια προς χώρες με χαλαρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο όπως η Ινδονησία και η Τουρκία, σύμφωνα με την έρευνα της Greenpeace.

Όμως, την ώρα που μόνο το 9% του παραγόμενου πλαστικού ανακυκλώνεται, η μόνη μακροπρόθεσμη λύση είναι η παραγωγή και η κατανάλωση λιγότερου πλαστικού, σύμφωνα με την οργάνωση.

«Τα κυκλώματα ανακύκλωσης δεν φθάνουν για να καλύψουν την παραγωγή πλαστικού», προειδοποιεί η Κέιτ Λιν, υπεύθυνη των εκστρατειών της οργάνωσης για την προστασία του περιβάλλοντος.

(Πηγή: greenagenda.gr)

Συντάκτης: Μιχάλης Μπάμπης

Τι δείχνουν τα πρώτα δείγματα της φορολογικής μεταρρύθμισης του Ντόναλντ Τραμπ ● 60 από τις 500 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ παρότι κατέγραψαν στο σύνολό τους κέρδη 79 δισ. δολαρίων για το 2018, όχι μόνο δεν κατέβαλαν ούτε ένα δολάριο φόρου στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, αλλά έλαβαν και… επιστροφές φόρων 4,3 δισ. δολαρίων.

Εδώ και δεκαετίες, αρκετές από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ χειραγωγούν τη φορολογική νομοθεσία της υπερδύναμης προκειμένου να μην πληρώνουν τους φόρους τους που αναλογούν σε κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η φορολογική μεταρρύθμιση του Ντόναλντ Τραμπ στα τέλη του 2017 έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα.

Πρόσφατη μελέτη του ανεξάρτητου αμερικανικού Ινστιτούτου Φορολογίας και Οικονομικής Πολιτικής ITEP -η πρώτη με στοιχεία μετά τη μεταρρύθμιση Τραμπ- αποκάλυψε ότι πέρσι 60 από τις 500 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ (της λίστας «Fortune 500»), αν και κατέγραψαν στο σύνολό τους κέρδη 79 δισ. δολαρίων, δεν κατέβαλαν ούτε ένα δολάριο φόρου στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Με βάση τον νέο, πολύ χαμηλότερο συντελεστή φορολόγησης των επιχειρηματικών κερδών (21% από 35%), οι εταιρείες αυτές θα έπρεπε να πληρώσουν φόρους 16,4 δισ. δολαρίων. Αντ’ αυτού εισέπραξαν επιστροφές. Ολες μαζί συγκεκριμένα είχαν επιστροφή φόρων 4,3 δισ. δολαρίων.

Μεταξύ άλλων η γνωστή κατασκευάστρια εταιρεία ηλεκτρονικών υπολογιστών ΙΒΜ, με έσοδα 500 εκατ. δολαρίων στις ΗΠΑ, απόλαυσε επιστροφή φόρου 342 εκατ. δολαρίων. Ο πραγματικός συντελεστής φορολόγησής της ήταν -68%!

Αρνητικό φορολογικό συντελεστή απόλαυσε και ο γνωστός κολοσσός ηλεκτρονικού εμπορίου Amazon -του πλουσιότερου ανθρώπου στον κόσμο Τζεφ Μπέζος.

Με έσοδα 11 δισ. δολαρίων στις ΗΠΑ, η Amazon είχε πέρσι επιστροφή 129 εκατ. δολαρίων. Ομοίως η γνωστή αυτοκινητοβιομηχανία General Motors, αν και είχε έσοδα 4,3 δισ. δολάρια εντός των ΗΠΑ έλαβε επιστροφή 104 εκατ. δολαρίων.

Η πλέον κραυγαλέα περίπτωση ήταν της Gannet, της εταιρείας ΜΜΕ που εκδίδει πληθώρα εφημερίδων στις ΗΠΑ μεταξύ των οποίων και η USA Today. Για έσοδα 7 εκατ. δολαρίων η Gannet είχε πέρσι επιστροφή 11 εκατ. δολαρίων. Ο πραγματικός συντελεστής φορολόγησής της ήταν -164%!

Ας σημειωθεί ότι αρκετές από τις 60 εταιρείες δραστηριοποιούνται και εκτός ΗΠΑ, όπου εδώ και χρόνια κάποιες -αξιοποιώντας τις ενδοομιλικές συναλλαγές τους, μεταφέρουν τα κέρδη τους σε φορολογικούς παραδείσους φοροαποφεύγοντας και εδώ.

Η μελέτη του ITEP υπογραμμίζει ότι η φορολογική ασυλία των μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων ενισχύεται και από ποικιλία νόμιμων φορολογικών ελαφρύνσεων, που προβλέπονται χρόνια τώρα από «παραθυράκια» του φορολογικού κώδικα.

Μεταξύ αυτών και:

• ΤΑΧΕΙΑ ΑΠΟΣΒΕΣΗ: Chevron, Delta Airlines, Duke Energy, Halliburton, Dominion Resources και άλλοι επιχειρηματικοί κολοσσοί αξιοποίησαν την εν λόγω μέθοδο φοροελάφρυνσης που επιτρέπει ταχύτερη απόσβεση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων μειώνοντας δραστικά το φορολογητέο εισόδημά τους.

Σε αντίθεση με τη μέθοδο της γραμμικής απόσβεσης, που κατανέμει το κόστος μιας επένδυσης ομοιόμορφα κατά τη διάρκεια ζωής ενός περιουσιακού στοιχείου, η μέθοδος της επιταχυνόμενης απόσβεσης επιτρέπει την αφαίρεση των μεγαλύτερων εξόδων από το φορολογητέο εισόδημα κατά τα πρώτα έτη και τη μείωση των εξόδων, ενώ το υπό απόσβεση περιουσιακό στοιχείο ωριμάζει.

Με αυτόν τον τρόπο η Chevron κατέγραψε πέρσι φοροελαφρύνσεις 290 εκατ. δολαρίων, ενώ η Halliburton μείωσε τη φορολόγησή της κατά 320 εκατ. δολάρια. Σύμφωνα με τη μελέτη του ITEP, χρησιμοποιώντας αυτή τη μέθοδο οι εταιρείες ελάφρυναν συνολικά τη φορολογική επιβάρυνσή τους πέρσι κατά 8 δισ. δολάρια.

• STOCK OPTIONS (συμβόλαια δικαιωμάτων προαίρεσης με υποκείμενο μετοχές): Με αυτή τη μέθοδο -που επιτρέπει στις εταιρείες να μη φορολογούνται για τις δαπάνες stock options- και η Amazon μείωσε τον φόρο της πέρσι κατά 1 δισ. δολάρια, η Netflix κατά 191 εκατ. δολάρια, η Salesforce.com κατά 137 εκατ. δολάρια. Η μέθοδος αξιοποιήθηκε και το 2016 από 315 εταιρείες του Fortune 500.
• ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις του εγχώριου τομέα Ορυκτών Καυσίμων): Μέσω των ελαφρύνσεων αυτής της κατηγοριας η Pioneer Natural Resources κατέβαλε μηδενικό φόρο για έσοδα 1,2 δισ. δολαρίων, ενώ η Occidental Petroleum μείωσε τη φορολόγησή της κατά 158 εκατ. δολάρια.
• ΑΠΕ (φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις για την αξιοποίηση των εναλλακτικών πηγών ενέργειας): Μέσω αυτών, Duke Energy, DTE Energy, WEC Energy, Dominion Energy και άλλες εταιρείες ενέργειας απόλαυσαν εκπτώσεις φόρων ύψους εκατοντάδων εκατ. δολαρίων.
• ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ (Tax Credits): Ο αμερικανικός φορολογικός κώδικας προβλέπει αναρίθμητες φορολογικές πιστώσεις που επιτρέπουν την έκπτωση φόρου από το φορολογητέο εισόδημα. Αξιοποιώντας τις και χωρίς να δίνουν ακριβή εικόνα γι’ αυτές στους ισολογισμούς τους, η Chevron μείωσε το φορολογητέο εισόδημά της κατά 163 εκατ. δολάρια, η General Motors 695 εκατ. δολάρια, η Amazon κατά 419 εκατ. δολάρια, η Prudential Financial κατά 111 εκατ. δολάρια.

Όλες οι παραπάνω ελαφρύνσεις σε συνδυασμό με τη μεγάλη μείωση του φόρου επιχειρηματικών κερδών στο 21% από την κυβέρνηση Τραμπ είχαν αποτέλεσμα τα έσοδα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης από τη φορολογία των επιχειρήσεων να μειωθούν πέρσι κατά 31%. Ήταν η μεγαλύτερη μείωση εσόδων που σημειώθηκε ποτέ σε κανονική περίοδο οικονομικής ανάπτυξης στις ΗΠΑ.

(Πηγή: efsyn.gr)